Μια τραυματισμένη σχέση

Πολύ μεγάλη απόσταση καλούνται να διανύσουν πλέον Βερολίνο και Άγκυρα για να αποκαταστήσουν τις τεταμένες σχέσεις τους. Οι υπουργοί Εξωτερικών Γερμανίας και Τουρκίας προσπάθησαν ελαφρώς να χαμηλώσουν τους τόνους, ωστόσο, είναι εμφανές ότι τελευταίες απαγορεύσεις και δηλώσεις έχουν επιφέρει πλήγματα.

Ο Ζίγκμαρ Γκάμπριελ μετά τη συνάντησή του με τον ομόλογό του Μεβλούτ Τσαβούσογλου, δήλωσε ότι επήλθε συμφωνία για να επιστρέψουν οι σχέσεις των δύο χωρών σε επίπεδο κανονικότητας.

«Οποιεσδήποτε διαφορές και διαφωνίες και να έχουμε, δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική από τη συζήτηση, διότι μόνο τότε θα έχουμε τη δυνατότητα να επιστρέψουμε, βήμα- βήμα, σε μια κανονική σχέση φιλίας μεταξύ των Γερμανών και των Τούρκων», τόνισε ο Γκάμπριελ.

Ωστόσο, ο Γερμανός υπουργός υπογράμμισε ότι υπάρχουν όρια «τα οποία δεν θα πρέπει να ξεπερνιούνται και σε αυτά περιλαμβάνονται οι συγκρίσεις με τη ναζιστική Γερμανία».

«Οι καλές σχέσεις είναι σημαντικές διότι τα πράγματα είναι τόσο τεταμένα τώρα (…) η επιστροφή στην κανονικότητα είναι αυτό που επιθυμεί ο Τούρκος ομόλογός μου και εγώ», πρόσθεσε ο Γκάμπριελ.

Στον αντίποδα, ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου τόνισε ότι μετέφερε στον Γερμανό ομόλογό του την «αναστάτωση» της Τουρκίας από τη ματαίωση των εκδηλώσεων στη Γερμανία.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Βερολίνο, ο Τσαβούσογλου δήλωσε πως η Τουρκία θέλει να συνεχίσει ως φίλη με τη Γερμανία, αλλά η Γερμανία πρέπει να αποφασίσει και η Τουρκία θα προχωρήσει αναλόγως σε βήματα.

Ο Τσαβούσογλου ανακοίνωσε επίσης πως ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών Ζίγκμαρ Γκάμπριελ θα επισκεφθεί «το συντομότερο δυνατόν» την Τουρκία στο πλαίσιο προσπαθειών για την επίλυση της τρέχουσας γερμανο-τουρκικής κρίσης.

«Θα συναντηθούμε και πάλι το συντομότερο δυνατόν», είπε στο περιθώριο της έκθεσης τουρισμού του Βερολίνου, «θα υποδεχθούμε τον φίλο μου Ζίγκμαρ Γκάμπριελ στην Τουρκία».

Το εθνικιστικό παιχνίδι του Ερντογάν

Την ίδια στιγμή αναλυτές εκτιμούν ότι η αντιπαράθεση μεταξύ Τουρκίας και Γερμανίας ενισχύει την προεκλογική θέση του Ταγίπ Ερντογάν ενόψει του δημοψηφίσματος για την ενίσχυση των εξουσιών.

Η γερμανική κυβέρνηση μπορεί να διαβεβαιώνει ότι οι εκδηλώσεις υπέρ του «ναι» στο τουρκικό δημοψήφισμα ακυρώθηκαν για λόγους ασφαλείας από τις τοπικές αρχές, όμως Τούρκοι αξιωματούχοι επιτίθενται εναντίον του Βερολίνου από την Πέμπτη, με τον Ερντογάν να φτάνει στο σημείο να κάνει λόγο «για ναζιστικές πρακτικές».

Σε μια προφανή προσπάθεια να διατηρήσει ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την Άγκυρα, σημαντική σύμμαχο στην ανάσχεση των προσφυγικών ροών προς την Ευρώπη, το Βερολίνο πρόσεξε να αποφύγει οποιαδήποτε αντίδραση που θα μπορούσε να επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση και κάλεσε απλώς την Τουρκία «να διατηρήσει την ψυχραιμία της».

«Η ένταση αυτή συμφέρει την προεκλογική εκστρατεία του Ερντογάν. Δυσκολεύονταν να βρουν θέματα για την εκστρατεία τους και δυσκολεύονταν να κινητοποιήσουν το στρατόπεδο του “ναι”», εκτιμά ο Τούρκος πολιτικός επιστήμονας Αχμέτ Ινσέλ.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η απαγόρευση των προεκλογικών εκδηλώσεων του Ερντογάν στη Γερμανία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, επιτρέπει στον Τούρκο πρόεδρο «να χρησιμοποιήσει και πάλι τον λόγο του θύματος και να τροφοδοτήσει το αντιευρωπαϊκό αίσθημα».

Από την τουρκική κυβέρνηση αποδίδουν μεγάλη σημασία στις εκδηλώσεις καθώς όχι μόνο μπορούν να ασκήσουν επιρροή στην ψήφο των Τούρκων μεταναστών στη Γερμανία, αλλά και επειδή έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν την εθνικιστική ψήφο στο εσωτερικό της Τουρκίας.

Στο προσκήνιο πάντα προσφυγικό και μπίζνες

Την ίδια ώρα το περιοδικό Spiegel επισημαίνει ότι η Τουρκία, παρά την ένταση, έχει συμφέρον για να διατηρηθεί η συμφωνία με την ΕΕ, καθώς η Άγκυρα έχει ανάγκη τα εμβάσματα από τις Βρυξέλλες.

Γνώστες των τουρκικών πραγμάτων, εξάλλου, επισημαίνουν ότι η τουρκική κυβέρνηση θα ερχόταν αντιμέτωπη με εσωτερικά προβλήματα, αν παραβίαζε τα συμπεφωνημένα με την ΕΕ. Πολλοί Τούρκοι εξέλαβαν τη στήριξη προς τους κατά πλειοψηφία μουσουλμάνους πρόσφυγες σαν βοήθεια «στα αδέρφια τους». Και στο σημείο αυτό ο Ερντογάν δεν θέλει να διακινδυνεύσει την παραμικρή διένεξη.

Γι’ αυτό και παρά το γεγονός ότι οι τριβές στις σχέσεις Γερμανίας και Τουρκίας οξύνθηκαν τις τελευταίες ημέρες μετά την παρεμπόδιση Τούρκων πολιτικών να κάνουν προεκλογικό αγώνα επί γερμανικού εδάφους και τη σύγκριση της σημερινής Γερμανίας με το ναζιστικό καθεστώς από τον κ. Ερντογάν, η Άγκυρα δεν αναφέρθηκε καθόλου, όπως έκανε επανειλημμένα στο παρελθόν, σε μια ενδεχόμενη καταγγελία της συμφωνίας με την ΕΕ για το προσφυγικό, συμπεραίνει το Spiegel.

Μια ακόμη προέκταση του ζητήματος, πάντως, είναι και ο μεγάλος όγκος εμπορικών σχέσεων που έχουν οι δύο χώρες.

Η Γερμανία είναι με διαφορά από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρους της Τουρκίας, κάτι  που σημαίνει ότι όσο κι αν ανεβαίνουν οι τόνοι στο τέλος… οι δύο πλευρές θα τα βρουν.