Σύνοδος κορυφής χωρίς τον Πούτιν

Με κακούς οιωνούς και… ηχηρές απουσίες αρχίζει σήμερα στην Ουάσινγκτον η διήμερη, τέταρτη κατά σειρά και τελευταία σύνοδος κορυφής για την πυρηνική ασφάλεια: μια πρωτοβουλία του Μπαράκ Ομπάμα, που ξεκίνησε και τελειώνει ταυτόχρονα με τη θητεία του στον Λευκό Οίκο, αλλά στην ολοκλήρωσή της δείχνει να δημιουργεί περισσότερα ερωτήματα για την παγκόσμια ασφάλεια, παρά να δίνει απαντήσεις.

Η φετινή διάσκεψη διεξάγεται όχι μόνο στη σκιά των τρομοκρατικών επιθέσεων του «Ισλαμικού κράτους» στην Ευρώπη -εν μέσω ενός ντόμινο αποσταθεροποίησης στη Μέση Ανατολή, με άξονα τη Συρία-, αλλά πλέον και του φόβου ότι η τρομοκρατική οργάνωση μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε πυρηνικά υλικά για την κατασκευή «βρόμικης βόμβας».

Επισκιάζεται επίσης από τις συνεχείς πυρηνικές προκλήσεις του καθεστώτος της Βόρειας Κορέας, αλλά και τις τελευταίες δοκιμές βαλλιστικών πυραύλων από το Ιράν, οι οποίες -σε αντίθεση με την περίπτωση της Πιονγιάνγκ- διχάζουν τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για το εάν θα πρέπει να απαντηθούν με νέες κυρώσεις.

Και φυσικά στιγματίζεται από τις εύθραυστες ισορροπίες μεταξύ τριών μελών του Σ.Α., που αντανακλώνται τόσο στην όξυνση των σινο-αμερικανικών εντάσεων στη Νότια Σινική Θάλασσα όσο και στην επικινδύνως πια αμφιταλαντευόμενη σχέση μεταξύ των δύο μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων του πλανήτη: των ΗΠΑ και της Ρωσίας.

Απτό δείγμα αποτελεί το γεγονός ότι από τη σύνοδο κορυφής της Ουάσινγκτον θα λάμψει διά της απουσίας του ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν.

Επιλογή που ο Λευκός Οίκος χαρακτήρισε χθες «χαμένη ευκαιρία» για τη Μόσχα, καθώς την «απομονώνει» – αφήνοντας κατά τα λοιπά ασχολίαστη τη χθεσινή ανακοίνωση του Πενταγώνου ότι από τον Φεβρουάριο του 2017 θα αναπτύξει σε μόνιμη βάση μια ταξιαρχία τεθωρακισμένων στην ανατολική Ευρώπη (την τρίτη μάχιμη των ΗΠΑ στην Ευρώπη).

«Δεδομένων των στόχων που πρέπει να επιτευχθούν [στη διάσκεψη], η απουσία ενός βασικού διεθνούς παίκτη, όπως η Ρωσία, είναι επιζήμια», εκτιμά σε ανάλυσή του το ινδικό Ινστιτούτο Μελετών για την Ειρήνη και τις Συρράξεις (IPCS).

«Η επιρροή μίας από τις πέντε επισήμως αναγνωρισμένες πυρηνικές δυνάμεις είναι καθοριστική για την υλοποίηση των διορατικών στόχων. Η απουσία της Ρωσίας θα μπορούσε να έχει πολλές συνέπειες στην εφαρμογή τους».

Παρά όμως τις διεθνείς διακηρύξεις περί φιλόδοξων στόχων στην πυρηνική ασφάλεια -παρατηρεί η αριστερή ιστοσελίδα wsws.org- ενημερωτικά έγγραφα των υπηρεσιών πληροφοριών και διάφορων ινστιτούτων αναλύσεων δίνουν μια διαφορετική εικόνα.

Πρόσφατη έκθεση του αμερικανικού think tank CSBA, που ειδικεύεται σε θέματα άμυνας, φέρει τον τίτλο «Επανεξετάζοντας τον Αρμαγεδδώνα: σχεδιασμός σεναρίου για μια δεύτερη πυρηνική εποχή».

Ευάλωτες χώρες

Σε ανάλογο ύφος, το (επίσης αμερικανικό) ινστιτούτο γεωστρατηγικών μελετών Statfor αναφέρει ότι βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη «μια νέα κούρσα εξοπλισμών».

Και σε αυτήν -παρά τις περί του αντιθέτου προεκλογικές διακηρύξεις του Μπαράκ Ομπάμα, πίσω στο 2009- το προβάδισμα διεκδικούν οι ΗΠΑ, με τον Λευκό Οίκο να εφαρμόζει πρόγραμμα εκσυχρονισμού του αμερικανικού πυρηνικού οπλοστασίου, ύψους 1 τρισ. δολ.

«Καθώς ο ανταγωνισμός εντείνεται μεταξύ Ρωσίας, Κίνας και ΗΠΑ για το ποιος θα είναι ο πρώτος που θα αναπτύξει» νέας γενιάς οπλικά συστήματα -γράφει στην ανάλυσή του το Statfor-, «κάθε μία από αυτές τις χώρες θα γίνεται πιο ευάλωτη σε κάποια επίθεση από τις άλλες. Κι έτσι, εάν οι εντάσεις οξυνθούν, θα αυξηθεί και ο κίνδυνος προληπτικών επιθέσεων μεταξύ των εδώ και πολλά χρόνια αντιπάλων».

Ενα εφιαλτικό σενάριο, στο οποίο δύσκολα θα μπορούν να διαχωριστούν οι νικητές και οι ηττημένοι…

Κομβική συνάντηση

Με το βλέμμα στραμμένο ανήσυχα στις πυρηνικές προκλήσεις της Βόρειας Κορέας, «τρίζοντας τα δόντια» για την αυξανόμενη ένταση στη Νότια Σινική Θάλασσα, και τη σκέψη εστιασμένη στην εύθραυστη κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας συναντώνται σήμερα στην Ουάσινγκτον οι πρόεδροι ΗΠΑ και Κίνας.

Ενδεικτική της σημασίας της είναι το γεγονός πως η συνάντηση με τον Σι Τζινπίνγκ είναι η μοναδική διμερής -στο περιθώριο της συνόδου κορυφής για την πυρηνική ασφάλεια- που υπάρχει στο επίσημο πρόγραμμα του Μπαράκ Ομπάμα.

Και θεωρείται κομβική, δεδομένου ότι η θητεία του Αμερικανού προέδρου λήγει σε ένα 9μηνο και οι επικρατέστεροι διάδοχοί του, Χίλαρι Κλίντον και Ντόναλντ Τραμπ, έχουν υιοθετήσει προεκλογικά σκληρή στάση έναντι του Πεκίνου.

Στο επίκεντρο της διμερούς συνάντησης αναμένεται, μεταξύ άλλων, να βρεθούν τα σχέδια των ΗΠΑ για την εγκατάσταση νέου πυραυλικού συστήματος στο έδαφος της Νότιας Κορέας, τα οποία η Κίνα ευλόγως εκλαμβάνει ως απειλή της εθνικής ασφάλειάς της (ανάλογη με αυτή που αντιμετωπίζει η Ρωσία από την αντιπυραυλική «ασπίδα» στην Ευρώπη).

Ανεξαρτήτως πάντως του αποτελέσματος της σημερινής συνάντησης, οι δύο ηγέτες θα έχουν κι άλλες ευκαιρίες για διμερείς διαβουλεύσεις, προτού ο Μπαράκ Ομπάμα αποχωρήσει οριστικά από τον Λευκό Οίκο.

Επονται άλλωστε οι σύνοδοι κορυφής των G-20 τον Ιούνιο και του APEC τον προσεχή Νοέμβριο.

Γλυκόπικρη αίσθηση

Η σημερινή συνάντηση με τον Αμερικανό αντιπρόεδρο Τζο Μπάιντεν και η υπόσχεση για πιθανή άτυπη συνομιλία με τον Αμερικανό ομόλογό του, Μπαράκ Ομπάμα, είναι τα βασικά σημεία στην ατζέντα του Τούρκου προέδρου Ερντογάν, ο οποίος βρίσκεται στην Ουάσινγκτον για τη διήμερη σύνοδο κορυφής για την πυρηνική ασφάλεια και, μετέπειτα, για την επικοινωνιακή φιέστα με τα… σόλο τελικά (χωρίς τη συμμετοχή του Ομπάμα) εγκαίνια, το Σάββατο, του μεγάλου τεμένους στο Μέριλαντ, η ανέγερση του οποίου λέγεται ότι κόστισε περί τα 100 εκατ. δολάρια στο τουρκικό κράτος.

Προς ώρας, λοιπόν, υπάρχει μια γλυκόπικρη αίσθηση διπλωματικής «μοναξιάς» για τον «ηγεμόνα» της Τουρκίας, που ενισχύθηκε από τη χθεσινή «θερμή» υποδοχή που του επιφύλαξαν διαδηλωτές έξω από το ξενοδοχείο του, στην Ουάσινγκτον, με συνθήματα υπέρ της ανατροπής του, κούκλες ντυμένες με στολές φυλακισμένου και πλακάτ που ανέγραφαν «φασίστα».

Σε αντιπερισπασμό, υποστηρικτές του οργάνωσαν εκστρατεία υπέρ του στο twitter: τραγική ειρωνεία, εάν αναλογιστεί κανείς την τακτική φίμωση (και) των social media στην Τουρκία. Υπό το hashtag #WeLoveErdogan (ελληνιστί «αγαπάμε Ερντογάν»), μέλη και στελέχη του κόμματός του, του ισλαμοσυντηρητικού AKP, συμπεριλαμβανομένων μελών του τουρκικού υπουργικού συμβουλίου, έδωσαν τα «ρέστα» τους. Ματαίως.