Με τη New START στον «αέρα», οι ΗΠΑ κατηγορούν την Κίνα για πυρηνικές δοκιμές

Σε διαπραγματεύσεις φέρεται να βρίσκονται ΗΠΑ και Ρωσία για την ανανέωση της συνθήκης New START (που αφορά στον έλεγχο των στρατηγικών πυρηνικών κεφαλών και οπλοστασίων) που εξέπνευσε την Πέμπτη. Σύμφωνα με διαρροές και δημοσιεύματα, Αμερικανοί και Ρώσοι βρίσκονται «κοντά σε μια άτυπη συμφωνία» για την παράταση της άρτι ληγμένης συνθήκης, που ωστόσο θα έχει λέει χαρακτήρα «handshake deal», δηλαδή συμφωνίας «καλή τη πίστει» που θα βασίζεται στον… λόγο και την αμοιβαία εμπιστοσύνη. Ωστόσο, τέτοιες πληροφορίες οξύνουν τον διεθνή προβληματισμό, παρά τον αμβλύνουν. 

Η συνθήκη New START αποτελούσε την τελευταία προστατευτική ασπίδα, η οποία περιόριζε τα πυρηνικά οπλοστάσια των δύο χωρών, τα οποία μαζί κατέχουν περίπου το 85% των πυρηνικών κεφαλών του πλανήτη. Ειδικότερα, η Νew START είχε υπογραφεί το 2010 και περιόριζε το οπλοστάσιο κάθε πλευράς στους 800 εκτοξευτήρες και στρατηγικά βομβαρδιστικά και σε 1.550 πυρηνικές κεφαλές έτοιμες να χρησιμοποιηθούν («ανεπτυγμένες»), προβλέποντας ανταλλαγές δεδομένων και μηχανισμούς επαλήθευσης.

Την ίδια στιγμή, ενέργειες των ΗΠΑ αυξάνουν περαιτέρω τις ανησυχίες. Την Παρασκευή, λοιπόν, οι ΗΠΑ κατηγόρησαν την Κίνα πως πραγματοποίησε μυστικές πυρηνικές δοκιμές. «Σήμερα, μπορώ να αποκαλύψω ότι η αμερικανική κυβέρνηση γνωρίζει πως η Κίνα προχώρησε σε πυρηνικές δοκιμές», περιλαμβανομένων προετοιμασιών για δοκιμές ισχύος «πολλών εκατοντάδων τόνων», δήλωσε ο υφυπουργός Εξωτερικών που είναι επιφορτισμένος με τον έλεγχο των εξοπλισμών, Τόμας ΝτιΝάνο, ενώπιον της Διάσκεψης για τον Αφοπλισμό στην έδρα του ΟΗΕ στη Γενεύη.

Κατηγόρησε τον κινεζικό στρατό ότι «επιδίωξε να αποκρύψει αυτές τις δοκιμές από τον υπόλοιπο κόσμο», χρησιμοποιώντας μια «μέθοδο που στοχεύει να μειώσει την αποτελεσματικότητα της σεισμικής επιτήρησης». Σύμφωνα με τον ίδιο, η Κίνα πραγματοποίησε μια πυρηνική δοκιμή αυτού του τύπου την 22α Ιουνίου του 2020.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τον Νοέμβριο πως η Ρωσία και η Κίνα διεξήγαγαν πυρηνικές δοκιμές «όμως δεν μιλούν για αυτό», χωρίς εντούτοις να διευκρινίσει τη φύση τους. Πρόκειται για δηλώσεις που είχαν διαψευστεί από το Πεκίνο.

Θέλει την Κίνα σε νέα συνθήκη

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να δει το Πεκίνο να συμμετάσχει σε μια αρχιτεκτονική ελέγχου των εξοπλισμών. Αυτός φέρεται να είναι και ο κύριος λόγος για τον οποίο ο Λευκός Οίκος φέρεται επιφυλακτικός σε ό,τι αφορά την ανανέωση της New START, μιας και η συνθήκη δεν περιορίζει την Κίνα, η οποία διαθέτει ένα πολύ μικρότερο αλλά ταχέως αναπτυσσόμενο οπλοστάσιο.

«Προφανώς, ο πρόεδρος (σ.σ.: ο Ντόναλντ Τραμπ) έχει ξεκαθαρίσει στο παρελθόν ότι για να υπάρξει πραγματικός έλεγχος των όπλων στον 21ο αιώνα, είναι αδύνατο να γίνει κάτι που δεν περιλαμβάνει την Κίνα λόγω του τεράστιου και ταχέως αυξανόμενου αποθέματός της», επανέλαβε πρόσφατα ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο.

«Αντί να παρατείνουμε τη συνθήκη New START (…) θα έπρεπε να ζητήσουμε από τους πυρηνικούς ειδικούς μας να εργαστούν για μια νέα, βελτιωμένη και εκσυγχρονισμένη συνθήκη, που θα μπορούσε να έχει διάρκεια στο μέλλον», ανέφερε σε πρόσφατη ανάρτησή του ο Τραμπ.

Τι απαντά το Πεκίνο

Ο πρεσβευτής της Κίνας για τον αφοπλισμό Σεν Τζιαν δεν απάντησε άμεσα στις καταγγελίες του ΝτιΝάνο, όμως είπε πως το Πεκίνο ενεργεί πάντα με σύνεση και υπευθυνότητα στα θέματα πυρηνικών.

«Η Κίνα σημειώνει ότι οι ΗΠΑ συνεχίζουν να μιλάνε για την υποτιθέμενη κινεζική πυρηνική απειλή. Η Κίνα αντιτίθεται σθεναρά σε τέτοιες ψευδείς αφηγήσεις», υπογράμμισε και πρόσθεσε: «Εκείνες (σ.σ.: οι ΗΠΑ) είναι ένοχες για την επιδείνωση της κούρσας εξοπλισμών».

► Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν είχε πριν από λίγο καιρό προτείνει να υπάρξει βραχυπρόθεσμη παράταση της συνθήκης, όμως αργότερα το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών εξέφρασε τη λύπη του, τονίζοντας πως «οι ιδέες μας έχουν σκόπιμα μείνει αναπάντητες». Επίσης ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε σήμερα ότι η Ρωσία είναι «έτοιμη για διάλογο με τις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με τον περιορισμό των στρατηγικών επιθετικών όπλων, εάν η Ουάσινγκτον ανταποκριθεί εποικοδομητικά».

► Η Κίνα, όπως οι ΗΠΑ, έχουν υπογράψει όμως δεν έχουν επικυρώσει τη Συνθήκη για την Πλήρη Απαγόρευση των Πυρηνικών Δοκιμών (Comprehensive Nuclear Test Ban Treaty- CTBT). Η Ρωσία υπέγραψε και την επικύρωσε, όμως απέσυρε την επικύρωσή της το 2023.