Μαζί δεν κάνουν, χώρια δεν μπορούν

Ανήκεστος ή ιάσιμη η βλάβη; Το ερώτημα πλανάται πάνω από τις -διαταραγμένες εδώ και καιρό- σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας, μετά την απόφαση της Ουάσινγκτον να τερματίσει τη συμμετοχή της ΝΑΤΟϊκής συμμάχου Αγκυρας στο πρόγραμμα συμπαραγωγής των πέμπτης γενιάς μαχητικών F-35, ως απάντηση στην αγορά του προηγμένου ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S-400.

Ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν έσπευσε να εκφράσει «δυσφορία» για την απόφαση, διά του εκπροσώπου του, Ιμπραήμ Καλίν, μέσω τηλεφωνικής επικοινωνίας που είχε χθες ο τελευταίος με τον σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, Τζον Μπόλτον.

Στη σχετική ανακοίνωση της τουρκικής προεδρίας μάλιστα τονίζεται ότι το μήνυμα που μεταφέρθηκε από την Αγκυρα στην Ουάσινγκτον είναι πως οι «μονομερείς επιβολές» εμποδίζουν την υγιή πρόοδο στις διμερείς σχέσεις. Παρ’ όλα αυτά, υπογραμμίζεται, οι δύο πλευρές συζήτησαν πιθανή ημερομηνία επίσκεψης του Αμερικανού προέδρου στη γείτονα Τουρκία.

Αργά χθες το βράδυ, εν τω μεταξύ, ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάριζε ότι η Ουάσινγκτον δεν εξετάζει προς το παρόν το ενδεχόμενο να επιβάλει και οικονομικές κυρώσεις σε βάρος της Αγκυρας, βάσει του νόμου CAATSA…

Είχε προηγηθεί αιχμηρή ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ για την αμερικανική απόφαση για τα F-35, χαρακτηρίζοντας «άδικο» τον αποκλεισμό της Τουρκίας και καλώντας «τις ΗΠΑ να ανακαλέσουν αυτό το λάθος, που είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει ανεπανόρθωτη βλάβη στη σχέση μας», καθώς «αντίκειται στο πνεύμα της συμμαχίας και δεν βασίζεται σε θεμιτούς λόγους».

Το τουρκικό ΥΠΕΞ κατηγόρησε μάλιστα τις ΗΠΑ για «προκατάληψη» και «έλλειψης βούλησης για επίλυση του θέματος με καλή πίστη», χαρακτηρίζοντας ως «πλέον σαφή ένδειξη» προς τούτο «το γεγονός ότι έμεινε χωρίς αντίκρισμα η πρότασή μας για τη σύσταση κοινής ομάδας εργασίας με το ΝΑΤΟ για να συζητήσουμε το ζήτημα».

Οι δε αμερικανικές διακηρύξεις περί στρατηγικής εταιρικής σχέσης με την Τουρκία θα πρέπει να μη μένουν στα λόγια, υπογράμμισε, κυρίως όσον αφορά τον πόλεμο κατά τρομοκρατικών οργανώσεων -όπως ανέφερε- βάζοντας στο ίδιο κάδρο το «Ισλαμικό κράτος», το PKK, την πολιτοφυλακή YPG των Κούρδων της Συρίας και το δίκτυο Γκιουλέν, που η Αγκυρα χαρακτηρίζει επίσημα «τρομοκρατική ομάδα FETÖ».

Τα τουρκικά «βέλη» στρέφονται τόσο κατά του Λευκού Οίκου όσο και κατά του αμερικανικού Πενταγώνου, που στις επίσημες ανακοινώσεις τους για τον τουρκικό αποκλεισμό από τα F-35 διαβεβαίωναν εμφατικά τη διατήρηση της διμερούς στρατηγικής συνεργασίας.

Στην έκτακτη μάλιστα ενημέρωση των δημοσιογράφων, η αναπληρώτρια υφυπουργός Αμυνας των ΗΠΑ, αρμόδια για θέματα προμηθειών, Ελεν Λορντ, απέφυγε να απαντήσει σε ερώτηση εάν θα ήταν δυνατή η επανένταξη της Αγκυρας στο πρόγραμμα, εάν και εφόσον δεν εγκαταστήσει τελικά τους ρωσικούς S-400.

Τέλος στην εκπαίδευση

Ο τερματισμός της τουρκικής συμμετοχής αποφασίστηκε με «συναίνεση» των κρατών που μετέχουν στο πρόγραμμα και θα έχει «ελάχιστο αντίκτυπο» σε αυτό, υπογράμμισε η Λορντ. «Προχωράμε σε έναν πολύ συντεταγμένο τερματισμό», που θα έχει ολοκληρωθεί «έως τον Μάρτιο του 2020», διευκρίνισε: έναν μήνα νωρίτερα, δηλαδή, από τον χρονικό ορίζοντα που έχει θέσει ο ίδιος ο Ταγίπ Ερντογάν για την ολοκλήρωση της διαδικασίας με τους S-400.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Αμερικανίδα υφυπουργός Αμυνας επανέλαβε ότι όλοι οι Τούρκοι εκπαιδευόμενοι στα F-35 θα αποχωρήσουν από τις ΗΠΑ (με ήδη αναγγελθείσα διορία την 31η Ιουλίου) και τα 20 μέλη προσωπικού στο γραφείο του προγράμματος συμπαραγωγής δεν θα έχουν πλέον πρόσβαση στις εγκαταστάσεις.

Ουδέν σχόλιο έγινε σε ερώτηση για το ενδεχόμενο οι Τούρκοι εκπαιδευόμενοι να παράσχουν πληροφορίες για τα F-35 στη Ρωσία.

Υπογραμμίστηκε αντίθετα ότι το τουρκικό μερίδιο στην παραγωγή τμημάτων για F-35 (900 σε αριθμό, με προβλεπόμενα έσοδα 9 δισ. δολαρίων για την τουρκική αμυντική βιομηχανία) θα καλυφθεί βραχυπρόθεσμα από προμηθευτές στις ΗΠΑ, «αλλά σταδιακά αυτό θα ανοίξει για τους εταίρους του προγράμματος». Υπό συζήτηση παραμένει τι μέλλει γενέσθαι με τα ποσά που η Τουρκία έχει προκαταβάλει για την αγορά συνολικά πάνω από 100 F-35, η παράδοση των οποίων ακυρώθηκε.

Σπεύδοντας να αναπληρώσει το κενό, η ρωσική κρατική εταιρεία Rostec δήλωσε έτοιμη να προμηθεύσει την Τουρκία με μαχητικά αεροσκάφη Su-35. «Εάν οι Τούρκοι συνάδελφοί μας εκδηλώσουν επιθυμία, είμαστε έτοιμοι να μελετήσουμε την πώληση» των τέταρτης γενιάς υπερηχητικών ρωσικών μαχητικών, διεμήνυσε χθες ο πρόεδρός της, Σεργκέι Τσεμέζοφ.

Ανοιχτός εμμέσως πλην σαφώς σε αυτήν την προοπτική δήλωσε ο επικεφαλής της τουρκικής Υπηρεσίας Αμυντικής Βιομηχανίας, Ισμαήλ Ντεμίρ. Η Τουρκία, ανέφερε, θα αναζητήσει πιθανές «εναλλακτικές» και θα επιταχύνει τις προσπάθειες για την κατασκευή του δικού της προγράμματος μαχητικών στελθ TFX. Προς το παρόν, οι φήμες οργιάζουν ότι η Αγκυρα έχει επιδοθεί τους τελευταίους μήνες στην αγορά ανταλλακτικών για τα F-16 που διαθέτει…