Εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας πιθανόν διαπράχθηκαν στην αυτόνομη περιοχή Σιντζιάνγκ της Κίνας, εκτίμησε ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών επικαλούμενος αξιόπιστα τεκμήρια, κυρίως για βασανιστήρια και σεξουαλική βία, σε βάρος μελών της μουσουλμανικής μειονότητας των Ουιγούρων.
Με την πολυαναμενόμενη έκθεση που δημοσιεύτηκε σήμερα ο ΟΗΕ καλή τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει επείγουσα δράση. «Το εύρος των αυθαίρετων και μεροληπτικών κρατήσεων μελών των Ουιγούρων και άλλων κυρίως μουσουλμανικών μειονοτήτων (…) μπορεί να σημαίνει πως διαπράχθηκαν διεθνή εγκλήματα, ιδίως εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας» σημειώνεται στα συμπεράσματα του κειμένου έκτασης περίπου 45 σελίδων.
Αν και δεν μοιάζει να περιέχει ιδιαίτερες αποκαλύψεις σε σχέση με όσα ήταν ήδη γνωστά για την κατάσταση στη Σιντζιάνγκ, η έκθεση βάζει τη σφραγίδα του ΟΗΕ στις κατηγορίες σε βάρος των κινεζικών αρχών που διατυπώνονται εδώ και χρόνια, παρ’ όλες τις διαψεύσεις του Πεκίνου.
Η Μισέλ Μπατσελέτ, την τελευταία της ημέρα στην ηγεσία της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, τήρησε in extremis την υπόσχεσή της να δώσει τη δημοσιότητα το έγγραφο, που αναρτήθηκε μετά τα μεσάνυχτα στη Γενεύη.
Για τη δημοσιοποίησή της ασκούνταν έντονες πιέσεις, τόσο από πλευράς αυτών που την επιδίωκαν, όπως οι ΗΠΑ και οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όσο και από πλευράς κινεζικής κυβέρνησης, που χαρακτηρίζει το κείμενο «φάρσα» ενορχηστρωμένη από τους δυτικούς, με την Ουάσινγκτον επικεφαλής.
Βασανιστήρια και σεξουαλική βία
«Οι καταγγελίες για επανειλημμένες πρακτικές βασανιστηρίων ή κακομεταχείρισης, ειδικά εξαναγκαστικές ιατρικές θεραπείες, όπως και οι καταγγελίες για σεξουαλική βία και βία λόγω του φύλου, μοιάζουν αξιόπιστες», ανέφερε η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στο κείμενο.
Η Σιντζιάνγκ και άλλες επαρχίες της Κίνας βίωσαν τις τελευταίες δεκαετίες, ειδικά την περίοδο από το 2009 ως το 2014, επιθέσεις αποδιδόμενες σε ισλαμιστές ή Ουιγούρους αυτονομιστές. Εδώ και χρόνια, η περιοχή τελεί υπό αυστηρή παρακολούθηση: οι κάμερες είναι παντού, στα κτίρια υπάρχουν συστήματα ασφαλείας, οι ένοπλες δυνάμεις είναι πολύ ορατές, επιβάλλονται περιορισμοί στις εκδόσεις διαβατηρίων.
Με μια πρώτη ματιά, στο κείμενο του ΟΗΕ δεν εμφανίζεται η λέξη γενοκτονία. Κατηγορία που προσάπτει στο Πεκίνο η αμερικανική κυβέρνηση, αλλά και η γαλλική Εθνοσυνέλευση, όπως και οι εθνικές αντιπροσωπείες της Βρετανίας, της Ολλανδίας και του Καναδά.
Δυτικές μελέτες, βασισμένες σε μεταφράσεις κρατικών εγγράφων, σε μαρτυρίες θυμάτων και στατιστικές επαγωγές, κατηγορούν το Πεκίνο πως έκλεισε σε «καταυλισμούς» τουλάχιστον ένα εκατομμύριο ανθρώπους, κυρίως Ουιγούρους, ότι προχώρησε σε «εξαναγκαστικές» στειρώσεις και αμβλώσεις, ότι επέβαλε «καταναγκαστικά έργα» σε μειονοτικούς.
Ο ΟΗΕ δεν επιβεβαιώνει τον αριθμό αυτό. Σημειώνει ωστόσο πως εγκλείστηκε «μεγάλο ποσοστό» μελών της μειονότητας των Ουιγούρων και άλλων κυρίως μουσουλμανικών μειονοτήτων.
Από την πλευρά της η Κίνα διαψεύδει τις κατηγορίες και ισχυρίζεται ότι οι «καταυλισμοί» ήταν στην πραγματικότητα «κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης», προορισμένα να απομακρύνουν τους κατοίκους από τον θρησκευτικό εξτρεμισμό και έχουν πλέον κλείσει.
Η Μπατσελέτ διαπραγματευόταν επί μήνες με το Πεκίνο για την επίσκεψη που έκανε νωρίτερα φέτος στη Σιντζιάνγκ. Δεν επέκρινε τις κινεζικές αρχές στην επίσκεψη, για την οποία επικρίθηκε από ΜΚΟ. Απέρριψε τις επικρίσεις, επιχειρηματολογώντας πως εξασφάλισε ανεμπόδιστη πρόσβαση.
Η Κίνα ξεγυμνώθηκε
Η έκθεση «ξεγυμνώνει τις μαζικές παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων από την Κίνα», σχολίασε η Σόφι Ρίτσαρντσον, διευθύντρια του τμήματος του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Human Rights Watch, HRW) που είναι αρμόδια για την Κίνα.
Το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ «πρέπει να αξιοποιήσει την έκθεση αυτή για να αρχίσει εξαντλητική έρευνα για τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας της κινεζικής κυβέρνησης», έκρινε η ίδια.
Η Διεθνής Αμνηστία αξίωσε επίσης το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων να «δημιουργήσει ανεξάρτητο διεθνή μηχανισμό για να ερευνήσει» τα εγκλήματα στη Σιντζιάνγκ.
«Η έκθεση αυτή ανοίγει τον δρόμο για σοβαρές και απτές ενέργειες των κρατών μελών, των υπηρεσιών του ΟΗΕ και των εταιρειών», ανέφερε με ικανοποίηση ο Ντολκούν Ίσα, πρόεδρος του Παγκόσμιου Συμβουλίου των Ουιγούρων, προσθέτοντας πως «τώρα είναι η ώρα της απόδοσης ευθυνών».
Οργή από το Πεκίνο
Η Κίνα δεν έκρυψε την οργή της για το κείμενο, που δεν ήθελε να δει το φως της δημοσιότητας. Μιλώντας πριν τη δημοσίευση ο πρεσβευτής της Κίνας στην έδρα του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, Τζανγκ Τζουν, επισήμανε ότι το Πεκίνο αντιτάχθηκε επανειλημμένα στο περιεχόμενό του και υποστήριξε ότι η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα δεν πρέπει να αναμιγνύεται στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας του.
«Ξέρουμε όλοι (…) ότι το λεγόμενο ζήτημα της Σιντζιάνγκ είναι εντελώς κατασκευασμένο ψέμα με πολιτικά κίνητρα και με σκοπό την υπονόμευση της σταθερότητας της Κίνας και την παρεμπόδιση της ανάπτυξης της Κίνας», υποστήριξε ο κ. Τζανγκ μιλώντας σε δημοσιογράφους χθες. «Δεν νομίζουμε ότι θα φέρει τίποτε καλό σε κανέναν, απλά θα υπονομεύσει τη συνεργασία μεταξύ των Ηνωμένων Εθνών κι ενός κράτους μέλους», προειδοποίησε.
Ο πρεσβευτής της Κίνας στις υπηρεσίες του ΟΗΕ στη Γενεύη να αναφέρει σε σχόλιό του, που περιλαμβάνεται στην έκθεση, ότι αυτή βασίζεται σε «παραπληροφόρηση και ψεύδη κατασκευασμένα από αντικινεζικές δυνάμεις» με σκοπό να «δυσφημήσει» το Πεκίνο και να διευκολύνει «την ανάμιξη σε εσωτερικές υποθέσεις της Κίνας».
Η Μπατσελέτ -που είχε κατηγορηθεί ότι ήταν πολύ συγκαταβατική έναντι του Πεκίνου- αντέτεινε ότι «το να επιδιδόμαστε σε διάλογο και το να προσπαθούμε να καταλάβουμε καλύτερα δεν σημαίνει ότι επιδεικνύουμε ανοχή, ότι αποστρέφουμε το βλέμμα ή ότι κλείνουμε τα μάτια. Ακόμη λιγότερο ότι δεν μπορούμε να μιλάμε ειλικρινά».
«Ειλικρινά, το ότι τη δημοσιοποιεί καθώς φεύγει υποβαθμίζει την έκθεση» σχολίασε ο Κένεθ Ροθ από την HRW. «Δεν κάνει τίποτα γι’ αυτή, την πετάει στο καλάθι των αχρήστων και εγκαταλείπει το αξίωμα», πρόσθεσε.
