Ενας χρόνος πέρασε κιόλας από την άτακτη φυγή των Δυτικών «σωτήρων»-κατακτητών και του διορισμένου προέδρου Ασράφ Γάνι από το πολύπαθο Αφγανιστάν και την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία, ύστερα από είκοσι χρόνια αιματηρού ανταρτοπόλεμου. Μια επιστροφή που έγινε σχεδόν αναίμακτα, χωρίς μάχες, με τον περίφημο αφγανικό στρατό των 250.000 καλά εξοπλισμένων ανδρών να λιώνει σαν κερί στη φωτιά και τους σανδαλοφόρους αντάρτες με τα Καλάσνικοφ να μπαίνουν σαν κύριοι σε όλες τις μεγάλες πόλεις και, φυσικά, στην πρωτεύουσα Καμπούλ, ενώ οι ξένοι έφευγαν σαν τους κλέφτες, εγκαταλείποντας στα εκδικητικά χέρια των «βαρβάρων» –εκτός από το μεγαλύτερο μέρος του οπλισμού τους, αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων– και τους περισσότερους ντόπιους συνεργάτες τους…
Σε αυτόν τον έναν χρόνο οι συνηθισμένες εκρήξεις βίας και τα πολύνεκρα επεισόδια έχουν λιγοστέψει, παρά τη συνεχιζόμενη τρομοκρατική δράση ακραίων ισλαμικών οργανώσεων, καθώς οι Ταλιμπάν φαίνεται να έχουν επιβάλει την εξουσία τους, με τη βία ή την πειθώ, στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας. Δυστυχώς όμως αυτή η σχετική, πάντα, ηρεμία δεν αναιρεί το γεγονός ότι επιβεβαιώθηκαν όλες οι μαύρες προβλέψεις των ειδικών: αφενός η καταβύθιση της ντε φάκτο αποκλεισμένης χώρας σε μια ανελέητη, σχεδόν καθολική διατροφική και γενικότερα ανθρωπιστική κρίση, με την οικονομία να καταρρέει –αποτέλεσμα του ασφυκτικού διεθνούς αποκλεισμού– και εκατομμύρια ανθρώπους να λιμοκτονούν.
Και αφετέρου η επιστροφή στον χειρότερο κοινωνικό μεσαίωνα, με τους φονταμενταλιστές Ταλιμπάν να ξεχνούν πολύ γρήγορα τις υποσχέσεις τους για «εκσυγχρονισμό» και να καταπατούν ένα προς ένα τα δικαιώματα των γυναικών στην εκπαίδευση, στα δημόσια αξιώματα και γενικώς στην εργασία – όπως, για παράδειγμα, την υπόσχεση ότι όλα τα ανήλικα κορίτσια και οι έφηβες θα μπορέσουν να συνεχίσουν το σχολείο. Παραμύθια…
Τον Μάρτιο, μετά από ένα σύντομο ιντερλούδιο, για τα μάτια των ξένων, και βλέποντας ότι οι κυρώσεις έτσι κι αλλιώς παρέμεναν ακλόνητες, οι ισλαμιστές έκλεισαν και πάλι τα λύκεια για τα κορίτσια, μερικές ώρες μόλις μετά την επαναλειτουργία τους. Και στις αρχές Μαΐου, ο ανώτατος ηγέτης των Ταλιμπάν διέταξε τις γυναίκες να φορούν στους δημόσιους χώρους ενδυμασία που να τις καλύπτει πλήρως, δηλαδή την μπούρκα ή κάποια παραλλαγή της. Ο ισλαμικός νόμος έχει επιστρέψει για τα καλά: οι γυναίκες, για παράδειγμα, απαγορεύεται να ταξιδεύουν μόνες εκτός της πόλης τους…
Αλλά και για τους άντρες Αφγανούς πολίτες κάθε ελπίδα για μια καλύτερη ζωή στον τόπο τους μοιάζει σενάριο φαντασίας: μαζί με τους «ευαίσθητους» Δυτικούς εξαφανίστηκε βλέπετε και το μεγαλύτερο μέρος της διεθνούς ανθρωπιστικής βοήθειας, που κρατούσε στη ζωή εκατομμύρια κατοίκους· το ίδιο ισχύει και για τη μεγάλη πλειονότητα των εμπορικών συναλλαγών με άλλα κράτη, που έχει ουσιαστικά εκμηδενιστεί, καθώς ελάχιστα κράτη (ανάμεσά τους το Πακιστάν, η Κίνα και η Ρωσία) διατηρούν επαφές με την αποσυνάγωγη χώρα-παρία, που έκανε το λάθος να εξευτελίσει μετά την ΕΣΣΔ και την ατλαντική υπερδύναμη, τις ΗΠΑ. Οι οποίες ΗΠΑ εκδικούνται τώρα τους άμοιρους Αφγανούς που επί τόσα χρόνια… διέσωζαν, διατηρώντας στο πλαίσιο των κυρώσεων «παγωμένα» στις τράπεζές τους περισσότερα από 7 δισεκατομμύρια δολάρια σε συναλλαγματικά αποθέματα και χρυσό, που θα μπορούσαν να σώσουν αμέτρητες ζωές.
Ετσι κι αλλιώς, όμως, το εγχώριο τραπεζικό σύστημα έχει καταρρεύσει, η μαύρη αγορά έχει γιγαντωθεί και οι τιμές των τροφίμων αυξάνονται μέρα με τη μέρα. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΟΗΕ, ο μισός και πλέον πληθυσμός (σχεδόν 20 εκατομμύρια άνθρωποι) υποσιτίζονται και πάνω από ένα εκατομμύριο παιδιά κινδυνεύουν άμεσα να πεθάνουν από την πείνα. Κι ακόμη έχουμε καλοκαίρι, δεν έχει μπει ο σκληρός αφγανικός χειμώνας: ο ΟΗΕ εκτιμά πως μέχρι το τέλος του έτους έως και το 97% των 39 εκατομμυρίων Αφγανών θα έχει πέσει κάτω από το επίσημο όριο της φτώχειας.
Η κατάσταση είναι τόσο δραματική, ώστε πολλοί Αφγανοί αναγκάζονται να πουλήσουν τα ανήλικα παιδιά τους σε ανάδοχες οικογένειες, ενώ μία από τις λίγες «μπίζνες» που ανθεί –πέρα από την επισήμως απαγορευμένη από το καθεστώς, αλλά στην πράξη καλπάζουσα καλλιέργεια του οπίου για την παραγωγή ηρωίνης– είναι το εμπόριο κοριτσιών που γίνονται νύφες σε ηλικία 10-12 χρόνων… Και για όλα αυτά τα απερίγραπτα δεινά δεν φταίνε οι κακοί Ταλιμπάν, αλλά οι… πολιτισμένοι Αμερικανοί και Ευρωπαίοι «σωτήρες». Οπως ανέφερε πριν από λίγες μέρες ο Τζον Σίφτον της οργάνωσης Human Rights Watch, «ανεξάρτητα από το στάτους ή την αξιοπιστία των Ταλιμπάν και τις σχέσεις τους με τις ξένες κυβερνήσεις, ο παράγοντας που περισσότερο από κάθε άλλον οδηγεί τον αφγανικό λαό και τη χώρα στην καταστροφή είναι οι διεθνείς οικονομικές κυρώσεις»…
Η μόνη ελπίδα που απομένει για τους περισσότερους Αφγανούς είναι να πουλήσουν ό,τι έχουν και να ξενιτευτούν. Αλλά και πάλι το μόνο που βρίσκουν μπροστά τους είναι υψωμένα τείχη: δεν είναι, βλέπετε, Ουκρανοί, για να τους καλοδεχτούν η Ευρώπη και οι ΗΠΑ. Στην Ουάσινγκτον, άλλωστε, η λέξη «Αφγανιστάν» είναι πλέον ταμπού, σχεδόν απαγορευμένη.
Ενα τρισεκατομμύριο δολάρια ξόδεψαν αυτή την εικοσαετία οι Αμερικανοί φορολογούμενοι για την αποτυχημένη «διάσωση» και τον… εκδημοκρατισμό του άμοιρου Αφγανιστάν – ένα τρισ., που φυσικά σε μεγάλο βαθμό επέστρεψε στις διαπλεκόμενες τσέπες του αμερικανικού στρατο-βιομηχανικού συμπλέγματος και των αμέτρητων πλοκαμιών του, όπως ακριβώς είχε συμβεί και στο Βιετνάμ ή στο Ιράκ, χωρίς κανένας ποτέ να λογοδοτήσει. Περασμένα ξεχασμένα, η Αμερική δεν έχει μνήμη – το καινούργιο Αφγανιστάν της λέγεται Ουκρανία, και η αυριανή Ουκρανία λέγεται πιθανότατα Ταϊβάν…
