«Πήρα μια δύσκολη για εμένα απόφαση να παραιτηθώ από πρόεδρος», ενώ «συμπληρώνονται 30 χρόνια από τότε που ανέλαβα την εξουσία» κι εφεξής «θεωρώ καθήκον μου την εξασφάλιση μιας νέας γενιάς ηγετών» στη χώρα. Φημολογούμενη ως άμεση εδώ και μήνες, η παραίτηση του σχεδόν… διά βίου προέδρου του πετρελαιοπαραγωγού Καζακστάν, Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγεφ, ήλθε τελικά χθες μέσω μαγνητοσκοπημένου τηλεοπτικού διαγγέλματός του.
Τίθεται από σήμερα σε ισχύ, έναν χρόνο πριν από τις επόμενες προγραμματισμένες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές στη χώρα. Παρ’ όλα αυτά, το άμεσο μέλλον δεν δείχνει και τόσο… άδηλο στην Αστάνα.
Με την απόφασή του, ο 78χρονος Ναζαρμπάγεφ -κομβικός σύμμαχος της Μόσχας- ανοίγει μεν τον δρόμο για τη διαδοχή στην εξουσία σε μια στρατηγικής σημασίας και πλούσια σε ενεργειακά αποθέματα χώρα της Κεντρικής Ασίας, ανάμεσα στη Ρωσία και την Κίνα.
Οι κινήσεις του ωστόσο δείχνουν ότι ο ίδιος δεν προτίθεται να αποτραβηχτεί πλήρως από την πολιτική σκηνή. Για την ακρίβεια, εκτιμάται ότι θα συνεχίζει να κινεί τα νήματα της εξουσίας από το παρασκήνιο, ευελπιστώντας (μεταξύ άλλων) σε κατευνασμό της κλιμακούμενης λαϊκής δυσαρέσκειας στον δρόμο.
Στις τρεις δεκαετίες της παραμονής του στην εξουσία -τα ηνία της οποίας κρατούσε σφιχτά από το 1989 επί ΕΣΣΔ, μεταπηδώντας μετά την ανεξαρτητοποίηση της χώρας, το 1991, στην προεδρία με αμφιβόλου νομιμότητος συνεχείς επανεκλογές και ποσοστά έως και 97,7%- οι καταγγελίες συσσωρεύονταν για εκτεταμένη διαφθορά, φίμωση της αντιπολίτευσης και παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η μείωση της τιμής του πετρελαίου και οι δυτικές κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας (βασικού εμπορικού εταίρου του Καζακστάν) έριξαν κι άλλο λάδι στη φωτιά, την οποία ο Ναζαρμπάγεφ επιχειρεί μεθοδικά τον τελευταίο καιρό να κατασβέσει.
Προ μηνός, προχώρησε σε ανασχηματισμό της κυβέρνησης -χρεώνοντάς της ελλιπείς μεταρρυθμίσεις-, άλλαξε τον κεντρικό τραπεζίτη και εξήγγειλε γενναίες παροχές με μισθολογικές αυξήσεις στο Δημόσιο, «πάγωμα» ή και μείωση στα τιμολόγια των επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας και μεγάλες επενδύσεις σε υποδομές.
Χθες, παρά την αναγγελία της παραίτησης, ο Ναζαρμπάγεφ -που το 2010 ανακηρύχθηκε «ηγέτης του έθνους»- ξεκαθάρισε ότι παραμένει προεδρεύων του εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας, διατηρώντας το πόστο που κατοχυρώθηκε συνταγματικά μόλις πέρυσι και, όπως ο ίδιος υπενθύμισε με νόημα, «έχει σοβαρές δικαιοδοσίες στη χάραξη της εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής».
Θα εξακολουθήσει επίσης να κατέχει την προεδρία του κυβερνώντος κόμματος Nur Otan, «σε μια εμφανή προσπάθεια να διατηρήσει την επιρροή του», σχολιάζει το πρακτορείο Reuters, «και να εξασφαλίσει εαυτόν στην εποχή μετά την ανάδειξη νέου ηγέτη».
Προσώρας, διόρισε μεταβατικό πρόεδρο -μέχρι τη λήξη της τρέχουσας θητείας- τον 65χρονο Κασίμ Τζομάρτ Τοκάγεφ: διπλωμάτη καριέρας με σπουδές στη Μόσχα, πρώην πρωθυπουργό, πρώην ΥΠΕΞ και μέχρι χθες πρόεδρο της Γερουσίας.
«Αν και ο Ναζαρμπάγεφ έχει αποκλείσει τη μεταβίβαση της εξουσίας σε μία από τις τρεις κόρες του, η οικογένειά του παραμένει ισχυρή», επισημαίνει το πρακτορείο Bloomberg. «Η μεγαλύτερη κόρη του, η Νταρίγκα, είναι διακεκριμένη γερουσιαστής, η δε μεσαία, η Ντινάρα, ελέγχει την τράπεζα Halyk Bank, τη μεγαλύτερη στη χώρα».
Στη Μόσχα, η πρόεδρος του Συμβουλίου της Ομοσπονδίας χαρακτήρισε την παραίτηση του Καζάκου προέδρου απρόσμενο και πολύ σοβαρό γεγονός.
Σύμφωνα πάντως με τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου, ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν είχε τηλεφωνική επικοινωνία χθες το πρωί κιόλας με τον Ναζαρμπάγεφ. Το περιεχόμενό της δεν ανακοινώθηκε…
