«Εφυγε» ο Μπούτρος Μπούτρος Γάλι

Πλήρης ημερών στα 93 του χρόνια, ο Μπούτρος Μπούτρος Γάλι πέθανε χθες σε νοσοκομείο του Καΐρου, όπου νοσηλευόταν με κάταγμα στη λεκάνη.

Ο βετεράνος Αιγύπτιος διπλωμάτης, γόνος επιφανούς οικογένειας χριστιανών κοπτών, ήταν ο πρώτος γενικός γραμματέας του ΟΗΕ με καταγωγή από την Αφρική και ο μόνος που υπηρέτησε μία και μοναδική πενταετή θητεία στο ανώτατο αξίωμα των Ηνωμένων Εθνών (1992-1996).

Η ανέλιξη του γαλλόφιλου πολιτικού στην ηγεσία του διεθνούς οργανισμού έγινε με τη στήριξη του Παρισιού.

Το τίμημα της ανοιχτής κόντρας του με την κυβέρνηση Κλίντον υπήρξε το αμερικανικό βέτο στην ανανέωση της θητείας του. Στο πόστο τον διαδέχτηκε την επόμενη δεκαετία ο Γκανέζος Κόφι Ανάν. 

Η πολιτική καριέρα του Γάλι ξεκίνησε το 1977, όταν διορίστηκε αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών από τον τότε πρόεδρο της Αιγύπτου Ανουάρ Σαντάτ και μετέπειτα από τον Χόσνι Μουμπάρακ.

Επαιξε καθοριστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στην υπογραφή της ειρηνευτικής συμφωνίας του Καμπ Ντέιβιντ μεταξύ της χώρας του και του Ισραήλ το 1979.

Ανέλαβε τα ηνία του ΟΗΕ σε μια εποχή κοσμοϊστορικών αλλαγών, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης, το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και στην απαρχή της ηγεμονίας των ΗΠΑ.

Η θητεία του παραμένει ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη. Οι υποστηρικτές του τον υπερασπίζονται για τις απόπειρές του να απεξαρτηθούν τα Ηνωμένα Εθνη από την επιρροή της Ουάσινγκτον, η οποία τον εγκαλούσε για χρονοτριβή στην αναδιοργάνωση της γραφειοκρατίας του οργανισμού.

Η κυβέρνηση Κλίντον δεν έκρυβε άλλωστε την έντονη δυσφορία της για τις δημόσιες διαφωνίες του με την πολιτική τόσο της ίδιας όσο και του Ισραήλ. 

Ο Γάλι είχε αποκαλέσει τη μη αποσόβηση της γενοκτονίας στη Ρουάντα το 1994 ως τη «χειρότερη αποτυχία του στον ΟΗΕ», ρίχνοντας όμως το φταίξιμο στις μεγάλες δυνάμεις της Δύσης που είχαν θέσει, όπως έλεγε, ανέφικτους όρους για στρατιωτική επέμβαση.

Οι επικριτές του όμως τον κατηγορούν για αδράνεια κι αποτυχία και σε άλλες μείζονες κρίσεις: τον λιμό στη Σομαλία, την εμφύλια σύρραξη στην Αγκόλα και τον πόλεμο στην πρώην Γιουγκοσλαβία, όταν τα Ηνωμένα Εθνη χαρακτήριζαν «ασφαλή ζώνη» τη Σρεμπρένιτσα πριν από τη γενοκτονία 8.000 Βόσνιων μουσουλμάνων από τον σερβοβοσνιακό στρατό του Ράτκο Μλάντιτς τον Ιούλιο του 1995.

Οι κυνικές δηλώσεις του γ.γ. είχαν προκαλέσει σοκ διεθνώς. Αποδοκιμάστηκε σφόδρα στο Σαράγεβο όταν είχε πει πως δεν μπορεί μεν να υποβαθμίσει τις φρικαλεότητες στη Βοσνία, σε άλλες χώρες όμως «το σύνολο των νεκρών είναι μεγαλύτερο από όσο εδώ»…

Για την ήπειρο από την οποία κατάγεται, είχε δε ξεστομίσει: «Κανείς δεν ενδιαφέρεται πια για τις φτωχές χώρες στην Αφρική ή οπουδήποτε αλλού στον κόσμο. Η Σομαλία μπορεί να ξεχαστεί εύκολα μέσα σε 24 ώρες»…

Η θητεία του αμαυρώθηκε επίσης από τη διερεύνηση του σκανδάλου διαφθοράς για το πρόγραμμα του ΟΗΕ «Πετρέλαιο αντί τροφίμων» στο Ιράκ. Τρεις βασικοί ύποπτοι συνδέονταν με τον Γάλι είτε συγγενικά είτε φιλικά.