Η επίσκεψη του Νοτιοαφρικανού προέδρου Σίριλ Ραμαφόσα στον Λευκό Οίκο εξελίχθηκε σε ακόμη ένα καλοστημένο σόου του Ντόναλντ Τραμπ. Ενα ντροπιαστικό δείγμα της νέας διπλωματίας που έχει εγκαινιάσει προσβάλλοντας ομολόγους του με ψέματα για να αναδειχθεί σε ένα είδος μεσσιανικού ηγέτη υπεράνω κανόνων και θεσμών. Η χολιγουντιανή σκηνοθεσία, με συσκότιση, προβολή βίντεο, αράδιασμα τυπωμένων «ειδήσεων για γενοκτονία των λευκών της Νότιας Αφρικής» που κράδαινε στον αέρα φωνάζοντας «θάνατος, θάνατος, θάνατος» και διαμαρτυρόμενος για «τα φοβερά πράγματα που συμβαίνουν εκεί» και για τα εδάφη τους που «τους κλέβουν», η συστηματική διακοπή του συνομιλητή του για να μην ακουστεί η αλήθεια… Ολα, μια προπαγανδιστική τακτική συγκάλυψης των πραγματικών λόγων της δυσφορίας του απέναντι στην κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής, που μετέχει στο ανερχόμενο αντίπαλο δέους των BRICS, προσέφυγε στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο κατά του Ισραήλ και νομοθετεί για να προασπίσει τα εθνικά της συμφέροντα.
Η συνάντηση έγινε μία εβδομάδα αφότου ο Τραμπ υποδέχθηκε ως πρόσφυγες στις ΗΠΑ ομάδα 49 «καταδιωκόμενων» λευκών Νοτιοαφρικανών στο πλαίσιο ειδικού προγράμματος που θέσπισε γι’ αυτούς. Τους προσφέρει αμερικανική υπηκοότητα και διευκολύνσεις για την εγκατάσταση και «προσαρμογή» τους.
Συνωμοσιολογία και fake news
Ο Τραμπ δεν ανακάλυψε τώρα τις υποτιθέμενες «κατάφωρες διακρίσεις» κατά των λευκών Νοτιοαφρικανών. Ηδη το 2018, στην πρώτη του θητεία, υποδέχθηκε τον Κάριλ Κριλ και τον Ερνς Ρόετς, πρόεδρο και αντιπρόεδρο της ακροδεξιάς ομάδας λευκής υπεροχής AfriForum (πολιτική πτέρυγα του συνδικάτου λευκών «Αλληλεγγύη»), που συναντήθηκαν με τον τότε σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας, Τζον Μπόλτον, για να «εκθέσουν» τον κίνδυνο που βιώνουν οι λευκοί Νοτιοαφρικανοί αγρότες (δες μεγαλογαιοκτήμονες). Δηλαδή οι Αφρικάνερς ή Μπόερς, οι λευκοί εθνικιστές απόγονοι των Ευρωπαίων αποικιοκρατών, που από το 1948 θέσπισαν το καθεστώς ακραίων φυλετικών διακρίσεων κατά των μαύρων, γνωστό ως απαρτχάιντ.
Με την επιστροφή του στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ εξέδωσε άμεσα διάταγμα περί «Αντιμετώπισης των Εξωφρενικών Πράξεων της Δημοκρατίας της Νότιας Αφρικής», μετατρέποντας σε επίσημη αμερικανική εξωτερική πολιτική το αφήγημα της πιο ριζοσπαστικοποιημένης Ακροδεξιάς των λευκών της χώρας, που διεκδικούν την επιστροφή των προνομίων τους, πλαισιώνοντας την προπαγάνδα τους με ασύλληπτα fake news σαν αυτά που παρέθεσε ο ίδιος.
Σύμφωνα με τις επίσημες στατιστικές, κάθε χρόνο δολοφονούνται 50 λευκοί γαιοκτήμονες ή αγρότες. Είναι σταγόνα στον ωκεανό της βίας, όταν στη χώρα κάθε ημέρα διαπράττονται 72 δολοφονίες και καταγγέλλονται 86 βιασμοί, στη συντριπτική πλειονότητά τους μαύρων πολιτών. Τα 2024 διαπράχθηκαν 26.232 δολοφονίες, από τις οποίες οι 44 σχετίζονταν γενικά με αγροτικές κοινότητες και μόνο τα οκτώ από αυτά τα θύματα ήταν λευκοί αγρότες.
Οσο για το βίντεο με τους εκατοντάδες λευκούς σταυρούς δεν ήταν από κάποιο νεκροταφείο όπου τάφηκαν δολοφονημένοι λευκοί αγρότες, όπως φώναζε ο Τραμπ, αλλά ήταν από μια εγκατάσταση, ένα προσωρινό μνημείο που έστησε κάτοικος της περιοχής μετά τη δολοφονία δύο αγροτών το 2020.
7% του πληθυσμού, 72% των χωραφιών
Μύθευμα είναι πως το κράτος τούς παίρνει τη γη τους. Παρά την πτώση του ρατσιστικού καθεστώτος, η λευκή μειοψηφία (7% του πληθυσμού) εξακολουθεί να κατέχει το 72% των γεωργικών εδαφών της Νότιας Αφρικής. Οι μαύροι (το 80% του πληθυσμού) κατέχουν μόλις το 4%. Η κυβέρνηση, προσπαθώντας να αποκαταστήσει τις αδικίες και ανισότητες του ρατσιστικού καθεστώτος, έχει θεσπίσει ειδικούς νόμους. Ανάμεσά τους και αυτόν των απαλλοτριώσεων, που υιοθέτησε τον Ιανουάριο και επιτρέπει στο κράτος να κατάσχει χωρίς αποζημίωση ανεκμετάλλευτες γεωργικές εκτάσεις. Ο νόμος, που στάθηκε πρόφαση για να ανακοινώσει ο Τραμπ το πρόγραμμα ασύλου για τους Νοτιοαφρικανούς «καταδιωγμένους», δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί και καμιά απαλλοτρίωση δεν έχει γίνει.
Λάδι στη φωτιά έριξε και ο γεννημένος στη Νότια Αφρική πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο και «σύμβουλος» του Τραμπ, ο Ιλον Μασκ, αναρτώντας βίντεο (αυτό που έδειξε και ο Τραμπ στην «ειδική προβολή» που επιφύλαξε στον Ραμαφόσα) παρουσιάζοντας, όπως είπε, έναν «κυβερνητικό αξιωματούχο» να τραγουδά «Σκοτώστε τον Μπόερ».
Επρόκειτο στην πραγματικότητα για στιγμιότυπο από συγκέντρωση προηγούμενων ετών του Τζούλιους Μαλέμα, πρώην μέλους του ANC που διαγράφηκε και ίδρυσε το 2013 το μαρξιστικό κίνημα Μαχητές για την Οικονομική Ελευθερία (EFF), που καμία σχέση δεν έχει με την κυβέρνηση. Οσο για το «Σκοτώστε τον Μπόερ» τη δεκαετία του 1970-1980 ήταν ένας ιστορικός ύμνος αντίστασης κατά του απαρτχάιντ.
Ο Μασκ έχει επιπλέον και επιχειρηματικούς λόγους να είναι έξαλλος με την κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής, καταγγέλλοντάς την (και στον Τραμπ) για δήθεν ρατσισμό. «Δεν επιτρέπουν στη Starlink να λειτουργήσει στη Νότια Αφρική επειδή δεν είμαι μαύρος», έγραψε στο Χ, γιατί δεν έδωσαν άδεια λειτουργίας στη χώρα της εταιρείας του παροχής δορυφορικού ίντερνετ. Οχι γιατί είναι λευκός, αλλά γιατί δεν θέλει να συμμορφωθεί με τη νομοθεσία που προβλέπει (για τους ίδιους λόγους αποκατάστασης των ιστορικών ανισοτήτων) πως στις ξένες εταιρείες που θέλουν να δραστηριοποιηθούν στη χώρα, ένα 30% της ιδιοκτησίας πρέπει να ανήκει σε ομάδες που ιστορικά έχουν περιθωριοποιηθεί: μαύρους ιδίως, αλλά και Ινδούς και Κινέζους.
O Ραμαφόσα μάταια ήλπιζε πως αυτή του η επίσκεψη θα μπορούσε να σταθεί απαρχή για τη βελτίωση των σχέσεων με τις ΗΠΑ που δοκιμάζονται αφότου η σκόπιμη συνωμοσιολογία του Τραμπ περί διακρίσεων και γενοκτονίας των λευκών έφερε το πάγωμα της αμερικανικής βοήθειας αλλά και την επιβολή δασμών 31% στις εισαγωγές από τη χώρα (οι ΗΠΑ είναι ο δεύτερος εμπορικός εταίρος της) και την απέλαση του Νοτιοαφρικανού πρέσβη στις ΗΠΑ.
Στο φόντο ωστόσο αυτής της πολιτικής ο Τραμπ ασκεί πίεση ενοχλημένος για τη στάση της Νότιας Αφρικής σε άλλα γεωπολιτικά ζητήματα. Από τη μια στοχεύει στον κλονισμό της γιατί τη θεωρεί έναν από τους αδύναμους κρίκους των BRICS. Και από την άλλη στοχεύει στην παραδειγματική «τιμωρία» της γιατί τόλμησε να προσφύγει στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο κατά του Ισραήλ για τη γενοκτονία των Παλαιστινίων.
