Πρώτο δύσκολο βήμα σε πορεία γεμάτη παγίδες

Ενα μεγάλο βήμα για να σκορπιστεί ο εφιάλτης της γενοκτονίας που κάλυψε επί δύο χρόνια και δύο μέρες τη Λωρίδα της Γάζας και όλη τη Μέση Ανατολή έγινε χθες. Το Ισραήλ και η Χαμάς συμφώνησαν να αποδεχτούν την «πρώτη φάση» του λεγόμενου Σχεδίου Τραμπ και να προβούν σε τέσσερις καθοριστικές ενέργειες.

Πρώτον, να παύσουν άμεσα οι εχθροπραξίες.

Δεύτερον, να απελευθερωθούν οι 48 Ισραηλινοί όμηροι (οι 20 ζωντανοί και να παραδοθούν οι σοροί των 28) και να αποφυλακιστούν οι περίπου 2.000 Παλαιστίνιοι από τους τουλάχιστον 9.619 (στοιχεία btselem.org) που κρατούνται στις ισραηλινές φυλακές – ανάμεσά τους 250 βαρυποινίτες και ισοβίτες.

Τρίτον, να αποσυρθούν από τμήμα της Λωρίδας της Γάζας οι Ισραηλινοί εισβολείς, αλλά να κατέχουν, σύμφωνα με πληροφορίες, το 53% του εδάφους της.

Και, τέταρτον, να ανοίξουν επιτέλους οι πύλες χερσαίας εισόδου στην αιματοβαμμένη περιοχή για να μπουν φορτηγά που μεταφέρουν τρόφιμα, φάρμακα, είδη πρώτης ανάγκης και ανθρωπιστική βοήθεια. Η κολοσσιαία αυτή επιχείρηση αρωγής σε 2,1 εκατομμύρια Παλαιστινίους, κατά τους ειδικούς, θα χρειαστεί τουλάχιστον δύο μήνες κατάπαυσης του πυρός για να φτάσει η βοήθεια σε κάθε γωνιά.

Μια ακτίνα φωτός

Υπάρχει αισιοδοξία, ακόμα και χαρά, αλλά όλοι γνωρίζουν ότι πρόκειται για την εκκίνηση μιας πορείας γεμάτης παγίδες. Τα επόμενα βήματα είναι στον αέρα: Ο «αφοπλισμός» και ο «πολιτικός αποκλεισμός» της Χαμάς, η οποία δεν θέλει να αφοπλιστεί ούτε να παραδώσει την εξουσία σε μη Παλαιστινίους. Η «απόσυρση» των ένστολων γενοκτόνων των IDF που η κυβέρνηση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπένιαμιν Νετανιάχου δεν θέλει να τους αποσύρει πλήρως. Η δημιουργία μιας «πολυεθνικής δύναμης», ένα μπρα ντε φερ δρώντων όπως τα συντηρητικά αραβικά καθεστώτα και η Τουρκία, με φιλόδοξο επιδιαιτητή τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Η διοίκηση, η εγκαθίδρυση μηχανισμών αποτροπής θερμών επεισοδίων, η πανάκριβη ανοικοδόμηση – και λοιπά.

Σε κάθε περίπτωση χθες δεν υπογράφηκε μια συμφωνία ειρήνης. Είναι, προς το παρόν, μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός και ανταλλαγής κρατουμένων. Αλλά τουλάχιστον φάνηκε η πρώτη ακτίνα φωτός μέσα στο βαθύ σκοτάδι.

Στην πόλη Χαν Γιουνίς, στη νότια Λωρίδα της Γάζας, οι αντιδράσεις στην ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός ήταν σχετικά συγκρατημένες. «Είμαι και χαρούμενος και λυπημένος. Εχουμε χάσει πολλούς ανθρώπους, αγαπημένα πρόσωπα, φίλους και συγγενείς. Χάσαμε τα σπίτια μας», δήλωσε ένας κάτοικος. «Παρά την ευτυχία μας, δεν μπορούμε παρά να σκεφτόμαστε τι μας επιφυλάσσει το μέλλον. Οι περιοχές στις οποίες επιστρέφουμε ή σκοπεύουμε να επιστρέψουμε είναι αδύνατον να κατοικηθούν».

Στο Τελ Αβίβ και στην Ιερουσαλήμ, πολλά μέλη των οικογενειών των Ισραηλινών ομήρων βγήκαν στους δρόμους. Κάποιοι άνοιξαν σαμπάνιες και πολλοί έκλαψαν από χαρά. «Είμαστε ενθουσιασμένοι. Κλαίγαμε όλο το πρωί», δήλωσε μία συγγενής. «Επί δύο χρόνια βιώναμε καθημερινά μια κατάσταση τρόμου».

Ωστόσο σε μερικούς τα νέα φάνηκαν πολύ καλά για να είναι αληθινά. «Υπάρχει η αίσθηση ότι κάποιος κάπου θα βρει μια αφορμή για να μας ξαναρίξει πάλι στον πόλεμο», δήλωσε η Αϊντα Τούμα-Σουλεϊμάν, αραβικής καταγωγής Ισραηλινή, βουλεύτρια του αριστερού κόμματος Χαντάς-Ταάλ.

ΑΡΘΡΟ ΤΟΥ ΑΝΑΛΥΤΗ ΤΖΑΚ ΧΟΎΡΙ ΣΤΗ HAARETZ
«Δεν υπάρχει πολιτικός ορίζοντας, η εικόνα είναι πιο θολή από ποτέ»

Η συμφωνία, που η πρώτη της φάση υπογράφηκε από το Ισραήλ και τη Χαμάς, δεν ασχολείται με τη μελλοντική διακυβέρνηση της Λωρίδας της Γάζας, δεν διαθέτει κανέναν μόνιμο μηχανισμό παρακολούθησης της εφαρμογής της και των επόμενων σταδίων διαπραγμάτευσης, δεν περιορίζεται από κανένα ευρύτερο διπλωματικό πλαίσιο. Το πρώτο στάδιο θα μπορούσε κάλλιστα να καταλήξει να είναι το τελευταίο, αφήνοντας τη μακροπρόθεσμη εικόνα περισσότερο θολή από ποτέ.

Σε αυτό το πρώτο συμπέρασμα καταλήγει ο αναλυτής της εφημερίδας «Haaretz», Τζακ Χούρι, βραβευμένος δημοσιογράφος και μία από τις πιο γνωστές φωνές της πολυπληθούς (2,1 εκατομμύρια άνθρωποι) κοινότητας Αράβων υπηκόων του κράτους του Ισραήλ.

«Δεν υπάρχει σαφήνεια για το τι θα ακολουθήσει. Πέρα από την “πρώτη φάση” του λεγόμενου Σχεδίου Τραμπ, δεν υπάρχει πολιτικός ορίζοντας για το μέλλον της Γάζας» γράφει ο Χούρι.

«Ενώ η σχετική ανακοίνωση ακούστηκε σαν μια νέα αρχή, μπορεί να αποδειχτεί απλώς μια σύντομη παύση σε μια πολύ ευρύτερη ιστορία, της οποίας το τέλος δεν διαφαίνεται ακόμα πουθενά. Ο Τραμπ παρουσιάζει τη συμφωνία ως ειρηνευτική, αλλά κανείς από τους εμπλεκόμενους δεν μιλάει για “ειρήνη” με οποιαδήποτε ρεαλιστική έννοια. Δεν υπάρχουν συζητήσεις για σύνορα, για κυριαρχία ή για διακυβέρνηση. Επίσης το μέλλον της Δυτικής Οχθης και η σύνδεση μεταξύ αυτής και της Λωρίδας της Γάζας παραμένουν ζητήματα μακρινά και απροσδιόριστα» τονίζει.

Ο Αραβοϊσραηλινός αναλυτής θεωρεί προφανές ότι ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου θα παρουσιάσει τη συμφωνία ως διπλωματικό επίτευγμα. Ωστόσο κρίνει τις πρώτες αντιδράσεις της σιωνιστικής Ακροδεξιάς, ιδίως των υπουργών Μπεζαλέλ Σμότριχ και Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, στην καλύτερη περίπτωση χλιαρές. Κάποιοι χαιρετίζουν τη διακοπή των μαχών, χωρίς όμως να αναλαμβάνουν καμία πολιτική δέσμευση ότι θα στηρίξουν τα όποια συμπεφωνημένα.

Τακτική παύση, όχι στρατηγική μετατόπιση

«Για αυτούς πρόκειται για μια τακτική παύση, όχι για μια στρατηγική μετατόπιση, όσο και αν η σιωπηλή αντίδρασή τους προσφέρει προσωρινά στον Νετανιάχου μια άτυπη κάλυψη για να προχωρήσει» γράφει ο Τζακ Χούρι, υπονοώντας ότι οι πιο αδιάλλακτοι κυβερνητικοί εταίροι του καταζητούμενου για εγκλήματα πολέμου πρωθυπουργού δεν έχουν πει ακόμα την τελευταία τους λέξη – στην πολιτική αρένα ή στο πεδίο της μάχης.

«Για τον παλαιστινιακό λαό το νόημα αυτή τη στιγμή είναι απλούστερο» εκτιμά ο Χούρι. «Στη Λωρίδα της Γάζας πολλοί κάτοικοι θεωρούν ότι είναι η πρώτη ευκαιρία να ανασάνουν μετά από δύο χρόνια τρομακτικής καταστροφής. Χιλιάδες ξεχύθηκαν στους κατεστραμμένους δρόμους και τους καταυλισμούς, με κλάματα και αγκαλιές, καθώς γιόρταζαν το τέλος των ισραηλινών βομβαρδισμών».

«Ο άμεσος θάνατος σταμάτησε – αυτό είναι που έχει σημασία», είπε ένας κάτοικος της Πόλης της Γάζας, η οποία τυπικά μέχρι αργά χθες αποτελούσε «ζώνη πολεμικών επιχειρήσεων» του ισραηλινού στρατού.

«Αλλά πίσω από τη βαθιά ανάσα κρύβεται η βαθιά αβεβαιότητα. Η πραγματική δοκιμασία θα είναι η εφαρμογή όσων συμφωνήθηκαν και όσων θα συμφωνηθούν. Πώς ο Τραμπ και η διεθνής κοινότητα θα επιβάλουν τη συμμόρφωση όλων των πλευρών, ποιος θα την παρακολουθεί και ποιες διαφωνίες –ή ακόμη και ποιες κρυφές ρήτρες- θα εμφανιστούν στο άμεσο μέλλον» καταλήγει ο Τζακ Χούρι.

Ηθική πυξίδα του πλανήτη η Λωρίδα της Γάζας

Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός «δεν αποτελεί ένδειξη καλής θέλησης» από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, αλλά οφείλεται στην «επιμονή και την αντοχή του παλαιστινιακού λαού», ανέφερε σε ανακοίνωσή της η οργάνωση υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων CAGE International, με έδρα το Λονδίνο. Η Λωρίδα της Γάζας και η Παλαιστίνη αποτελούν πλέον «την ηθική πυξίδα του πλανήτη» υπογραμμίζει η CAGE.

«Μια αλήθεια είναι ξεκάθαρη: η απελευθέρωση δεν μπορεί να είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης υπό καθεστώς κατοχής. Και η δικαιοσύνη δεν μπορεί να συνυπάρχει με το απαρτχάιντ. Σήμερα το Ισραήλ βρίσκεται πολιτικά απομονωμένο», τονίζει.

«Η πραγματική ειρήνη θα έρθει μόνο με δικαιοσύνη. Οταν αρθεί η πολιορκία, τελειώσει η κατοχή και ο παλαιστινιακός λαός ζήσει ελεύθερος στη γη του. Η παρούσα συγκυρία είναι μια νίκη της αντίστασης, αλλά πρέπει επίσης να γίνει έκκληση για διεθνείς κινητοποιήσεις. Πρέπει να κλιμακώσουμε την πίεση, την άμεση δράση και την πολιτική ανυπακοή μέχρι να καταργηθεί το απαρτχάιντ και η Παλαιστίνη να ζήσει εντελώς ελεύθερη», καταλήγει η ανακοίνωση, διατυπώνοντας το ουσιαστικό πολιτικό αίτημα του παλαιστινιακού εθνοαπελευθερωτικού κινήματος.

Βέτο του Μπεν-Γκβιρ για τον Μπαργκούτι

Τελευταία στιγμή, σύμφωνα με πληροφορίες του middleeasteye.net, ο ρατσιστής υπουργός Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, απαίτησε από τον Νετανιάχου -και πέτυχε- να αφαιρεθεί από τη λίστα των υπό αποφυλάκιση Παλαιστινίων το όνομα του Μαρουάν Μπαργκούτι.

Και μάλιστα παρά το γεγονός, κατά την ίδια πηγή, ότι τόσο ο απεσταλμένος του προέδρου Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, όσο και οι Ισραηλινοί διαπραγματευτές στην Αίγυπτο είχαν δώσει «πράσινο φως» για να περπατήσει ξανά ελεύθερος ο «Παλαιστίνιος Νέλσον Μαντέλα».

Ο 66χρονος μετριοπαθής αγωνιστής της αλ Φατάχ, ο οποίος βρίσκεται στα χέρια των Ισραηλινών εδώ και 23 ολόκληρα χρόνια καταδικασμένεος πεντάκις σε ισόβια κάθειρξη, είναι εξαιρετικά δημοφιλής μεταξύ των Παλαιστινίων και πολλοί πιστεύουν ότι μπορεί να διαδεχτεί τον ηλικιωμένο και θεωρούμενο «καμένο χαρτί» Μαχμούντ Αμπάς στην ηγεσία της Παλαιστινιακής Αρχής.

Αν και ο Μπαργκούτι τα τελευταία χρόνια έχει διατυπώσει αδιάλλακτες αντιισραηλινές θέσεις μέσα από τη φυλακή, η προσωπικότητά του θεωρείται ενωτική στον βαθμό που θα είναι ικανός να συνθέσει πρακτικές και αντιλήψεις που στο παρελθόν δίχασαν τις παλαιστινιακές οργανώσεις.

Αποκορύφωμα του διχασμού ήταν η αιματηρή ενδοπαλαιστινιακή σύρραξη το καλοκαίρι του 2007, μετά τη νίκη της Χαμάς στις τοπικές εκλογές της Λωρίδας της Γάζας το 2006, με τζιχαντιστική ατζέντα και μαξιμαλιστικό στόχο «την εξαφάνιση του Ισραήλ».