Σχεδόν όλες οι χώρες του πλανήτη αναπνέουν μολυσμένο αέρα

Μόνο 10 χώρες από τις 134 τηρούν τα κριτήρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την ασφάλεια του αέρα που αναπνέουμε, σύμφωνα με δεδομένα ποιότητας του αέρα που συγκέντρωσε η IQAir, μια ελβετική εταιρεία. 

Η ρύπανση που μελετήθηκε αφορά λεπτά σωματίδια ή PM2,5 -αρκετά μικρά σωματίδια, ικανά να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος. Τα PM2,5 είναι η πιο θανατηφόρα μορφή ατμοσφαιρικής ρύπανσης που οδηγεί σε εκατομμύρια πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο. «Η ατμοσφαιρική ρύπανση και η κλιματική αλλαγή έχουν και τα δύο τον ίδιο ένοχο, που είναι τα ορυκτά καύσιμα», δήλωσε η Glory Dolphin Hammes, διευθύνων σύμβουλος του τμήματος της IQAir στη Βόρεια Αμερική.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θέτει οδηγία σύμφωνα με την οποία οι άνθρωποι δεν πρέπει να αναπνέουν περισσότερα από 5 μικρογραμμάρια λεπτών σωματιδίων ανά κυβικό μέτρο αέρα, κατά μέσο όρο, κατά τη διάρκεια ενός έτους. Η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος των ΗΠΑ πρότεινε πρόσφατα την αυστηροποίηση του προτύπου της από 12 σε 9 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο.

Οι λίγες οάσεις καθαρού αέρα που πληρούν τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας είναι κυρίως νησιά, καθώς και η Αυστραλία και οι βόρειες ευρωπαϊκές χώρες της Φινλανδίας και της Εσθονίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 57η θέση της λίστας όσον αφορά στην ποιότητα του αέρα.  

Από τις χώρες που δεν τηρούν τα κριτήρια, όπου ζει η συντριπτική πλειονότητα του ανθρώπινου πληθυσμού, οι χώρες με τη χειρότερη ποιότητα του αέρα ήταν κυρίως στην Ασία και την Αφρική. Οι τέσσερις πιο μολυσμένες χώρες στην κατάταξη της IQAir για το 2023 είναι το Μπαγκλαντές, Πακιστάν, Ινδία και Τατζικιστάν που βρίσκονται στη Νότια και Κεντρική Ασία.

Οι ερευνητές επεσήμαναν την κυκλοφορία οχημάτων, τον άνθρακα και τις βιομηχανικές εκπομπές, ιδιαίτερα από κλιβάνους τούβλων, ως κύριες πηγές ρύπανσης της περιοχής. Οι αγρότες που καίνε εποχιακά τα απορρίμματα των καλλιεργειών τους συμβάλλουν στο πρόβλημα, όπως και τα νοικοκυριά που καίνε ξύλα και κοπριά για ζέστη και μαγείρεμα.

Η Κίνα αντέστρεψε τα προσωρινά κέρδη

Μια αξιοσημείωτη αλλαγή το 2023 ήταν η αύξηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης της Κίνας κατά 6,3% σε σύγκριση με το 2022, μετά από τουλάχιστον πέντε χρόνια βελτίωσης. Το Πεκίνο παρουσίασε αύξηση 14% στη ρύπανση PM2,5 πέρυσι.

Η εθνική κυβέρνηση ανακοίνωσε «πόλεμο κατά της ρύπανσης» το 2014 και έκτοτε είχε σημειώσει πρόοδο. Αλλά η πιο απότομη μείωση της ρύπανσης από PM2,5 της Κίνας συνέβη το 2020, όταν η πανδημία του κορωνοϊού ανάγκασε μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας να επιβραδυνθεί ή να κλείσει. Η κ. Dolphin Hammes απέδωσε την άνοδο του περασμένου έτους σε μια οικονομία που ανοίγει ξανά. Και οι προκλήσεις παραμένουν: Έντεκα πόλεις στην Κίνα ανέφεραν επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης πέρυσι που ξεπέρασαν τις οδηγίες του ΠΟΥ κατά 10 φορές ή και περισσότερο. Το χειρότερο ήταν το Hotan, στο Xinjiang.

Σημαντικά κενά στα δεδομένα

Οι ερευνητές της IQAir αναλύουν δεδομένα από περισσότερους από 30.000 σταθμούς και αισθητήρες παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα σε 134 χώρες, εδάφη και αμφισβητούμενες περιοχές. Μερικοί από αυτούς τους σταθμούς παρακολούθησης διοικούνται από κυβερνητικές υπηρεσίες, ενώ άλλοι εποπτεύονται από μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, σχολεία, ιδιωτικές εταιρείες και επιστήμονες πολιτών.

Υπάρχουν μεγάλα κενά στην παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα σε επίπεδο εδάφους στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων περιοχών όπου τα δορυφορικά δεδομένα δείχνουν μερικά από τα υψηλότερα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης στη Γη.