Σκραπ αντί για όπλα – Σκάνδαλο με τις στρατιωτικές προμήθειες στην Ουκρανία

Σκάνδαλο με τον εφοδιασμό του στρατού της Ουκρανίας, όπου κατέληξαν οχήματα που δεν μπορούσαν να κινηθούν ή να ρίξουν, τόσο φθαρμένα που δύσκολα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ακόμα και για ανταλλακτικά, σύμφωνα με τους New York Times, που γράφουν μάλιστα πως ιδιωτικές εταιρείες των ΗΠΑ έχουν πληρωθεί ακριβά για τη συντήρησή τους.

Μεγάλο φιάσκο δε τα συμβόλαια για επανεξοπλισμό, που η κυβέρνηση Ζελένσκι έχει εμπιστευτεί σε ουκρανικές κρατικές εταιρείες, οι οποίες έχουν λάβει κεφάλαια για παραγγελίες, με αποτέλεσμα αυτά να καθίστανται «κενό γράμμα» και με στρατιώτες να μην έχουν τα απαραίτητα εφόδια για να πολεμήσουν.

Σε βάρος τουλάχιστον δύο από αυτές τις δημόσιες εταιρείες έχουν κινηθεί διαδικασίες, ενώ καταβάλλονται προσπάθειες για τη βελτίωση της απόδοσης των υπόλοιπων. Παράλληλα όμως εγείρονται υποψίες για διαφθορά και τις αναφορές να κάνουν λόγο για σκάνδαλα με πολεμικές συμβάσεις και εμπλοκή υπουργών και στρατηγών.

Το άλλο πρόβλημα είναι η τουλάχιστον ατυχής διαχείριση δωρεών από χώρες του ΝΑΤΟ. Για παράδειγμα, δεκατρία  πυροβόλα M109 L, που μεταφέρθηκαν από ιταλικές αποθήκες αλλά αποκαλύφθηκε ότι ήταν παλιοσίδερα. Αντιμέτωπο με τις κατηγορίες, το υπουργείο Άμυνας της Ουκρανίας υποστήριξε ότι οι απεσταλμένοι του προέδρου της είχαν ενημερωθεί για την άθλια κατάσταση των συγκεκριμένων όπλων, που είχαν μείνει στην ύπαιθρο για πάνω από μια δεκαετία και θα έπρεπε να επισκευαστούν στην εμπόλεμη χώρα.

Η αμερικανική εφημερίδα αποκάλυψε επίσης πως εταιρεία Ultra Defense Corporation of Tampa με έδρα τη Φλόριντα έχει συγκεντρώσει 19,8 εκατομμύρια δολάρια για να αντικαταστήσει τα οβιδοβόλα που δώρισε η Ιταλία. Τον Φεβρουάριο, ο επικεφαλής των ουκρανικών στρατιωτικών προμηθειών, Volodymyr Pikuzo, έστειλε επιστολή διαμαρτυρίας στο Πεντάγωνο: «Η εταιρεία, όταν μας πρόσφερε τις υπηρεσίες της, δεν είχε καμία πρόθεση να σεβαστεί τις δεσμεύσεις της». 

Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας αρνήθηκε την κατηγορία. «Κάθε ένα από αυτά λειτουργούσε όταν τα παραδώσαμε» και ισχυρίστηκε πως οι Ουκρανοί δεν είχαν συντηρήσει σωστά τα οβιδοβόλα μετά την παράδοση. 

Πάντως, πρόβλημα αναφέρθηκε και με άλλα συμβόλαια.

• Στις βόμβες που συγκεντρώθηκαν από όλες τις ηπείρους: από τα πυρομαχικά του Πακιστάν κα τα ιορδανικά αντιαεροπορικά μέχρι τα σλοβακικά ελικόπτερα.
• Σε οπλισμό που δώρισε το Πεντάγωνο. Μέσα που συγκεντρώθηκαν στο Κουβέιτ μετά το τέλος των ιρακινών εκστρατειών κατά του Ισλαμικό κράτους προορίστηκαν για την Ουκρανία. Στα χαρτιά μια εταιρεία πληρώνεται για να τα συντηρεί, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο πεδίο της μάχης χωρίς προειδοποίηση.
• Από τα 29 οχήματα εκτός δρόμου Humvee, που στριμώχνονταν στις αποθήκες του Camp Arifjan και ήταν «έτοιμα για δράση», έως και 25 αποδείχθηκαν γεμάτα ελαττώματα. Σε άλλη εταιρεία ανατέθηκε η αντικατάσταση μπαταριών, αλλαγή φρένων, επισκευή κιβωτίων ταχυτήτων, επισκευή καθισμάτων: τον Αύγουστο πιστοποιήθηκε ότι όλα ήταν εντάξει. Ωστόσο, όταν έφτασαν στην Πολωνία, στο κέντρο τελικής διαλογής για την Ουκρανία, ένας έλεγχος διαπίστωσε ότι τα λάστιχα των 25 Humvee ήταν σπασμένα και δεν υπήρχαν εφεδρικά λάστιχα. Πολλοί πολύτιμοι μήνες χάθηκαν πριν δοθούν επιτέλους στους στρατιώτες.
• Το ίδιο, αν όχι ακόμη πιο σοβαρό, συνέβη με έξι πυροβόλα M777 η αποστολή των οποίων ζητήθηκε επειγόντως την άνοιξη του 2022. Οι έλεγχοι στην αποθήκη του Κουβέιτ αποκάλυψαν ότι δεν είχαν λάβει συντήρηση για σχεδόν δύο χρόνια: το ένα ήταν σε τέτοια κακή κατάσταση και θεωρήθηκε «επικίνδυνο για τη ζωή του προσωπικού». Χρειάστηκαν τρεις μήνες δουλειάς αλλά και ο τελικός έλεγχος στην Πολωνία έδειξε πως και τα έξι είχαν ακόμα ελαττώματα, που τα καθιστούσαν άχρηστα.

Αυτή η τραγική κατάσταση καταγράφηκε στις 23 Μαΐου σε έκθεση του γενικού επιθεωρητή του Πενταγώνου. Στην πραγματικότητα, η έκθεση είναι μια κλήση αφύπνισης για τον αμερικανικό στρατό: εάν η διαθεσιμότητα όπλων υπάρχει μόνο στα χαρτιά, ολόκληρο το σύστημα κινητοποίησης για την αντιμετώπιση των συγκρούσεων στον κόσμο βρίσκεται σε κρίση. Οι υπεύθυνοι συντήρησης απάντησαν με μία μόνο παρατήρηση: μας χορηγήθηκε μόνο το ένα τρίτο των κεφαλαίων που ζητήσαμε, δεν μπορούσαμε να κάνουμε περισσότερα…

Στην Ουκρανία ο αναπληρωτής υπουργός στρατηγικής βιομηχανίας, Sergiy Boyev, εξήγησε χθες ότι βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις με γερμανικές, γαλλικές, ιταλικές και ανατολικοευρωπαϊκές ομάδες για την κατασκευή πολεμικών εργοστασίων εκεί. «Η αποτροπή της επιθετικότητας θα απαιτήσει μια ισχυρή αμυντική βιομηχανία στην Ουκρανία. Γι’ αυτό πιστεύουμε ότι οι διεθνείς εταίροι θα έρθουν σε εμάς για να εγκαταστήσουν τις γραμμές συναρμολόγησης: η συμμετοχή μας στο σύστημα ασφαλείας είναι απαραίτητη για τον ελεύθερο κόσμο».

Το ενδιαφέρον εστιάζεται κυρίως σε drones, σε συσκευές για την αντιμετώπισή τους και σε πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς. Πρόκειται για τεχνολογίες που σπάνια χορηγούνται σε τρίτες χώρες. Μέχρι στιγμής έγινε λόγος μόνο για επαφές με τη βρετανική εταιρία όπλων και ασφάλειας BAE και τη γερμανική Rheinmetall. Πάντως μάλλον στο Κίεβο προετοιμάζονται για μια μακροχρόνια σύγκρουση, με την επιθυμία να αυτονομηθούν ακόμη και στα πιο εξελιγμένα όπλα.