Γλασκόβη μέσω…Ρώμης

Όλα τα βλέμματα θα είναι στραμμένα σε δύο διεθνή γεγονότα αυτό το Σαββατοκύριακο, τα οποία θα μπορούσαν να διαμορφώσουν τις πολιτικές προτεραιότητες των παγκόσμιων ηγετών τα επόμενα χρόνια: Οι ηγέτες της G20 συγκεντρώνονται στη Ρώμη το Σάββατο, ενώ η COP26, η διήμερη σύνοδος κορυφής του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή, ξεκινά στη Γλασκόβη την Κυριακή.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν και η συνοδεία του προσγειώθηκαν στη Ρώμη κατά τη διάρκεια της νύχτας. Ο Μπάιντεν πρόκειται να έχει ακρόαση με τον Πάπα Φραγκίσκο στο Βατικανό σήμερα το πρωί και θα συναντηθεί με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν αργότερα μέσα στην ημέρα – η πρώτη πρόσωπο με πρόσωπο συνάντηση μεταξύ των δύο μετά τη διπλωματική έκρηξη για την αμυντική συμφωνία AUKUS.

Από την πλευρά της Κομισιόν, θα παραστεί η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ, τόσο στη Ρώμη, όσο και στην εναρκτήρια σύνοδο της COP26- με τους ηγέτες της ΕΕ στις αρχές της επόμενης εβδομάδας.

Η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ θα φέρει τον πιθανό διάδοχό της, Όλαφ Σολτς, στη G20, μεταξύ άλλων για διμερείς συναντήσεις. Ορισμένοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι πρόκειται για μια προσπάθεια της Μέρκελ να διασφαλίσει τη συνέχεια και την ομαλή παράδοση. Αλλά ο εκπρόσωπός της Στέφεν Ζάιμπερτ δήλωσε στο POLITICO ότι είναι “σύνηθες ο υπουργός Οικονομικών να είναι παρών στις συναντήσεις της G20”, προσθέτοντας ότι ο Scholz δεν θα ακολουθήσει τη Merkel στο COP.

Πριν από μερικούς μήνες, η ΕΕ μπορούσε να είναι σίγουρη ότι θα έμπαινε στον τελευταίο γύρο των διεθνών συνομιλιών για το κλίμα με το προβάδισμα. Σε σύγκριση με τους άλλους μεγάλους παίχτες στον κόσμο – τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα, την Ινδία – η ΕΕ ήταν πρωτοπόρος όσον αφορά τους στόχους και τα επιτεύγματα για το κλίμα. Όπως είπε η πρόεδρος της Επιτροπής Φον Ντερ Λάιεν: «Έχουμε ήδη μειώσει τις εκπομπές μας κατά περισσότερο από 31% σε σύγκριση με το 1990, ενώ παράλληλα αυξήσαμε την οικονομία μας κατά 60%. Νομίζω ότι αυτό είναι ένα ενθαρρυντικό μήνυμα που δείχνει ότι μπορεί κανείς να μειώσει τις εκπομπές και να ευημερήσει».

Αλλά η άβολη αλήθεια … είναι ότι η ΕΕ έχει αναθέσει μέρος των εκπομπών της στην Κίνα, τη Βραζιλία και άλλες χώρες, καθώς εισάγει προϊόντα με υψηλό αποτύπωμα άνθρακα, όπως αλουμίνιο, σόγια, φοινικέλαιο και ρυπογόνα χημικά. Το χειρότερο είναι ότι το εμβληματικό σχέδιο της ΕΕ για τη μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030 – ή αλλιώς το πακέτο “Fit for 55” – δέχεται πιέσεις.

Τα ανατολικά κράτη μέλη με μεγάλες βιομηχανίες ορυκτών καυσίμων, όπως η Πολωνία, έχουν αρχίσει να αμφισβητούν ανοιχτά το Fit for 55. Με τους καταναλωτές να αντιμετωπίζουν υψηλότερους λογαριασμούς ενέργειας, λέει το επιχείρημά τους, η μετάβαση από τον άνθρακα στο ακριβότερο φυσικό αέριο και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα πρέπει να καθυστερήσει. Οι Βρυξέλλες αντεπιτέθηκαν, επισημαίνοντας ότι η ηλεκτρική ενέργεια από την αιολική και την ηλιακή ενέργεια είναι ήδη φθηνότερη από ό,τι από τα ορυκτά καύσιμα.

Ομοίως, οι ακτιβιστές του κλίματος είναι εξοργισμένοι με τα σχέδια της Επιτροπής να ταξινομήσει την πυρηνική ενέργεια και το φυσικό αέριο ως πράσινες επενδύσεις, με ορισμένους να υποψιάζονται ότι η απόφαση θα καθυστερήσει σκόπιμα μέχρι μετά την COP.

Ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ Τζέικ Σάλιβαν ανέφερε ότι οι ηγέτες στη συνάντηση G20 θα συζητήσουν την τρέχουσα άνοδο των τιμών της ενέργειας. Ο Μπάιντεν δέχεται πιέσεις από τους Ρεπουμπλικάνους στην πατρίδα του για τις υψηλές τιμές, ένα θέμα που θα μπορούσε να εμποδίσει την ατζέντα του για την κλιματική αλλαγή, αναφέρουν οι συνάδελφοί μας στις ΗΠΑ.

Η Ιταλία, που φιλοξενεί την G20, ελπίζει να εξασφαλίσει μια φιλόδοξη συμφωνία πριν όλοι κατευθυνθούν στη Γλασκόβη. Ένα πρόσφατο προσχέδιο του ανακοινωθέντος των ηγετών της G20 έδειξε ότι μια συμφωνία για τον τερματισμό της διεθνούς χρηματοδότησης του άνθρακα φαίνεται πιθανή. Αλλά οι διαφωνίες παραμένουν σχετικά με τη διατήρηση του στόχου του 1,5 βαθμού Κελσίου της Συμφωνίας του Παρισιού σε απόσταση αναπνοής.

Παράπλευρα θέματα στις Συνόδους των ηγετών

Ενώ τα θέματα του κλίματος θα κυριαρχήσουν στην G20, οι ηγέτες αναμένεται να αναλύσουν επίσης δύο θέματα:

– Οι ηγέτες θα υπογράψουν τη συμφωνία-ορόσημο του ΟΟΣΑ για τον ελάχιστο συντελεστή φορολογίας εταιρειών που συμφωνήθηκε νωρίτερα αυτό το μήνα, ενώ οι Βρυξέλλες πρόκειται να την εγγράψουν στη νομοθεσία της ΕΕ.

Η Φον Ντερ Λάιεν δήλωσε την Πέμπτη ότι η ΕΕ είναι έτοιμη να την “εφαρμόσει γρήγορα”. Και πρόσθεσε: “Θα υποβάλουμε πρόταση για την εφαρμογή του ελάχιστου πραγματικού φορολογικού συντελεστή έως το τέλος του τρέχοντος έτους και αναμένουμε ότι το σύστημα θα έχει τεθεί σε εφαρμογή σε παγκόσμιο επίπεδο έως το 2022”.

– Οι ηγέτες θα συζητήσουν επίσης τον κορονοϊό, την ανάγκη ανταλλαγής εμβολίων με τον αναπτυσσόμενο κόσμο και την ετοιμότητα για την επόμενη πανδημία. Ο Σαρλ Μισέλ ελπίζει να πείσει χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς και η Ιαπωνία να υπογράψουν μια νομικά δεσμευτική συνθήκη για τις πανδημίες πριν από την Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας τον επόμενο μήνα.