Ενα στα 4 παιδιά δεν τρώει καθημερινά ένα ζεστό, θρεπτικό γεύμα. Ζει σε σπίτια χωρίς θέρμανση, ζεστό νερό ή, σε κάποιες περιπτώσεις, χωρίς ηλεκτρικό. Δεν μπορεί να παρακολουθήσει σωστά το σχολείο, λόγω επιπλέον δαπανών για σχολικά γεύματα ή εκπαιδευτική στήριξη, δεν μπορεί να συμμετάσχει σε αθλήματα ή άλλες δραστηριότητες και δεν λαμβάνει την υγειονομική περίθαλψη που χρειάζεται.
Και όλα αυτά όχι στην Αφρική, αλλά στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Πριν από την πανδημία, τo 2019, σχεδόν 18 εκατομμύρια παιδιά αντιμετώπιζαν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στην Ε.Ε. Σήμερα, η κατάσταση είναι χειρότερη.
Για πρώτη φορά στην ιστορία της Ε.Ε., στις 14 Ιουνίου, όλα τα κράτη-μέλη συμφωνήσαν ότι πρέπει να αναλάβουν συντονισμένη δράση, ώστε οι επόμενες γενιές να μεγαλώσουν σε πιο ίσες και πιο ευημερείς κοινωνίες. Η «Εγγύηση για τα παιδιά» στοχεύει στο να εξασφαλίσει ότι τα παιδιά που βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας και αποκλεισμού θα έχουν δωρεάν πρόσβαση στην προσχολική και σχολική εκπαίδευση, ένα υγιεινό γεύμα κάθε μέρα, πρόσβαση σε ενδοσχολικές και εξωσχολικές δραστηριότητες, σε υγειονομική περίθαλψη και σε επαρκή διατροφή και στέγαση.
Τι γίνεται όμως στην Ελλάδα; «Η Ελλάδα, το 2019, κατατασσόταν 3η, με 30,5% των παιδιών να βρίσκονται σε δύσκολη κατάσταση. Ο κορονοϊός και οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις του έχουν αυξήσει τα ποσοστά φτώχειας στην Ε.Ε. και στην Ελλάδα, στην οποία, το 2020, το ποσοστό αυξήθηκε στο 31%», εξηγεί η Κατερίνα Νάνου, ανώτερη σύμβουλος Συνηγορίας «Save The Children». «Εφόσον ο κορονοϊός συνεχίζει να πλήττει τη χώρα και την Ενωση, με τα ποσοστά ανεργίας να αυξάνονται και τους ανθρώπους που, αν και εργάζονται, συνεχίζουν να ζουν σε συνθήκες φτώχειας, περιμένουμε κι άλλη αύξηση της παιδικής φτώχειας αντίστοιχα στα επόμενα χρόνια», συμπληρώνει.
Η Κατερίνα Νάνου υπήρξε συν-συντονίστρια της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας για την Επένδυση στα Παιδιά (EU Alliance for Investing in Children), στις Βρυξέλλες. Με άλλα λόγια, είναι ένα μέλος από την πολύ «επιβαρυμένη» γενικά κατηγορία των λόμπι στην καρδιά των θεσμών. Μόνο που η Κατερίνα έκανε λόμπι για καλό σκοπό. Και, χάρη και στη δική της συνεισφορά, η «ευρωπαϊκή εγγύηση για τα παιδιά» έγινε πραγματικότητα.
Κι αν μέτρα όπως η εγγύηση για τα παιδιά φαίνονται αυτονόητα, η Κατερίνα Νάνου μάς εξηγεί ότι δεν ήταν και τόσο εύκολο. Η ιδέα βρισκόταν στο τραπέζι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τα τελευταία 6 χρόνια. Με την αλλαγή της Επιτροπής, το 2019, το Ευρωκοινοβούλιο ζήτησε από την υποψήφια τότε πρόεδρο της Επιτροπής να θέσει ως προτεραιότητα τη δημιουργία της «Εγγύησης για τα παιδιά», εφόσον τα ποσοστά παιδικής φτώχειας συνέχισαν να αυξάνονται πανευρωπαϊκά. Ακόμη και σε κράτη με υψηλότερο ΑΕΠ και πιο ισχυρά συστήματα πρόνοιας, όπως η Σουηδία και το Λουξεμβούργο!
«Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στη διάρκεια των προγραμματικών της δηλώσεων, το 2019, ανακοίνωσε πως, μέσα στα επόμενα χρόνια, θα παρουσίαζε την Εγγύηση. Και έτσι και έγινε και η Επιτροπή παρουσίασε τη φιλόδοξη πρότασή της τον περασμένο Μάρτιο και, με διαδικασίες-ρεκόρ, η Εγγύηση συμφωνήθηκε ομόφωνα πριν λίγες εβδομάδες», εξηγεί η Κατερίνα Νάνου.
Τα επόμενα βήματα για να γίνει πράξη αυτό το μεγάλο βήμα της Ε.Ε.; «Η “Εγγύηση για τα παιδιά” αφορά κυρίως παιδιά με αναπηρία, παιδιά που ζουν στην εναλλακτική φροντίδα, παιδιά Ρομά, παιδιά μετανάστες, παιδιά σε φτωχά νοικοκυριά. Μετά την έγκρισή της, όλα τα κράτη-μέλη -συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας- θα πρέπει να καταθέσουν μέχρι τον Μάρτιο του 2022 εθνικό σχέδιο δράσης, στο οποίο θα αναφέρουν ποια παιδιά θα επωφεληθούν, τις πολιτικές που θα δημιουργηθούν, καθώς και τα χρήματα που θα δαπανηθούν. Τα κράτη-μέλη θα ορίσουν εθνικό συντονιστή για την Εγγύηση και θα δίνουν αναφορά κάθε δύο χρόνια στην Επιτροπή», εξηγεί η Κ. Νάνου.
Ακόμη ένα βήμα αποτελεί το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο για πρώτη φορά προβλέπει ότι όλα τα κράτη-μέλη θα πρέπει να επενδύσουν από τους πόρους που θα λάβουν από το ΕΚΤ+ σε δράσεις που θα βοηθήσουν στη μείωση της παιδικής φτώχειας και στην εφαρμογή της Παιδικής Εγγύησης. Η Ελλάδα είναι μια από τις χώρες που έχουν επιλεγεί για να «πιλοτάρει» την Εγγύηση για τα παιδιά και την προηγούμενη εβδομάδα παρουσιάστηκε η πρώτη εθνική στρατηγική αποϊδρυματοποίησης. Μέσα από την Εγγύηση, έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει ένα στρατηγικό σχέδιο δράσης για την καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας.
«Για να υλοποιηθεί ένα τέτοιο σχέδιο, χρειάζεται ανάλυση της κατάστασης και στρατηγικές επενδύσεις τόσο μέσω των ευρωπαϊκών πόρων όσο και του εθνικού προϋπολογισμού που θα βοηθήσουν τα παιδιά και τις οικογένειές τους βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Ωστόσο, η κυβέρνηση χρειάζεται να μπει σε διάλογο με την κοινωνία των πολιτών και με τα παιδιά, να ακούσει τις ανάγκες τους και να συζητήσει μαζί τους πιθανές πολιτικές και δράσεις που θα συμβάλουν στη βελτίωση της ζωής τους», καταλήγει η Κ. Νάνου.
