Σιγή ιχθύος τηρούν προς το παρόν οι φαρμακοβιομηχανίες που παρασκεύασαν τα εμβόλια κατά του νέου κορονοϊού για την πρόταση Μπάιντεν να «σπάσει» προσωρινά η πατέντα και να καταστεί εφικτή η ταχεία, φθηνή και μαζική παραγωγή εμβολίων, ώστε να μπορέσουν να φτάσουν σε κάθε γωνιά του πλανήτη και κυρίως στις χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου.
Η πρόταση-βόμβα του προέδρου των ΗΠΑ, που τάχθηκε στο πλευρό του κινήματος για την άρση των πατεντών, έγινε δεκτή με ικανοποίηση και ενθουσιασμό τόσο από τον ΠΟΥ, όσο και από το Αφρικανικό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου των Λοιμώξεων. Ο διευθυντής του, Τζον Νκενγκασόνγκ, μέσω Twitter, χαρακτήρισε τη δήλωση Μπάιντεν «απόδειξη ενεργητικής ηγεσίας», τονίζοντας ότι η «Ιστορία θα καταγράψει αυτή την απόφαση ως σπουδαία ενέργεια για το καλό της ανθρωπότητας».
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ, υπό τον πρόεδρο Τζον Μπάιντεν -κινούμενη στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση από τον προκάτοχό του, Ντόναλντ Τραμπ- κάλεσε χθες Τετάρτη να γίνει προσωρινή άρση της πατέντας των εμβολίων, πράγμα που ζητούν πάνω από 100 αναπτυσσόμενες χώρες σε όλο τον κόσμο, ώστε τα εμβόλια να φτάσουν σε όσους το έχουν ανάγκη.
Εξηγώντας την απόφαση του προέδρου Μπάιντεν, η εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Εμπορίου, Κάθριν Τάι, σημείωσε ότι οι ΗΠΑ «Στηρίζουν την ύπαρξη των πατεντών, ωστόσο όταν πρόκειται για την αντιμετώπιση της πανδημίας, τάσσονται στο πλάι όσων ζητούν την προσωρινή άρση τους».
Επισήμανε πάντως ότι η διαπραγμάτευση στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου θα πάρει πολύ χρόνο, καθώς απαιτείται πλήρης συναίνεση εντός του ΠΟΕ, ενώ σύμφωνα με ειδικούς ακόμη και αν αποφασιστεί, δεν θα έχει άμεση επίδραση στην προσφορά εμβολίων.
Τι λένε οι φαρμακευτικές
Το αίτημα για άρση της πατέντας των εμβολίων έχει συναντήσει σοβαρές αντιδράσεις, κυρίως από τη φαρμακοβιομηχανία, τα κέρδη της οποίας πρέπει να σημειωθεί είναι τεράστια, Οι φαρμακοβιομηχανίες υποστηρίζουν ότι τα προβλήματα δεν σχετίζονται μόνο με τα πνευματικά δικαιώματα, αλλά και με την επάρκεια υλικών και τεχνολογίας, ενώ ισχυρίζονται ότι θα είναι επιβλαβής για τη μελλοντική έρευνα και καινοτομία.
Ο πρόεδρος την Ένωσης Φαρμακευτικής Παραγωγής και Έρευνας των ΗΠΑ, Στίβεν Ουμπλ, υποστήριξε ότι η απόφαση «θα προκαλέσει σύγχυση μεταξύ των ιδιωτών και δημόσιων συνεταίρων, θα υποβαθμίσει τις ήδη πιεσμένες αλυσίδες τροφοδοσίας και θα διευκολύνει τη διακίνηση πλαστών εμβολίων». Ενώ η διευθύνουσα σύμβουλος του εμπορικού Οργανισμού Καινοτομίας στην Βιοτεχνολογία, Μισέλ ΜακΜάρι-Χιθ, υποστήριξε ότι η απόφαση θα «υποβαθμίσει τα κίνητρα για την παραγωγή φαρμάκων και εμβολίων στο μέλλον», ενώ ισχυρίστηκε ότι «δεν αρκεί να δώσουμε σε μια αναπτυσσόμενη χώρα τη συνταγή των εμβολίων, αν δεν έχει στα χέρια της υλικά, μεθόδους ασφαλείαε και επαρκές και εκπαιδευμένο προσωπικό για να τα παράξει».
Όσον αφορά ειδικά τις φαρμακοβιομηχανίες που παράγουν τα εμβόλια κατά της ασθένειας Covid-19, Pfizer, Johnson & Johnson, Moderna και AstraZeneca, έχουν αποφύγει μέχρι στιγμής να σχολιάσουν την πρόταση του προέδρου των ΗΠΑ.
Αν και έχουν κάνει κάποιες κινήσεις για να παράσχουν εμβόλια στις φτωχότερες χώρες σε χαμηλότερη τιμή, αυτά είναι λίγα και ανεπαρκή.
Η δήλωση Μπάιντεν προκάλεσε ήδη κάποιες απώλειες για τις εταιρείες αυτές. Οι μετοχές των Pfizer, AstraZeneca και Johnson & Johnson, οι οποίες πάντως παράγουν εκατομμύρια φαρμακευτικά και άλλα προϊόντα, έχασαν περίπου 1% της αξίας τους, αλλά οι μετοχές της Moderna, που παράγει μόνο το εμβόλιο κατά του κορονοϊού έχασε 6,2%, απώλεια την οποία «διόρθωσε» κατά τα δύο τρίτα στη συνέχεια.
«Αφωνία» από την Ε.Ε.
Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει αντιδράσει στην πρόταση του Τζο Μπάιντεν. Πολλές είναι οι ευρωπαϊκές χώρες με ισχυρές φαρμακοβιομηχανίες και έχουν δείξει επιφυλάξεις όσον αφορά το ζήτημα της άρσης των πατεντών. Παράδειγμα είναι η γερμανική BionTech, η οποία συνεργάζεται με την Pfizer στην παραγωγή του εμβολίου κατά του κορονοϊού.
Οι διαπραγματεύσεις που πραγματοποιούνται κεκλεισμένων των θυρών στον ΠΟΕ είναι σε εξέλιξη και οι υποστηρικτές της πρότασης εκτιμούν ότι η δήλωση Μπάιντεν μπορεί να αλλάξει τους συσχετισμούς υπέρ της πρότασης για άρση των πατεντών των εμβολίων. Ειδικά καθώς η πανδημία επιμένει και ειδικά σε αναπτυσσόμενες χώρες όπως η Ινδία οι συνέπειές της είναι δραματικές.
Εντός του μήνα θα πραγματοποιηθεί νέα έκτακτη συνεδρίαση για το θέμα.
Η γενική διευθύντρια του ΠΟΕ, Νγκόζι Οκόντζο-Ιουεάλα, δήλωσε μέσω του επίσημου ιστότοπου του Οργανισμού, ότι «είναι αναγκαίο να κινηθούμε γρήγορα, να θέσουμε σε διαπραγμάτευση το αναθεωρημένο κείμενο της πρότασης, πάνω στο οποίο θα γίνουν οι συζητήσεις».
«Είμαι πεπεισμένη ότι όταν καθίσουμε γύρω από το τραπέζι, με ένα σαφές κείμενο μπροστά μας, θα κάνουμε ουσιαστικά βήματα μπροστά», πρόσθεσε.
