• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 10.1°C / 13.5°C
    4 BF
    70%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 5.8°C / 9.0°C
    2 BF
    75%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 12.0°C
    4 BF
    77%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 5.9°C
    0 BF
    81%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    5 BF
    71%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.0°C / 7.1°C
    1 BF
    93%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    1°C 1.4°C / 1.4°C
    2 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.7°C / 9.7°C
    2 BF
    77%
  • Ηράκλειο
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 13.8°C / 15.8°C
    4 BF
    88%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.9°C
    2 BF
    71%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.4°C / 14.8°C
    5 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.2°C / 11.2°C
    6 BF
    80%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    0 BF
    58%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.8°C / 7.9°C
    2 BF
    81%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.5°C / 7.8°C
    3 BF
    84%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 14.9°C
    1 BF
    94%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 13.8°C
    3 BF
    80%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 6.3°C / 6.6°C
    2 BF
    86%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.8°C / 7.8°C
    2 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 2.3°C / 2.3°C
    1 BF
    95%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι απόκληροι του Παζάρ Κουλέ

  • A-
  • A+
Διεθνής έρευνα ιχνηλατεί την πορεία των 20.000 προσφύγων που προσπαθούσαν να περάσουν από τον φράχτη του Εβρου ● Πώς τους απέσυραν στα βάθη της Τουρκίας, κοντά στα σύνορα με τη Συρία, και ύστερα τους ξανάστειλαν στα παράλια του Αιγαίου ● Πώς πολλοί από αυτούς κατέληξαν στους δρόμους ή στις φυλακές ● Τα fake news με τους δήθεν μολυσμένους από Covid-19 που διαψεύδονται από τους ίδιους τους πρόσφυγες.

Στις 26 Μαρτίου 2020, κι ενώ η πανδημία του κορονοϊού εξαπλωνόταν στην Τουρκία, η Αγκυρα αποφάσισε να διαλύσει τον αυτοσχέδιο καταυλισμό στο Παζάρ Κουλέ, στα ελληνοτουρκικά σύνορα, το ίδιο ξαφνικά όπως τον δημιούργησε. Το σχέδιο των «ανοιχτών συνόρων» είχε αποτύχει. Οι πρόσφυγες, άλλη μία φορά, έπεφταν θύματα πολιτικής σκοπιμότητας και, από εργαλείο για να πετύχει η Τουρκία διαπραγματευτικά οφέλη από την Ε.Ε., γίνονταν «βάρος», μια παράπλευρη απώλεια με θύματα τους ίδιους.

Ομως ποιοι ήταν αυτοί οι 15.000-20.000 πρόσφυγες και μετανάστες που άκουσαν τις Σειρήνες και πίστεψαν τις υποσχέσεις του Ερντογάν για ανοιχτά σύνορα; Ποια ήταν τα πρόσωπα πίσω από τον φράχτη;

Ποια ήταν η τύχη τους μετά τη βίαιη εκκένωση του καταυλισμού; Στα ερωτήματα αυτά προσπάθησε να απαντήσει η διεθνής ερευνητική ομάδα Borders Newsroom τού Lighthouse Reports, που ήρθε σε επαφή με δεκάδες πρόσφυγες από το Παζάρ Κουλέ και κατέγραψε μέσα από 30 συνεντεύξεις τη νέα οδύσσεια που περίμενε τους απόκληρους του καταυλισμού και την πορεία τους προς το άγνωστο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας –που παρουσιάζεται ταυτόχρονα στην «Εφ.Συν.» και σε επιλεγμένα ευρωπαϊκά ΜΜΕ–, η τουρκική στρατο-χωροφυλακή ανάγκασε τους πρόσφυγες να εγκαταλείψουν τον αυτοσχέδιο καταυλισμό, ενώ το βράδυ της 26ης Μαρτίου έβαλαν φωτιά στις σκηνές και, με απειλές αλλά και χρήση βίας, τους επιβίβασαν σε λεωφορεία που τους μετέφεραν σε εννέα διαφορετικές τοποθεσίες, όπου έμειναν σε καραντίνα δύο εβδομάδων.

Τούρκοι αξιωματούχοι τούς έδιναν υποσχέσεις ότι μετά την καραντίνα θα επέστρεφαν στα σύνορα για να περάσουν στην Ε.Ε. ή τους προέτρεπαν να μεταφερθούν στα παράλια, ώστε να φτάσουν με βάρκες στα ελληνικά νησιά. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με αυτές τις επιλογές, πολλοί πρόσφυγες δέχτηκαν την απειλή της ενδεχόμενης απέλασης ή της αναστολής της ειδικής άδειας διαμονής πρόσφυγα.

Θεωρητικά, οι πρόσφυγες μπορούσαν να διαλέξουν αν θα ακολουθούσαν το όνειρο της Ευρώπης ή αν θα επέστρεφαν στον τόπο της προηγούμενης διαμονής τους στην Τουρκία. Αυτό ωστόσο δεν ήταν δίλημμα, ήταν μονόδρομος που αποδείχτηκε αδιέξοδο. Ούτε κι αυτές οι υποσχέσεις τηρήθηκαν.

Η συνέχεια ήταν για τους περισσότερους μια νέα διάψευση, ένα ακόμη χαμένο όνειρο, μια καινούργια οδυνηρή περιπλάνηση χωρίς ελπίδα. Περισσότεροι από 3.000 βρέθηκαν με ακυρωμένα έγγραφα διαμονής, κάποιοι αφέθηκαν κυριολεκτικά στον δρόμο, αβοήθητοι, στη μέση τού πουθενά και κάποιοι άλλοι κατέληξαν και πάλι έγκλειστοι σε στρατόπεδα-φυλακές.

Ο μύθος της μόλυνσης

Από τις μαρτυρίες καταρρίπτεται επίσης ένας μύθος που εντέχνως προβλήθηκε από πολλά ελληνικά ΜΜΕ, ότι δήθεν η Τουρκία, και μάλιστα με σχέδιο, προωθούσε προς την Ελλάδα πρόσφυγες μολυσμένους με τον κορονοϊό. Αντίθετα, σύμφωνα με όλες τις δεκάδες συνεντεύξεις της έρευνας, οι πρόσφυγες που απομακρύνθηκαν με λεωφορεία από το Παζάρ Κουλέ και μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδα, έμειναν έγκλειστοι για δύο εβδομάδες σε καραντίνα.

Η «είδηση» εμφανίστηκε αρχικά σε ελληνικό ιστότοπο στις 2 Απριλίου, για να επανέλθει με μαζική δημοσίευση στις 12 Απριλίου σε πανομοιότυπα «ρεπορτάζ» που πιθανότατα ήταν αναπαραγωγή άτυπης ενημέρωσης αξιωματούχου του υπουργείου Αμυνας.

Σε ορισμένα ΜΜΕ («Πρώτο Θέμα») χρησιμοποιήθηκε και βίντεο Σύρου πρόσφυγα, του Μοχάμεντ, από ανάρτηση στο κοινωνικό του δίκτυο, για να τεκμηριωθεί ο ισχυρισμός περί ασύμμετρου υβριδικού βιολογικού πολέμου που έχει κηρύξει η Τουρκία στην Ελλάδα μέσω «μολυσμένων προσφύγων» με κορονοϊό.

Επικοινωνήσαμε με τον Μοχάμεντ (τα πλήρη στοιχεία του στη διάθεση της «Εφ.Συν.») και μας έκανε την παρακάτω δήλωση:

«Σχετικά με τη χρήση δικού μου βίντεο σε άρθρο που ισχυρίζεται ότι η Τουρκία σχεδιάζει να αποστείλει στην Ελλάδα μετανάστες που έχουν προσβληθεί από τον κορονοϊό (Covid-19): Αν ο δημοσιογράφος είχε διαβάσει την περιγραφή στο βίντεο που ήταν,“ειρήνη υμίν, μόλις βγήκαμε από την καραντίνα και αυτό είναι ένα κομβόι λεωφορείων κοντά στον καταυλισμό Oσμανίγιε”, δεν θα την είχε χρησιμοποιήσει εκτός αυτού του πλαισίου. Πώς μπορεί κάποιος που διάβασε ότι μια ομάδα ανθρώπων μόλις εξήλθε από την καραντίνα να χρησιμοποιήσει αυτό το βίντεο στη λογική πως η Τουρκία σχεδιάζει να στείλει στην Ελλάδα μολυσμένους με κορονοϊό;

»Καθώς έγραψα στην ανάρτησή μου ότι μόλις βγήκαμε από την καραντίνα, θα μπορούσε ο συγγραφέας του άρθρου να έρθει σε επαφή μαζί μου, να με ρωτήσει για την υγεία μου και την κατάσταση της υγείας των άλλων προσφύγων, αλλά αυτός προτίμησε να αγνοήσει αυτή την επιλογή και να χρησιμοποιήσει το βίντεο με μη επαγγελματικό τρόπο. Ισχυρισμοί ότι πρόσφυγες που ήταν στο Παζάρ Κουλέ είχαν κορονοϊό είναι ψευδείς, μείναμε σε καραντίνα για δύο εβδομάδες και ελεγχθήκαμε περισσότερες από μία φορά. Κανείς μας δεν παρουσίασε συμπτώματα σε καμία χρονική στιγμή.

»Ηταν δική μας επιλογή να πάμε στην Ευρώπη. Κανείς δεν μας ανάγκασε σε αυτό. Στην καραντίνα, ο διευθυντής μάς ρώτησε αν θέλουμε να επιστρέψουμε στην προγενέστερη διαμονή μας ή να πάμε στην Ευρώπη. Ολοι μας διαλέξαμε την Ευρώπη».

Επισήμως, πολλοί υπουργοί, μεταξύ των οποίων οι υπουργοί Εξωτερικών, Αμυνας και Μεταναστευτικής Πολιτικής, δεν επιβεβαίωσαν και μερικές ημέρες αργότερα πήραν αποστάσεις από τον ισχυρισμό περί οργανωμένου τουρκικού σχεδίου και μολυσμένων προσφύγων, ωστόσο πολλά ελληνικά ΜΜΕ τον υιοθέτησαν άκριτα και δημιούργησαν ένα αρνητικό κλίμα όπου ακόμη και σήμερα, έχει περάσει αυτή η ψευδής είδηση (ή μήπως κατασκευασμένη; Και αν ναι, από ποιους άραγε;) ως αληθινή στην ελληνική κοινή γνώμη. Κι ακόμη χειρότερα, λειτούργησε και ως άλλοθι και στήριγμα στις ρατσιστικές εκδηλώσεις μίσους στην Πέλλα, την Κρήτη και αλλού ανά την Ελλάδα.

Στο στρατόπεδο Οσμανίγιε

Ο Αχμαντ, από τη Συρία, περιέγραψε τη δική του οδύσσεια. Η μαρτυρία του είναι παρόμοια με πολλών άλλων προσφύγων:

«Οταν φύγαμε από το Παζάρ Κουλέ, μας είπαν ότι θα μπούμε καραντίνα και μετά θα μας γυρίσουν στην Αδριανούπολη για να περάσουμε τα σύνορα που θα είναι ξανά ανοιχτά. Εμείς δεν θέλαμε να φύγουμε.

Ηταν νύχτα και η στρατο-χωροφυλακή μάς ανάγκασε με τη βία να μπούμε στα λεωφορεία. Φτάσαμε στο στρατόπεδο προσφύγων Οσμανίγιε το βράδυ της 27ης Μαρτίου. Μας θερμομέτρησαν και μας πήραν τα κινητά μας. Εγώ τους έδωσα της γυναίκας μου και κράτησα το δικό μου τηλέφωνο κρυφά. Το στρατόπεδο ήταν βρόμικο και έμοιαζε με φυλακή. Μία Παλαιστίνια που προσπάθησε να κρατήσει το κινητό της τη χτύπησαν. Στη συνέχεια όταν διαμαρτυρήθηκε, άντρες με στολές της Ερυθράς Ημισελήνου τη χτύπησαν και πάλι. Πιστεύω ότι ήταν στρατο-χωροφύλακες με ψεύτικες στολές. Μας χώρισαν ανά εθνικότητα. Επειτα από 10 ημέρες, ο διευθυντής του στρατοπέδου κάλεσε συγκεντρώσεις τμημάτων για συζήτηση.

Ημουν στο πρώτο τμήμα και ήμασταν όλοι Σύροι. Μας ρώτησε ποιοι από εμάς ήθελαν να πάνε Ευρώπη και ποιοι ήθελαν να γυρίσουν πίσω εκεί όπου έμεναν πριν από το Παζάρ Κουλέ. Ολοι μας σηκώσαμε το χέρι για την Ευρώπη. Μόνο ένας, ο Α.Γ. από τη Δαμασκό, είπε πως έχει κουραστεί από την αβεβαιότητα, δεν θέλει νέες περιπέτειες, έχει δύο παιδιά και θέλει να γυρίσει πίσω. Αλλαξε όμως γνώμη, όταν ο διευθυντής τού είπε πως μπορεί να περάσει στην Ελλάδα από τη θάλασσα. Την 11η ημέρα μάς πήραν φωτογραφίες και μας έβαλαν να υπογράψουμε στα γρήγορα κάτι χαρτιά στα τουρκικά.

Τη 15η ημέρα υπογράψαμε ξανά και με έκπληξη μάθαμε μετά πως αυτά τα χαρτιά ήταν χαρτιά απέλασης, πως τα έγγραφα διαμονής μας (Kimlik) στην Τουρκία είχαν ακυρωθεί. Μας έβαλαν σε λεωφορεία και βρεθήκαμε κοντά στη Σμύρνη σε κοιτώνες, σε ένα κτίριο σαν φυλακή. Την επομένη, μας έβαλαν ξανά σε λεωφορεία και μας πέταξαν δυο χιλιόμετρα μακριά, στον δρόμο. Μας είπαν να βρούμε τρόπο να φύγουμε. Από τότε που μάθαμε για το άνοιγμα των συνόρων, είχαν περάσει 50 μέρες. Μαζί με τη γυναίκα μου και τις δύο κόρες μας ξοδέψαμε τα τελευταία μας 600 δολάρια για το τίποτα. Φτάσαμε να ζούμε από φαγητό που μας έδιναν ΜΚΟ και να περιφερόμαστε χωρίς σκοπό. Εκανα ένσταση στην υπηρεσία μετανάστευσης για τα χαρτιά μου και περιμένω απάντηση».

Από τις μαρτυρίες προκύπτει ότι από την Οσμανίγιε μεταφέρθηκαν 250 Ιρανοί και 40 Σύροι στο Τσανάκαλε. Ορισμένοι κατέληξαν σε προαναχωρησιακό κέντρο για απέλαση. Αλλοι 350 Σύροι με 12 λεωφορεία μεταφέρθηκαν στη Σμύρνη κι άλλοι 40 στο Αϊβατσίκ, απέναντι από τη Λέσβο.

Αβοήθητοι στους δρόμους

Αφέθηκαν στη μοίρα τους, χωρίς τροφή και νερό, αβοήθητοι, εν μέσω περιοριστικών μέτρων μετακίνησης λόγω κορονοϊού. Σε πολλές περιπτώσεις τούς προτάθηκε από στρατο-χωροφύλακες ή και από τους οδηγούς, έναντι 500 ευρώ το άτομο, να περάσουν απέναντι στα ελληνικά νησιά με πλαστικές βάρκες. Αργότερα, έφευγαν οι μεσάζοντες και τους προσέγγιζαν οι ίδιοι οι διακινητές, με ταρίφα τα 300 ευρώ. Οσοι είχαν 200 λίρες μπορούσαν να πάνε Κωνσταντινούπολη, αν είχαν φίλους ή συγγενείς για να τους στηρίξουν.

Οσοι δεν είχαν καθόλου λεφτά, τους μάζευε από τον δρόμο κάποια στιγμή η αστυνομία. Κανείς δεν ξέρει πού κατέληξαν. Αρκετοί πήραν χαρτιά απέλασης και έπρεπε να εγκαταλείψουν την Τουρκία μέσα σε 15 ημέρες. Δεκαέξι ανήλικοι κατέληξαν σε φυλακή στην Αγκυρα. Μεταγωγές στη συνέχεια της καραντίνας έγιναν και από την Μπούρσα, τη Μαλάτεια και άλλες πόλεις, προς τα παράλια. Το αποτέλεσμα ήταν ίδιο. Αδιέξοδο, ματαίωση, εκμετάλλευση, κακομεταχείριση, βία, πείνα, νέα δεινά και χαμένες ελπίδες.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
4.000.000 οι ξεσπιτωμένοι και κατατρεγμένοι Σύροι πρόσφυγες
Εγκαταλείπουν τα σπίτια τους και τις πατρίδες και παίρνουν τον δρόμο της προσφυγιάς, αναζητώντας αξιοπρεπή και ασφαλή ζωή. Ομως οι τέσσερα εκατ. Σύροι βρίσκουν μπροστά τους φτώχεια, ρατσισμό, παιδική εργασία,...
4.000.000 οι ξεσπιτωμένοι και κατατρεγμένοι Σύροι πρόσφυγες
ΕΥΡΩΠΗ
Η Ε.Ε. να δεχτεί ότι η Τουρκία δεν είναι ασφαλής τρίτη χώρα, λέει η Human Rights Watch
Έκθεση καταπέλτης για ξυλοδαρμούς, κακές συνθήκες κράτησης και αναγκαστικές απελάσεις. Αυστηρές συστάσεις σε Ε.Ε. και Ελλάδα.
Η Ε.Ε. να δεχτεί ότι η Τουρκία δεν είναι ασφαλής τρίτη χώρα, λέει η Human Rights Watch
ΕΥΡΩΠΗ
Την εξόφληση της προσφυγικής βοήθειας προς την Τουρκία ανακοίνωσε η Ε.Ε.
Ολοκληρώθηκε η καταβολή της βοήθειας των 6 δισ. ευρώ, στην Άγκυρα, βάσει της συμφωνίας με τις Βρυξέλλες, για την υποδοχή προσφύγων, κυρίως από την εμπόλεμη Συρία. 40 δισ. δολάρια υποστηρίζει ότι έχει διαθέσει...
Την εξόφληση της προσφυγικής βοήθειας προς την Τουρκία ανακοίνωσε η Ε.Ε.
ΕΥΡΩΠΗ
Κοινή σύνοδος Ε.Ε.-ΟΗΕ για τη συγκέντρωση βοήθειας υπέρ των Σύρων προσφύγων
Ημερίδα-τηλεδιάσκεψη υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών με στόχο να συγκεντρωθούν χρήματα μέσω δωρητών τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής...
Κοινή σύνοδος Ε.Ε.-ΟΗΕ για τη συγκέντρωση βοήθειας υπέρ των Σύρων προσφύγων
ΕΥΡΩΠΗ
Πρόσφυγες στην Τουρκία: Πωλούν τα όργανά τους για να πληρώσουν το ενοίκιό τους
Η σκληρή πραγματικότητα που βιώνουν Σύροι πρόσφυγες που ξεριζώθηκαν από την πατρίδα τους εξαιτίας του πολέμου (καταφεύγοντας στην Τουρκία) τους οδηγεί να πωλούν τα όργανά τους για να πληρώσουν μέρος των...
Πρόσφυγες στην Τουρκία: Πωλούν τα όργανά τους για να πληρώσουν το ενοίκιό τους
ΕΥΡΩΠΗ
Προσφυγικό, Συρία και κορονοϊός απασχόλησαν Ερντογάν, Μακρόν, Μέρκελ και Τζόνσον
Οι ηγέτες Τουρκίας, Γερμανίας, Βρετανίας και Γαλλίας συζήτησαν σε προγραμματισμένη τηλεδιάσκεψη τις εξελίξεις στη Συρία και την προσφυγική κρίση, καθώς και πιθανές κοινές δράσεις για την καταπολέμηση του...
Προσφυγικό, Συρία και κορονοϊός απασχόλησαν Ερντογάν, Μακρόν, Μέρκελ και Τζόνσον

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας