Ο φαύλος κύκλος των «χαμένων» ασθενών και οι αντιφατικές μέθοδοι για τη μέτρησή τους

Τον συγκλονιστικό αριθμό των 250.000 πλησίαζαν χθες (και πιθανότατα έχουν υπερβεί σήμερα) οι άνθρωποι που έχουν χάσει τη ζωή τους από την πανδημία του νέου κορονοϊού σε όλο τον πλανήτη, σύμφωνα με την καταμέτρηση του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς.

Κι αν τα μακάβρια πρωτεία κατέχουν μακράν οι Ηνωμένες Πολιτείες με περισσότερους από 68.500 νεκρούς, το Ηνωμένο Βασίλειο ακολουθεί κατά πόδας δυστυχώς την Ιταλία, που μετρούσε 29.079 θύματα, κινδυνεύοντας άμεσα πια να γίνει η πιο φονικά πληγείσα χώρα στην Ευρώπη, με 28.734 θανάτους από Covid-19.

Ειδικά η αριθμητική σύγκριση με άλλες χώρες ενοχλεί σφόδρα τη βρετανική κυβέρνηση, που μόλις την περασμένη Πέμπτη εδέησε επιτέλους να συμπεριλάβει στον επίσημο απολογισμό τους χιλιάδες -«αόρατους» μέχρι πρότινος- νεκρούς σε οίκους ευγηρίας και την κοινότητα εν γένει πέρα από εκείνους στα νοσοκομεία.

Στις μομφές για συστηματική υποτίμηση του αληθινού αριθμού των θυμάτων, Βρετανοί υπουργοί αντιτάσσουν πως είναι πρώιμη η εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων, αφού υπάρχουν σημαντικές ανομοιογένειες στην καταμέτρηση των νεκρών από χώρα σε χώρα και δεν μπορεί να είναι ευθέως συγκρίσιμος ο ένας απολογισμός με τον άλλον.

Προκρίνουν λοιπόν ως πιο έγκυρη μεθοδολογία την αντιπαραβολή των επιπλέον φετινών θανάτων από όλες τις αιτίες με όσους είχαν καταγραφεί κατά μέσο όρο το ίδιο χρονικό διάστημα πέρσι. Ακόμα κι έτσι όμως, το κυβερνητικό αφήγημα καταρρίπτεται καθώς η ανάλυση των επίσημων στατιστικών στοιχείων (που αποτυπώνουν με καθυστέρηση την εικόνα της κατάστασης) καταδεικνύει πως η θνησιμότητα στο Ηνωμένο Βασίλειο ήταν υπερβολικά αυξημένη κατά χιλιάδες μέχρι τα μέσα Απριλίου σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, αποκαλύπτοντας το μέγεθος της τραγωδίας.

Υπάρχουν ωστόσο ερευνητές που θεωρούν όντως αξιόπιστη αυτή τη μεθοδολογία, δεδομένων των διαφορών που παρουσιάζει ο τρόπος καταμέτρησης των θυμάτων στις περισσότερες χώρες. Με αυτό ως αφορμή, ο ειδησεογραφικός ιστότοπος Politico χώρισε κράτη της Ευρώπης σε τρεις κατηγορίες, παραλληλίζοντας την απόκλιση μεταξύ του επίσημου απολογισμού των νεκρών και των επιπλέον θανάτων.

Στην πρώτη κατηγορία -που υιοθετεί πιο στενά κριτήρια και άρα είναι πιθανότερο να υποτιμά τη θνησιμότητα του νέου κορονοϊού- εντάσσει την Ολλανδία και την Αυστρία, οι οποίες καταγράφουν μόνον όσους έχει επιβεβαιωθεί ότι πέθαναν στα νοσοκομεία από Covid-19, με αποτέλεσμα να εμφανίζουν σχετικά χαμηλό αριθμό επιπλέον θανάτων κατά 48% και 57% αντίστοιχα.

Στη δεύτερη κατηγορία -που εφαρμόζει ευρύτερα κριτήρια στην καταγραφή των θυμάτων, προσμετρώντας όσους απεβίωσαν εντός και εκτός νοσοκομείων- τοποθετεί μεταξύ άλλων τη (χαλαρή ακόμα σε επίπεδο περιοριστικών μέτρων) Σουηδία, που παρουσιάζει υψηλότερο ποσοστό επιπλέον θανάτων κατά 90%, τη Γαλλία (86%), το Ηνωμένο Βασίλειο και συγκεκριμένα την Αγγλία και την Ουαλία (71%), την Ισπανία (67%) και την Ιταλία (48%).

Στην τρίτη κατηγορία -που υιοθετεί εξαιρετικά ευρέα κριτήρια στην καταμέτρηση των νεκρών, προσμετρώντας ακόμα και «ύποπτα» θύματα που δεν επιβεβαιώθηκε πως ήταν φορείς του νέου κορονοϊού- τη θλιβερή πρωτοκαθεδρία έχει το Βέλγιο με 93% επιπλέον θανάτους (η οποία φέρνει τη μικρή χώρα να εμφανίζει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά θνητότητας της Covid-19 στον κόσμο συγκριτικά με τον πληθυσμό της, ωθώντας την πρωθυπουργό Σοφί Βιλμές να αφήνει πρόσφατα να εννοηθεί πως καταμετρώνται περισσότερα θύματα της νόσου από τα πραγματικά).

Το Politico επισημαίνει πάντως ότι υπάρχουν και άλλες παράμετροι που επηρεάζουν τους επιπλέον θανάτους σε κάθε κράτος και αποδίδονται έμμεσα στην πανδημία, όπως ο αντίκτυπος της υγειονομικής κρίσης στα συστήματα υγείας.

Σε κάποιες χώρες άνθρωποι πεθαίνουν π.χ. εξαιτίας αδυναμίας πραγματοποίησης σοβαρών χειρουργικών επεμβάσεων ή χημειοθεραπειών για καρκινοπαθείς. Αντε λοιπόν να βγάλεις άκρη…