Πράσινη Συμφωνία: Υπέρ της ευρωπαϊκής βιομηχανίας οι νέες προτάσεις της Κομισιόν

Δύο εμβληματικές προτάσεις της για την «Πράσινη Συμφωνία», τις νομοθετικές πρωτοβουλίες που θα «απαντούσαν» στην κλιματική αλλαγή και τις επιπτώσεις της, αποδυνάμωσε η Κομισιόν, υπό την πίεση των κυβερνήσεων στα κράτη-μέλη, αλλά και της βιομηχανίας.

Η πολυαναμενόμενη αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ-ETS) και το σχέδιο για την ενίσχυση της ενεργειακής μετάβασης δεν έχουν πλέον προτεραιότητα το κλίμα, αλλά την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Ωστόσο, οι στόχοι για μείωση του 90% μέχρι το 2040 και για μηδενικούς ρύπους ως το 2050 παραμένουν ίδιοι.

Το αφήγημα της Επιτροπής για τις αλλαγές στο ETS είναι θετικό. Η Κομισιόν λέει ότι η αναθεώρηση έχει σκοπό να ανακουφίσει τη βιομηχανία, διατηρώντας παράλληλα τον ουσιαστικό ρόλο στην κλιματική και ενεργειακή μετάβαση, σύμφωνα με τον Νόμο της ΕΕ για το Κλίμα.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι αλλαγές ενημερώνουν τον Συντελεστή Γραμμικής Μείωσης (LRF) στο 3,7% για το 2031-2035 και στο 1,7% για το 2036-2040, καθιστώντας την πορεία πιο σταδιακή και ευθυγραμμισμένη με το εγχώριο επίπεδο φιλοδοξίας για το κλίμα. Έως και 2% υψηλής ποιότητας διεθνείς πιστώσεις θα επιτρέψουν τη χρηματοδότηση έργων απαλλαγής από τον άνθρακα στο εξωτερικό και θα παρέχουν ανάσα το 2036-2040, όταν η μείωση των εκπομπών στην Ευρώπη θα γίνει πιο δύσκολη.

Η αναθεώρηση θα δώσει μεγάλη έμφαση στις επενδύσεις. Η Τράπεζα Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης θα διαθέτει χρηματοδότηση ύψους 100 δισεκατομμυρίων ευρώ που θα διατίθεται για τη βιομηχανική απαλλαγή από τον άνθρακα σε ολόκληρη την Ευρώπη σε μεγάλη κλίμακα.

Το ETS Investment Booster θα είναι διαθέσιμο πριν από το 2030 ως η πρώτη φάση της Τράπεζας. Το Ταμείο Καινοτομίας του ΣΕΔΕ της ΕΕ θα συνεχίσει να υποστηρίζει τις πρώτες εμπορικές εφαρμογές καινοτόμων καθαρών τεχνολογιών σε ένα ευρύ φάσμα τομέων. Και τα κράτη μέλη θα πρέπει να δαπανήσουν το 50% των εθνικών εσόδων τους από το ΣΕΔΕ σε επενδύσεις για την απαλλαγή των τομέων του ΣΕΔΕ από τις ανθρακούχες εκπομπές. Αυτό ανέρχεται σε πάνω από 100 δισεκατομμύρια ευρώ σε επενδύσεις πριν από το 2030.

Το Ταμείο Εκσυγχρονισμού θα συνεχίσει να υποστηρίζει τα κράτη μέλη με χαμηλότερο εισόδημα για την αναβάθμιση των ενεργειακών συστημάτων και τον βιομηχανικό μετασχηματισμό.

Βασική αλλαγή αποτελεί το γεγονός ότι η δωρεάν κατανομή για τις εταιρείες θα συνεχιστεί και μετά το 2030 και θα συνδέεται στενότερα με τις επενδύσεις στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές στην Ευρώπη. Τα εθνικά έσοδα από το ΣΕΔΕ θα πρέπει να επανεπενδύονται σε τομείς του ΣΕΔΕ.

Η αρχή είναι σαφής: οι συνεισφορές της βιομηχανίας θα πρέπει να επιστρέφουν στη βιομηχανία. Αυτή η προσέγγιση ενθαρρύνει και ανταμείβει όσους επενδύουν στην καθαρή μετάβαση – και παρέχει κίνητρα σε όσους δυσκολεύονται να καλύψουν τη διαφορά.

Η πρόταση ενσωματώνει επίσης μόνιμες απορροφήσεις άνθρακα στο ETS της ΕΕ. Αυτό θα δώσει πρόσθετη ευελιξία στους τομείς που είναι πιο δύσκολο να μειωθούν και ταυτόχρονα θα υποστηρίξει την κλιμάκωση αυτών των τεχνολογιών.

Μια ξεχωριστή πρόταση σχετικά με τα σημεία αναφοράς στοχεύει στην αύξηση της δωρεάν κατανομής στη βιομηχανία ύψους 6 δισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2026-2030. Για τους τομείς που καλύπτονται από τον Μηχανισμό Προσαρμογής Συνόρων Άνθρακα (CBAM), η μείωση της δωρεάν κατανομής θα επιβραδυνθεί και η σταδιακή κατάργηση θα παραταθεί έως το 2038.

Η Επιτροπή προτείνει επίσης μια μεταρρύθμιση του Αποθεματικού Σταθερότητας της Αγοράς (MSR) για την περαιτέρω ενίσχυση της σταθερότητας της αγοράς και της προβλεψιμότητας για τις επενδύσεις, τη διατήρηση της ρευστότητας και τη μείωση της υπερβολικής αστάθειας των τιμών. Αυτό συμπληρώνει την πρόταση της Επιτροπής του Απριλίου για τον τερματισμό της αυτόματης ακύρωσης των δικαιωμάτων που διατηρούνται στο Αποθεματικό.

Το Σχέδιο Δράσης για την Ηλεκτροκίνηση

Η ηλεκτρική ενέργεια συχνά κοστίζει τρεις φορές περισσότερο από το φυσικό αέριο. Οι συνδέσεις με το δίκτυο μπορεί να διαρκέσουν χρόνια. Πάρα πολλές καινοτόμες τεχνολογίες δεν φτάνουν ποτέ σε εμπορική κλίμακα. Οι εταιρείες έχουν πολύ λίγα κίνητρα για να κάνουν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στην ηλεκτρική ενέργεια.

Το Σχέδιο Δράσης για την Ηλεκτροκίνηση της Κομισιόν επιδιώκει να αντιμετωπίζει όλα αυτά τα εμπόδια.

Το Σχέδιο επικεντρώνεται στη μείωση του χάσματος τιμών μεταξύ του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας και της ενέργειας από ορυκτά καύσιμα και στην παροχή κινήτρων για την υιοθέτηση καθαρότερων τεχνολογιών που βασίζονται στην ηλεκτρική ενέργεια, όπως οι αντλίες θερμότητας, τα ηλεκτρικά οχήματα και οι μπαταρίες, μεταξύ άλλων, σε όλη την Ευρώπη. Το Σχέδιο Δράσης επιδιώκει να ισότιμες συνθήκες ανταγωνισμού μεταξύ ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. Η διαφορά τιμών τους συχνά αποθαρρύνει τη μετάβαση σε καθαρότερες επιλογές, όπως οι αντλίες θερμότητας, τα ηλεκτρικά οχήματα και οι ηλεκτρικές βιομηχανικές διεργασίες.

Για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος, η πρόταση για μελλοντικά βιώσιμους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ θα δώσει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να μειώσουν τις χρεώσεις δικτύου για ορισμένες ομάδες καταναλωτών και τους φόρους για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις. Επίσης, ενθαρρύνει την ταχύτερη ανάπτυξη έξυπνων μετρητών, γεγονός που θα διευκολύνει τους καταναλωτές να εξοικονομούν χρήματα από τους λογαριασμούς ενέργειας. Η πρόταση επιδιώκει επίσης να διασφαλίσει ότι η ηλεκτρική ενέργεια δεν φορολογείται βαρύτερα από το φυσικό αέριο.

Τα οφέλη της ηλεκτροκίνησης για τους Ευρωπαίους καταναλωτές είναι σαφή, λέει η Κομισιόν. Η οδήγηση ενός ηλεκτρικού οχήματος με μπαταρία μπορεί να εξοικονομήσει έως και 78% σε σύγκριση με ένα ισοδύναμο αυτοκίνητο που λειτουργεί με ορυκτά καύσιμα. Η μετάβαση από λέβητες αερίου σε αντλίες θερμότητας μειώνει τον μέσο λογαριασμό θέρμανσης ενός νοικοκυριού στην ΕΕ έως και 60%, παρέχοντας παράλληλα σημαντικά παράλληλα οφέλη για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια στην ευρεία υιοθέτησή της.

Το Σχέδιο Δράσης προτείνει επίσης λύσεις για τη μείωση του αρχικού κόστους των τεχνολογιών ηλεκτροδότησης σε βασικούς τομείς ζήτησης, όπως τα κτίρια, οι μεταφορές και η βιομηχανία. Καθορίζει μια μεγάλη ποικιλία εργαλείων που μπορούν να κινητοποιηθούν, όπως η χρήση προγραμμάτων κοινωνικής μίσθωσης, χρηματοοικονομικών μέσων του ΣΕΔΕ, συμπεριλαμβανομένου του Ταμείου Κοινωνικού Κλίματος και της Τράπεζας Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης, και ενός μηχανισμού Αγοράς Καθαρής Θερμότητας.

Για να επιτρέψουμε την ηλεκτροδότηση, πρέπει να επιταχύνουμε την ανάπτυξη του δικτύου της ΕΕ λέει η Κομισιόν. Τα ευρωπαϊκά δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας είναι από τα μεγαλύτερα και πιο αξιόπιστα στον κόσμο. Ωστόσο, οι μεγάλες λίστες αναμονής για νέες συνδέσεις και το υπάρχον δίκτυο δεν χρησιμοποιείται τόσο αποτελεσματικά όσο θα μπορούσε. Το Πακέτο για τα Δίκτυα που προτάθηκε πέρυσι αντιμετωπίζει αυτές τις προκλήσεις και η ταχεία υιοθέτησή του από τους συννομοθέτες μέχρι το τέλος του έτους θα είναι το κλειδί για την Ευρώπη ώστε να επιταχύνει την ηλεκτροκίνηση.

Το Σχέδιο αντιμετωπίζει άλλα εμπόδια, συμπεριλαμβανομένης της αργής υιοθέτησης καινοτόμων λύσεων ηλεκτροκίνησης, προωθώντας την ανάπτυξη βιώσιμων επενδυτικών έργων και παραγωγικής ικανότητας σε τεχνολογίες καθαρής ενέργειας. Υιοθετεί μια προσέγγιση ολόκληρης της αλυσίδας αξίας για να παρουσιάσει την επιχειρηματική υπόθεση της ηλεκτροκίνησης, ξεκινώντας με την επένδυση σε δεξιότητες και το δυναμικό δημιουργίας θέσεων εργασίας. Η ηλεκτροκίνηση έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει εκατοντάδες χιλιάδες ποιοτικές θέσεις εργασίας. Και πρέπει να διασφαλίσουμε ότι το εργατικό μας δυναμικό είναι έτοιμο.