Περού: Άλλη μία οριακή ήττα για την Ακροδεξιά;

Το μετεκλογικό σκηνικό στο Περού φέρει πολλές αναλογίες με εκείνο του 2021, όταν ο ιθαγενής κοινωνικός ηγέτης Πέδρο Καστίγιο κέρδισε την κόρη του πρώην δικτάτορα, την Κέικο Φουχιμόρι, με 50,1%. Και τώρα μάχη ψήφο την ψήφο δίνουν οι δύο προεδρικοί υποψήφιοι, όπου ο πολιτικός κληρονόμος του Καστίγιο, ο Ρομπέρτο Σάντσες, με (αρχικά) καταμετρημένο το 95,1% έχει ξεπεράσει τη Φουχιμόρι κατά μερικές δεκάδες χιλιάδες ψήφους.

Εκτιμάται πως η επίσημη καταμέτρηση για την οριστικοποίηση των αποτελεσμάτων μπορεί να διαρκέσει ώς και τον Ιούλιο. Η διαφορά που καταγράφεται αυτή τη στιγμή είναι ελάχιστη και μπορεί να ανατραπεί ανά πάσα στιγμή. Ο Σάντσες έχει το πλεονέκτημα ότι το ποσοστό που ακόμη δεν έχει καταμετρηθεί είναι στις αγροτικές περιοχές, στον Νότο της χώρας και στις Άνδεις όπου έχει τη μεγαλύτερη δύναμη. Από την πλευρά της, η διάδοχος του δικτάτορα ελπίζει να κερδίσει την ψήφο του εξωτερικού (400.000 ψήφισαν στον πρώτο γύρο) που ακόμη δεν έχει καταμετρηθεί, αλλά που κατά παράδοση στηρίζει τη Δεξιά.

Ο Σάντσες δεν έπαψε να δηλώνει αισιόδοξος για τη νίκη του, ωστόσο κάλεσε όλους τους πολιτικούς σχηματισμούς να σεβαστούν το αποτέλεσμα, όποιο κι αν είναι αυτό, «γιατί το Περού χρειάζεται σταθερότητα». Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η Φουχιμόρι θα σεβαστεί το αποτέλεσμα εφόσον χάσει, κάτι που δεν έκανε στις δύο προηγούμενες προεδρικές αναμετρήσεις.

Οι εκλογές διεξήχθησαν ενώ το Περού βιώνει μια βαθιά απαξίωση της πολιτικής, μια σοβαρή κρίση πολιτικής αστάθειας που είχε συνέπεια να αντικατασταθούν οκτώ πρόεδροι μέσα σε δέκα χρόνια, την αποδυνάμωση της δημοκρατίας και την άλωση των θεσμών από τον διεφθαρμένο αυταρχισμό που μεθοδεύει η Φουχιμόρι, ενώ η εγκληματικότητα εκτοξεύεται, η φτώχεια πλήττει το 30% των πολιτών και ένα ακόμη 30% απειλείται με αυτήν και ενώ το 41% του πληθυσμού γνωρίζει επισιτιστική επισφάλεια και αδυναμία πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες.

Η επιβληθείσα αποσταθεροποίηση

Στο επίκεντρο αυτών των πολιτικών βρίσκεται η εμπλεκόμενη σε σκάνδαλα διαφθοράς Κέικο Φουχιμόρι. Η αποσταθεροποίηση του πολιτικού συστήματος ξεκίνησε το 2016 όταν η Φουχιμόρι -έχοντας χάσει την προεδρία αλλά κερδίζοντας απόλυτη πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο με 73 έδρες στις 130- αποδύθηκε σε έναν πόλεμο παράλυσης της κυβέρνησης του Πέδρο Πάμπλο Κουτσίνσκι, παρότι μοιράζονταν το «νεοφιλελεύθερο όραμα». Εκτοτε η κατάχρηση του αμφιλεγόμενου νομικού εργαλείου της «μόνιμης ηθικής ανικανότητας» -που επιτρέπει την απομάκρυνση ενός προέδρου με συνοπτική διαδικασία χωρίς αποδεικτικά στοιχεία για οποιαδήποτε συγκεκριμένη κατηγορία- εφαρμόστηκε αυθαίρετα εναντίον οποιουδήποτε δεν ήταν αρεστός στον φουχιμορισμό. Ενώ οι λαϊκές κινητοποιήσεις κατά του συστήματος λεηλασίας του εθνικού πλούτου και της καταστολής έριξαν με τη σειρά τους αρκετούς προέδρους.

Και το 2021, η Φουχιμόρι μετά τη νέα ήττα της, παρότι δεν είχε πλέον απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή, με μια συμμαχία υπερσυντηρητικών κομμάτων βάλθηκε να μποϊκοτάρει τη νέα αριστερή κυβέρνηση του Καστίγιο. Αδυνατώντας να κυβερνήσει ο ιθαγενής πρόεδρος ζήτησε τη διάλυση της Βουλής και την προσφυγή στις κάλπες, με τη Φουχιμόρι να πρωτοστατεί στην καθαίρεσή του και μετέπειτα στη σύλληψη και φυλάκισή του για «συνωμοσία για στάση».

Δύσκολη διακυβέρνηση

Όποιος κι αν κερδίσει η κυβερνησιμότητα κάθε άλλο παρά διασφαλισμένη είναι. Στις κοινοβουλευτικές του Απριλίου, που έγιναν μαζί με τον πρώτο γύρο των εκλογών, κανένα κόμμα δεν κατέκτησε την πλειοψηφία. Ακόμη και οι συμμαχίες που έγιναν για τον δεύτερο γύρο δεν επαρκούν αριθμητικά για να σχηματιστεί μια «ιδεολογική» πλειοψηφία στο Κογκρέσο.

Η Φουχιμόρι έχει τη μεγαλύτερη κοινοβουλευτική ομάδα με 41 βουλευτές και 21 γερουσιαστές και αν η συμμαχία της με τον ακροδεξιό Ραφαέλ Λόπες Αλιάγα εδραιωθεί και στο Κογκρέσο, το μπλοκ της «νέας Δεξιάς» θα έχει 56 από τους 130 βουλευτές και 29 από τους 60 γερουσιαστές, απέχοντας και πάλι από την πλειοψηφία. Το Μαζί για το Περού του Σάντσες πήρε 32 βουλευτές και 14 γερουσιαστές, ενώ μαζί με τα δύο μικρά προοδευτικά κόμματα που τον στήριξαν στον δεύτερο γύρο φτάνουν τους 56 και 23, αντίστοιχα.

Έτσι, ρυθμιστής αναδεικνύεται το κεντρώο Κόμμα της Καλής Διακυβέρνησης του Χόρχε Νιέτο, που επέλεξε να μη στηρίξει κανέναν από τους δύο μονομάχους: με τους 18 βουλευτές του και τους 7 γερουσιαστές, θα μπορούσε να προσφέρει την απαραίτητη πλειοψηφία σε όποιο μπλοκ επιλέξει.

Πάντως τα τύμπανα του πολέμου έχουν αρχίσει και ηχούν. Λίγες ημέρες πριν ανακοινωθούν τα αποτελέσματα του πρώτου γύρου, διέρρευσε πως εισαγγελέας ζήτησε την καταδίκη του Σάντσες σε στέρηση ελευθερίας πέντε ετών και τεσσάρων μηνών για ψευδή δήλωση οικονομικών του κόμματός του το 2019 στην ONPE καθώς και στέρηση του δικαιώματός του να αναλάβει οποιοδήποτε δημόσιο αξίωμα. Μία ημέρα πριν από τον δεύτερο γύρο δικαστής ανακοίνωσε ότι πλέον θα ξεκινήσει η δίκη εναντίον του.