Πέθανε την περασμένη Δευτέρα, λίγο πριν κλείσει τα ογδόντα της χρόνια, η Claire Bretecher, εξέχουσα μορφή των γαλλικών κόμικς των τελευταίων δεκαετιών του εικοστού αιώνα. Είχε συνεργαστεί με κορυφαία ονόματα των κόμικς, όπως ο Rene Goscinny, έργα της είχαν δημοσιευτεί στα σημαντικότερα έντυπα (Tintin, Pilote, Spirou, Nouvel Observateur κ.ά.), ενώ υπήρξε μέλος στην ιδρυτική ομάδα του L’Écho des Savanes με τους Gotlib και Mandryka.

Ο φεμινισμός, οι σχέσεις των δύο φύλων, η αδυναμία συνεννόησης αντρών και γυναικών υπήρξαν πάντοτε στο επίκεντρο των σύντομων, συνήθως μονοσέλιδων ιστοριών της. Αλλά αυτό που διέτρεχε κάθε της εικόνα, κάθε φράση των χαρακτήρων της, κάθε σελίδα της ήταν η ψυχολογική πίεση των απελπισμένων αστών, η αδιέξοδη προσπάθειά τους για την (όποια) επιτυχία, η διαρκής αίσθηση της ματαίωσης και του ανικανοποίητου (άλλωστε μια από τις πιο δημοφιλείς σειρές της ήταν «Οι Ανικανοποίητοι»), η εμφανής θλίψη στα παραμορφωμένα πρόσωπά τους από την αδυναμία τους να σταθούν αντάξιοι των προσδοκιών, των δικών τους και των άλλων. Και, πάνω απ’ όλα, η ατελέσφορη προσπάθειά τους να ερμηνεύσουν την κατάστασή τους με όρους ψυχολογίας, αλλά χωρίς να κάνουν τον παραμικρό κόπο να μπουν στον ψυχολογικό κόσμο του άλλου, να δείξουν ενσυναίσθηση και να μοιραστούν τις αγωνίες, τις φοβίες, τα διλήμματα.

Η Bretecher δεν αντιπαθούσε τους χαρακτήρες της. Τους λυπόταν, ίσως. Σάρκαζε την αστική τους «νομιμοφροσύνη» και τη δειλία τους να ξεφύγουν από τις συμβάσεις. Την εμμονή τους να εμπιστεύονται με θρησκευτική ευλάβεια την «ψυχολογικοποίηση» της ζωής τους και να εναποθέτουν τη λύση στην «ερμηνεία» και όχι στην πράξη. Εξ ου και το ζευγάρι που προσεύχεται στο εικόνισμα του Φρόιντ. Γονυπετείς μπρος στον ψυχαναλυτή, «προσμένουν ίσως κάποιο θάμα». Με τα ράφια τους γεμάτα βιβλία του Φρόιντ, του Γιουνγκ, του Λακάν, του Ράιχ. Αλλά πάντα ανικανοποίητοι.