Αν και καθησυχαστικοί, Βρετανοί επιστήμονες υποστηρίζουν πως έχουν τις πρώτες ενδείξεις πως οι άνθρωποι είναι πιθανό να κολλήσουν τη νόσο Αλτσχάιμερ στη διάρκεια κάποιας χειρουργικής επέμβασης ή άλλης ιατρικής διαδικασίας, με τον ίδιο τρόπο που είναι δυνατό να μεταδοθεί η εγκεφαλική νόσος Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ (ή νόσος των «τρελών» αγελάδων).
Έως τώρα η νόσος Αλτσχάιμερ θεωρείται τυχαία, σποραδική, ή κληρονομική. Ωστόσο υπάρχουν καποια πρώτα στοιχεία για μετάδοσή της από άνθρωπο σε άνθρωπο, αν και όχι υπό κανονικές, αλλά υπό ιατρικές συνθήκες. Οι ερευνητές βέβαια επισημαίνουν πως τα ευρήματά τους είναι προκαταρκτικά και ότι είναι πρόωρο να θεωρήσει κανείς το Αλτσχάιμερ μεταδοτική ασθένεια, αν και το ζήτημα χρήζει περαιτέρω διερεύνησης.
Πιθανός τρόπος μετάδοσης της νόσου από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι να γίνει από μολυσμένο ιατρικό εργαλείο στο χειρουργείο ή από ένεση, π.χ. για τη χορήγηση αναπτυξιακών ορμονών. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Τζον Κόλιντζ του University College του Λονδίνου (UCL), στη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό Nature, ανέφεραν ότι σε τέτοιες περιπτώσεις φαίνεται πως ο κίνδυνος μετάδοσης είναι σπάνιος μεν, αλλά όχι απίθανος.
Δεν κολλάει σαν το κρυλόγημα
Αν και δεν είναι σαφές γιατί μερικοί άνθρωποι παθαίνουν Αλτσχάιμερ και άλλοι όχι, οι επιστήμονες γενικά συμφωνούν ότι δεν μπορεί κανείς να κολλήσει τη νόσο όπως το κρυολόγημα.
Η επιστημονική ανακοίνωση βασίζεται στη νεκροψία του εγκεφάλου οκτώ ασθενών, οι οποίοι είχαν πρόσφατα πεθάνει από τη νόσο Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ. Όπως διαπίστωσαν οι επιστήμονες, επτά από τους οκτώ νεκρούς είχαν συγκεντρώσεις της πρωτεΐνης βήτα αμυλοειδούς, χαρακτηριστικό σημάδι της νόσου Αλτσχάιμερ στους ηλικιωμένους.
Οι ασθενείς αυτοί είχαν πεθάνει σχετικά νέοι (36 έως 51 ετών), πράγμα που δεν δικαιολογούσε την αυξημένη παρουσία του βήτα αμυλοειδούς, ιδιαίτερα διότι κανείς δεν είχε ιστορικό εμφάνισης Αλτσχάιμερ στην οικογένειά του. Επίσης, κανείς από αυτούς δεν είχε αναπτύξει κανονικό Αλτσχάιμερ στον εγκέφαλό του. Ωστόσο στους μισούς η παθολογική εικόνα του εγκεφάλου τους έδειχνε πιθανό ότι θα είχαν εμφανίσει Αλτσχάιμερ, αν προηγουμένως δεν είχαν πεθάνει από Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ.
Οι ασθενείς αυτοί είχαν κολλήσει τη νόσο από μολυσμένες ενδομυϊκές ενέσεις με ανθρώπινες ορμόνες ανάπτυξης που είχαν κάνει όταν ήταν παιδιά (οι ορμόνες αυτές καταργήθηκαν το 1985 και αντικαταστάθηκαν από συνθετικές). Την περίοδο 1958-1985 περίπου 30.000 άνθρωποι παγκοσμίως είχαν κάνει θεραπεία κατά του νανισμού με ανθρώπινες ορμόνες ανάπτυξης που προέρχονταν από εγκεφάλους πτωμάτων.
Πρωτεΐνες «πριόνια» και πλάκες αμυλοειδούς
Κάποιες από αυτές τις ορμόνες ήσαν μολυσμένες με τις πρωτεΐνες «πριόνια», με αποτέλεσμα ορισμένοι άτυχοι άνθρωποι (πάνω από 200 μέχρι σήμερα) να κολλήσουν τη νόσο Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ. Οι ερευνητές υποψιάζονται πως μια ανάλογη μόλυνση μπορεί να συμβεί με τις πρωτεΐνες του Αλτσχάιμερ, καθώς βρήκαν στους εγκεφάλους των νεκρών ασθενών όχι μόνο «πριόνια», αλλά και εστίες βήτα αμυλοειδούς.
Πάντως δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι όντως οι ενέσεις της ορμόνης ανάπτυξης ήταν η αιτία για την αύξηση του βήτα αμυλοειδούς.
Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι ανίατη μέχρι σήμερα νευροεκφυλιστική πάθηση, που αποτελεί μια κοινή μορφή άνοιας. Όσο περνάνε τα χρόνια, αναμένεται ότι θα πάσχουν από αυτήν οπλοένα περισσότεροι άνθρωποι τρίτης ηλικίας, ενώ όσοι έχουν σχετικό οικογενειακό ιστορικό, κινδυνεύουν περισσότερο. Χαρακτηριστικά σημάδια της νόσου στον εγκέφαλο είναι οι πλάκες αμυλοειδούς και οι συγκεντρώσεις της πρωτεΐνης ταυ, που έχουν ως συνέπεια να καταστρέφονται τα εγκεφαλικά κύτταρα.
Ο Κόλιντζ επισήμανε πως χρειάζεται περαιτέρω έρευνα πάνω στο ζήτημα και θα ελέγξει παλαιότερα αποθέματα ορμονών ανάπτυξης, για να διαπιστώσει αν μέσα σε αυτά υπάρχει βήτα αμυλοειδές. Εξήγησε πάντως πως δεν υπάρχει λόγος αδικαιολόγητης ανησυχίας, όσον αφορά μεταγγίσεις αίματος ή οδοντιατρικές εργασίες. «Δεν μπορεί να κολλήσει κανείς Αλτσχάιμερ ζώντας μαζί ή φροντίζοντας κάποιον με τη νόσο», τόνισε.
