Ενας ελληνικός οδηγός αποδόμησης των ψευδοεπιστημονικών σεναρίων

Aν, κατά το παρελθόν, οι αντιεπιστημονικές απόψεις υπήρξαν ένα από τα βασικά εργαλεία κυριαρχίας των πιο σκοταδιστικών θεοκρατικών – πολιτικών συστημάτων, στις σύγχρονες υπερτεχνολογικές κοινωνίες μας οι ψευδοεπιστήμες και οι θεωρίες συνωμοσίας ανθούν και πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα, χάρη κυρίως στα νέα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Πράγματι, σχεδόν καθημερινά διαπιστώνουμε ότι, μέσω του νέου παγκόσμιου επικοινωνιακού ιστού, οι ψευδοεπιστημονικές ειδήσεις και τα ατεκμηρίωτα συνωμοτικά σενάρια κυκλοφορούν και πολλαπλασιάζονται ελεύθερα, δημιουργώντας αυθόρμητα άτυπες διαδικτυακές κοινότητες όλων όσοι καταναλώνουν και αναπαράγουν άκριτα τις αναρίθμητες παρα- ή ψευδο-επιστημονικές ειδήσεις και τα ευφάνταστα κοινωνικά σενάρια που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο.

Μεταξύ των πιο διάσημων ψευδοεπιστημονικών ειδήσεων, στις μέρες μας, ξεχωρίζουν αυτές που ισχυρίζονται ότι η κλιματική κρίση δεν υπάρχει, αλλά είναι μια επινόηση των ισχυρότερων χωρών και των διεθνών οργανισμών, για να καταστρέψουν άλλες, ασθενέστερες χώρες ή, εναλλακτικά, για να εφαρμόσουν πλανητικά προγράμματα ελέγχου του κλίματος.

Ενα άλλο, πρόσφατο παράδειγμα συνδυασμού ψευδών ειδήσεων με πολιτικά σενάρια είναι ότι ο ιός SARS-CoV-2 είναι ένα ανθρώπινο εργαστηριακό κατασκεύασμα, που απελευθερώθηκε σκοπίμως είτε από κάποια απροσδιόριστα κέντρα εξουσίας για τη μαζική εξολόθρευση των ανθρώπων είτε από τις φαρμακευτικές εταιρείες που, μέσω των εμβολίων, εισήγαγαν μικροτσίπ για τον έλεγχο όλων όσοι εμβολιάζονται. Για να μην αναφέρουμε τις ψευδοεπιστημονικές ειδήσεις για εξωγήινους που επισκέπτονται ή κατοικούν στη Γη.

Αυτά και άλλα ψευδοεπιστημονικά σενάρια εξετάζονται από διάφορους Ελληνες επιστήμονες στη νέα θεματική ανθολογία κειμένων που μόλις κυκλοφόρησε από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Την επιστημονική επιμέλεια αυτού του πολύ επίκαιρου εγχειρήματος είχε ο αστροφυσικός καθηγητής Μανώλης Πλειώνης, ο οποίος μαζί με τον καθηγητή Νίκο Δεμερτζή έγραψαν μια εκτενή και κατατοπιστική εισαγωγή, στην οποία επιχειρούν να ορίσουν σαφώς τι είναι και σε τι διαφέρουν οι ψευδοεπιστήμες από τις θεωρίες συνωμοσίας. Ενα εγχείρημα αυστηρής οριοθέτησης του επιστημονικού από το μη επιστημονικό που, όπως παραδέχονται και οι ίδιοι, αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολο στην εποχή μας, όπου σχεδόν παντού επικρατεί ο μεταμοντέρνος σχετικιστικός κανόνας «anything goes».

Στα υπόλοιπα δέκα κείμενα εξετάζονται κριτικά και αποδομούνται ορθολογικά οι δέκα πιο διαδεδομένες σύγχρονες θεωρίες συνωμοσίας. Οι συγγραφείς των κειμένων αυτής της ανθολογίας είναι οι: Νίκος Δεμερτζής, Σταύρος Ακρας, Ομηρος Γιαννακής, Μανώλης Σαριδάκης, Ιωάννης Παπουτσής, Αλίκη Φλώρου, Βασιλική Κοτρώνη, Κωστής Λαγουβάρδος, Βασιλική Ασημακοπούλου, Νίκος Μιχαλόπουλος, Ιωάννης Καλόγηρος, Ιωσήφ Χαλαβαζής, Δημήτρης Δημόπουλος, Χάρης Βάρβογλης.