Σημαντική ανακάλυψη, που ενδέχεται να δώσει νέες διαστάσεις και προοπτικές στον έλεγχο των επιβλαβών εντόμων, δημοσιεύτηκε πολύ πρόσφατα στο έγκυρο διεθνώς περιοδικό «Science». Στην πρωτοποριακή έρευνα που οδήγησε σε αυτή την ανακάλυψη συμμετείχε ενεργά και το Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας και Γονιδιωματικής του Τμήματος Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Επειτα από περισσότερα από σαράντα χρόνια ερευνών απομονώθηκε ο παράγοντας αρρενοποίησης (Maleness-on-the-Y, ή MoY), ένα μικρό γονίδιο που βρίσκεται στο Υ χρωμόσωμα των μυγών της οικογένειας των Τεφριτίδων. Το γονίδιο αυτό ελέγχει το μονοπάτι φυλοκαθορισμού στα έντομα αυτά και υπάρχει σε πολλά είδη της οικογένειας, όπως η μύγα της Μεσογείου και ο δάκος της ελιάς.
Η μύγα της Μεσογείου είναι ένα από τα καταστροφικότερα έντομα σε όλο τον κόσμο. Αφήνει τα αυγά της σε πάνω από 250 διαφορετικά είδη φρούτων και λαχανικών και οι προνύμφες που εκκολάπτονται τα καταστρέφουν. Το ίδιο συμβαίνει και με τον δάκο της ελιάς που αφήνει τα αυγά του στις ελιές, δημιουργώντας τεράστιες καταστροφές στην ελαιοπαραγωγή.
Η αντιμετώπιση αυτών των μυγών μέχρι σήμερα γίνεται μόνο με φάρμακα που επιβαρύνουν το περιβάλλον, κάτι που οι ειδικοί θέλουν να αλλάξουν προτείνοντας νέες, πιο οικολογικές μεθόδους.
Οπως διευκρινίζει ο καθηγητής Κωνσταντίνος Ματθιόπουλος, διευθυντής του Εργαστηρίου Μοριακής Βιολογίας και του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας: «Η ανακάλυψη του γονιδίου αυτού είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα στην ανάπτυξη νέων στρατηγικών ελέγχου των μυγών αυτών, φιλικών στο περιβάλλον, χωρίς την ανάγκη χρήσης χημικών εντομοκτόνων.
Οι προσπάθειες τώρα είναι να καταστήσουμε το ΜοΥ έναν εύχρηστο διακόπτη ώστε να μετατρέπουμε κατά το δοκούν όλα τα έντομα σε αρσενικά. Ετσι, σε μεγάλες εγκαταστάσεις παραγωγής εντόμων θα μπορούν να παράγονται εκατομμύρια αρσενικά έντομα τα οποία, αφού θα στειρώνονται, θα εξαπολύονται στο περιβάλλον. Οι διασταυρώσεις τους με τα φυσικά θηλυκά δεν θα είναι γόνιμες, μειώνοντας τους φυσικούς πληθυσμούς».
