Ενα αποφασιστικό βήμα για την υλοποίηση ενός σύγχρονου Ελληνικού Ιδρύματος Ερευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ) πραγματοποιήθηκε την προηγούμενη Παρασκευή 15 Ιουλίου 2016 στην Αθήνα.
Στην κατάμεστη αίθουσα του Αμφιθεάτρου του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών υπεγράφη επίσημα η συμφωνία μεταξύ του ελληνικού Δημοσίου και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για τη χρηματοδότηση της εθνικής έρευνας μέσω ΕΛΙΔΕΚ, με ποσό ύψους 240 εκατομμυρίων ευρώ για την επόμενη τριετία 2016-2018.
Το διόλου ευκαταφρόνητο χρηματικό ποσό θα διατεθεί σε Πανεπιστήμια, ΤΕΙ και τα Ερευνητικά Κέντρα της χώρας, τα οποία θα αναλάβουν την υλοποίηση ερευνητικών προγραμμάτων υψηλής ποιότητας και τη δημιουργία θέσεων εργασίας για νέους επιστήμονες.
Και αξίζει να σημειωθεί ότι οι αυτοί οι νέοι πόροι θα πρέπει να προστεθούν σε εκείνους του ΕΣΠΑ, αυξάνοντας έτσι σημαντικά τις διαθέσιμες χρηματοδοτήσεις για την έρευνα και την καινοτομία, ενώ η εκταμίευση μέρους αυτού του ποσού θα γίνει αμέσως μετά την υπογραφή.
Η επίτευξη ωστόσο αυτής της σημαντικής συμφωνίας συνδέεται στενά και καθιστά πλέον εφικτή την υλοποίηση της ιδιαίτερα ριζοσπαστικής -για τα ελληνικά επιστημονικά ήθη!- ιδέας να δημιουργηθεί ένα νέο εθνικό ίδρυμα ικανό όχι μόνο να σχεδιάζει αλλά και να διασφαλίζει τη χρηματοδότηση της έρευνας και της καινοτομίας στον τόπο μας.
Για την πραγματοποίηση αυτού του μεγαλόπνοου -και επίκαιρου όσο ποτέ!- σχεδίου εργάστηκαν και εργάζονται πυρετωδώς ο αναπληρωτής υπουργός Κώστας Φωτάκης, αρμόδιος για θέματα Ερευνας και Καινοτομίας, και οι συνεργάτες του στο ΥΠΠΕΘ.
Κατά τη διάρκεια της τελετής συμφωνίας, ο κ. Τσακαλώτος, εκπροσωπώντας το υπουργείο Οικονομικών, τόνισε την ιστορική-οικονομική αναγκαιότητα για μια βαθιά αλλαγή του αναπτυξιακού μοντέλου της χώρας μας, εγκαταλείποντας εκείνο των προηγούμενων δεκαετιών το οποίο βασίστηκε κυρίως στα μεγάλα έργα και τις υποδομές.
Ο υπουργός Παιδείας, κ. Φίλης, αντίθετα, εστίασε την ομιλία του στην ανάδειξη της μεγάλης κοινωνικής σημασίας που θα έχει για την παιδεία, για την έρευνα και για τη «διά βίου μάθηση» η χρηματοδότησή τους με περισσότερα από 3 δισ. ευρώ έως το 2020.
Τέλος, ο κ. Jonathan Taylor, ως αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και αρμόδιος για τις χρηματοδοτήσεις στην Ελλάδα, στην ενδιαφέρουσα ομιλία του δήλωσε, μεταξύ άλλων, ότι:
«Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων είναι ευτυχής που η σταθερή στήριξή της προς την Ελλάδα επεκτείνεται περαιτέρω με μια χρηματοδότηση ύψους 180 εκατ. ευρώ για το νέο Ελληνικό Ιδρυμα Ερευνας και Καινοτομίας. Είναι η πρώτη φορά που η ΕΤΕπ στηρίζει την ερευνητική δραστηριότητα σε εθνικό επίπεδο στην Ελλάδα».
Για την ιστορική αναγκαιότητα και τους στόχους του ΕΛΙΔΕΚ
Η πρόσφατη συμφωνία που υπεγράφη ανάμεσα στο ελληνικό Δημόσιο και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων δημιουργεί πρωτοφανείς δυνατότητες για τη χάραξη επιτέλους μιας ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής στον ιδιαιτέρως νευραλγικό τομέα της επιστημονικής έρευνας και τεχνολογίας.
Διόλου περίεργο που, αμέσως μετά την ολοκλήρωση της συμφωνίας, ο αν. υπουργός Κ. Φωτάκης έκρινε απαραίτητο να διευκρινίσει: «Η διαχείριση των πόρων που θα προκύψουν από τη συμφωνία με την ΕΤΕπ θα γίνεται από ένα νεοσύστατο ίδρυμα, το ΕΛΙΔΕΚ, για την ίδρυση του οποίου έχει ήδη προετοιμαστεί σχέδιο νόμου.
Το νομοσχέδιο αυτό έχει τεθεί σε ανοιχτή διαβούλευση και επίκειται η κατάθεσή του στη Βουλή». Πράγματι, σύμφωνα με την επίσημη δήλωσή του για το συγκεκριμένο νομοσχέδιο, με τη σύσταση του ΕΛΙΔΕΚ ως νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα διασφαλίζεται η επίτευξη επτά βασικών στόχων:
1. Η υποστήριξη της ποιοτικής έρευνας και η χορήγηση υποτροφιών στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής για την έρευνα και την καινοτομία. Δικαιούχοι των χρηματοδοτήσεων είναι τα ΑΕΙ και οι δημόσιοι ερευνητικοί φορείς της χώρας.
2. Η διοίκηση του ΕΛΙΔΕΚ πρέπει να είναι ανεξάρτητη από την εκάστοτε πολιτική εξουσία και να βασίζεται στους δημόσιους ερευνητικούς φορείς που το απαρτίζουν θεσμικά, χωρίς έξωθεν παρεμβάσεις ή «άνωθεν» επιβαλλόμενες επιλογές.
3. Με τη δραστηριότητά του το ΕΛΙΔΕΚ, όπως τονίζει το υπουργείο Παιδείας, θα διασφαλίσει τη δημιουργία ερευνητικών θέσεων για νέους επιστήμονες και μεταδιδακτορικούς φοιτητές, που διαφορετικά μπορεί να εγκατέλειπαν τη χώρα.
4. Η λειτουργία του ΕΛΙΔΕΚ αναμένεται να διευκολύνει την ώσμωση μεταξύ ΑΕΙ και Ερευνητικών Κέντρων με στόχο τη βέλτιστη αξιοποίηση των ανθρώπινων πόρων και των διαθέσιμων υποδομών. Με τον τρόπο αυτό θα προωθήσει τη διαμόρφωση του ενιαίου χώρου Ερευνας και Παιδείας.
5. Οι κανόνες χρηματοδότησης από το ΕΛΙΔΕΚ θα είναι απλοί και προσαρμοσμένοι στη δυναμική που διέπει την έρευνα, απαλλαγμένοι από γραφειοκρατικές διαδικασίες και με γνώμονα τη διασφάλιση του δημόσιου συμφέροντος.
6. Αδιαπραγμάτευτο κριτήριο για τις επιλογές του ΕΛΙΔΕΚ θα είναι η επιδίωξη της επιστημονικής ποιότητας και αριστείας.
7. Τέλος, ένα σημαντικό χαρακτηριστικό είναι ότι οι χρηματοδοτήσεις από το ΕΛΙΔΕΚ δεν θα υπόκεινται σε περιφερειακά κριτήρια και ποσοστώσεις, όπως ισχύει για τους πόρους του ΕΣΠΑ.
Η συμπληρωματικότητα αυτή θα επιτρέψει τη βέλτιστη και αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων, κάτι αναγκαίο στις συνθήκες κρίσης που βιώνει η χώρα σήμερα.
