Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας: Προτάσεις και επισημάνσεις από την ΠΟΣΟΨΥ

Σήμερα, 10 Οκτωβρίου, εορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας 2021 και η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Οργανώσεων για την Ψυχική Υγεία (ΠΟΣΟΨΥ) υπενθυμίζει την έλλειψη προόδου στη διαχείριση της ψυχικής υγείας, επικαλούμενη και τη σχετική έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).

Συγκεκριμένα, η ΠΟΣΟΨΥ αναφέρεται στον Mental Health Atlas 2020 του Π.Ο.Υ. που «απεικονίζει μια απογοητευτική παγκόσμια αποτυχία παροχής στα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας των υπηρεσιών που χρειάζονται σε μια περίοδο μάλιστα που η πανδημία του covid-19 αναδεικνύει την ολοένα και αυξανόμενη ανάγκη για υποστηρικτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας».

«Είναι εξαιρετικά ανησυχητικό ότι παρά την προφανή αυξανόμενη ανάγκη για υπηρεσίες ψυχικής υγείας, η οποία κατέστη ακόμη μεγαλύτερη κατά την πανδημία, οι καλές προθέσεις δεν μεταφράστηκαν σε επενδύσεις» ανέφερε ο Tedros Adhanom Ghebreyesus, Γενικός Διευθυντής του Π.Ο.Υ. «Πρέπει να λάβουμε σοβαρά τα προειδοποιητικά σημάδια, να δράσουμε και να επιταχύνουμε τις επενδύσεις στην ψυχική υγεία, επειδή δεν υπάρχει υγεία χωρίς ψυχική υγεία.»

Η ΠΟΣΟΨΥ, σε ανακοίνωσή της με αφορμή τη σημερινή ημέρα, αναφέρει επίσης τα εξής:

«Τι δείχνει ο Mental Health Atlas 2020;

Έλλειψη προόδου σε ηγεσία, διακυβέρνηση και χρηματοδοτήσεις

Κανένας από τους στόχους για αποτελεσματική ηγεσία και διακυβέρνηση ψυχικής υγείας, παροχή υπηρεσιών στην κοινότητα, προαγωγή και πρόληψη, καθώς και ενίσχυση των πληροφοριακών συστημάτων δεν επιτεύχθηκαν.

Η μεταφορά της φροντίδας στην κοινότητα είναι αργή

Παρά το γεγονός ότι η συστηματική αποκέντρωση της φροντίδας ψυχικής υγείας στην κοινότητα συστήνεται από τον Π.Ο.Υ. εδώ και χρόνια, μόνο το 25% των χωρών πληρούν όλα τα κριτήρια για ενσωμάτωση της ψυχικής υγείας στην πρωτοβάθμια φροντίδα. Τα ψυχιατρεία και οι ιδρυματικού τύπου δομές συνεχίζουν να λαμβάνουν περισσότερα κονδύλια απ’ ότι τα γενικά νοσοκομεία και τα κέντρα πρωτοβάθμιας φροντίδας.

Αύξηση της προαγωγής ψυχικής υγείας, ωστόσο με αμφισβητούμενη αποτελεσματικότητα

31% των αναφερθέντων προγραμμάτων προαγωγής ψυχικής υγείας δεν διαθέτουν τους απαραίτητους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους, 27% δεν έχουν καθορισμένο σχέδιο και 39% δεν έχουν μετρηθέντα αποτελέσματα προόδου και/ή αντικτύπου.

Νέοι στόχοι για το 2030

«Τα νέα δεδομένα από τον Mental Health Atlas μας δείχνουν ότι έχουμε ακόμη πολύ δρόμο μέχρι να διασφαλίσουμε ότι ο καθένας, οπουδήποτε, έχει πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας», είπε η Devora Kestel, Διευθύντρια του Τμήματος Ψυχικής Υγείας και Χρήσης Ουσιών του Π.Ο.Υ.

«Ωστόσο, η αποφασιστικότητα που επέδειξαν οι κυβερνήσεις για τους νέους στόχους για το 2030 είναι ενθαρρυντική και είμαι πεπεισμένη ότι μαζί θα κάνουμε ό,τι απαιτείται για να προχωρήσουμε όχι με μικρά αλλά με μεγάλα βήματα κατά τα επόμενα 10 χρόνια.»

Τι σημαίνουν οι νέοι στόχοι για την Ελλάδα;

Η υιοθέτηση του Σχεδίου Δράσης Ψυχικής Υγείας 2013-2030 δεσμεύει την Ελλάδα έναντι του Π.Ο.Υ. και την κυβέρνηση έναντι των πολιτών της.

Επομένως, για την υλοποίηση του Στόχου 1 του Σχεδίου Δράσης, τα άτομα με ψυχικές διαταραχές, οι οικογένειές τους και οι οργανώσεις τους αναμένουν από τον πρωθυπουργό κο Κυριακο Μητσοτάκη να συντονίσει τα επιτελεία του για τα εξής:

1. Ανάπτυξη μιας Πολιτικής και ενός Πλάνου Ψυχικής Υγείας που είναι σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, περιλαμβάνουν αναφορές σε ανθρώπινους και χρηματοδοτικούς πόρους, καθώς σε τακτική παρακολούθηση και έλεγχο βάσει στόχων και δεικτών υλοποίησης.

2. Καθιέρωση μηχανισμών υποστηριζόμενης λήψης αποφάσεων που θα επιτρέπουν στα άτομα με ψυχικές διαταραχές να δηλώνουν εκ των προτέρων τις επιθυμίες και προτιμήσεις τους για την περίπτωση που θα βιώσουν κάποια κρίση, καθώς και διασφάλιση ότι θα έχουν πρόσβαση σε όλους τους τύπους υποστήριξης που χρειάζονται ώστε να λάβουν κάποια απόφαση, περιλαμβανομένης της πρόσβασης σε πρόσωπα εμπιστοσύνης (trusted persons) και σε Συνηγόρους (advocates), καθώς και της παροχής έγκυρων πληροφοριών για όλα τα θέματα που σχετίζονται με την απόφαση που πρόκειται να λάβουν.

3. Παροχή υποστηρικτικών υπηρεσιών κατ’οίκον και στην κοινότητα για τους οικογενειακούς φροντιστές παιδιών και ενηλίκων με ψυχικές διαταραχές, περιλαμβανομένων και υπηρεσιών για την ανάπτυξη δεξιοτήτων των οικογενειακών φροντιστών.

4. Σχεδιασμό και παροχή υπηρεσιών από κοινού με άτομα με ψυχικές διαταραχές, τους οικογενειακούς φροντιστές τους και τις οργανώσεις τους.

5. Διασφάλιση υιοθέτησης προσεγγίσεων που βασίζονται στα ανθρώπινα δικαιώματα και στην εξατομικευμένη ανάκαμψη (recovery). 

6. Βελτίωση και αύξηση της απασχόλησης και της διατήρησης των θέσεων εργασίας ατόμων με ψυχικές διαταραχές.

7. Διασφάλιση ότι τα άτομα με ψυχικές διαταραχές, οι οικογενειακοί φροντιστές τους και οι οργανώσεις τους συμμετέχουν ενεργά και ουσιαστικά στις έρευνες ψυχικής υγείας (ήτοι στον καθορισμό ερευνητικού θεματολογίου, την παροχή συμβουλών για τις ερευνητικές μεθόδους και τον σχεδιασμό).

8. Παροχή υλικοτεχνικής και οικονομικής υποστήριξης για την ενίσχυση των ικανοτήτων των ατόμων με ψυχικές διαταραχές, των οικογενειακών φροντιστών τους και των οργανώσεών τους, για την κατανόηση και συνηγορία αναφορικά με την εφαρμογή των Συμβάσεων Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Πολιτικών, Νόμων και Υπηρεσιών, βάσει των αναγκών και προτιμήσεών τους.

9. Συμμετοχή των ατόμων με ψυχικές διαταραχές και των οικογενειακών φροντιστών τους μέσω των οργανώσεών τους στην αξιολόγηση και παρακολούθηση όλων των δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας, περιλαμβανομένων των ψυχιατρικών νοσοκομείων και των μονάδων κοινωνικής πρόνοιας.

Αναμένουμε να δούμε δράσεις, όχι λόγια. 

Εφαρμογή, όχι πολιτικές υποσχέσεις. 

Αναμένουμε από την κυβέρνηση ένα Σχέδιο Δράσης Υλοποίησης του Σχεδίου Δράσης Ψυχικής Υγείας 2013-2030, με τη συμμετοχή της Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Οργανώσεων για την Ψυχική Υγεία».