Συμπληρώματα διατροφής… παντού

Το περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς των συμπληρωμάτων διατροφής σε ιδιωτικά γυμναστήρια και ιδιωτικές σχολές εκμάθησης αθλημάτων -σημεία που δεν προβλέπονται από την κοινή υπουργική απόφαση, εναρμονισμένη με την αντίστοιχη κοινοτική οδηγία που ισχύει στη χώρα μας- επιχειρεί το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.

Οι φαρμακοποιοί αντιδρούν στέλνοντας επιστολή στον υπουργό Υγείας, Ανδρέα Ξανθό, ο οποίος με τη σειρά του θεωρεί «απαράδεκτη», σύμφωνα με συνεργάτες του, την πρόταση και ξεκαθαρίζει πως «δεν τίθεται θέμα ανεξέλεγκτης διακίνησης των συμπληρωμάτων διατροφής».

Στην ίδια κατεύθυνση η διοίκηση του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων δηλώνει στην «Εφ.Συν.» πως «ζήτησε την απόσυρση της εν λόγω πρόβλεψης». «Ακριβώς αυτός είναι ο σκοπός της διαβούλευσης, να γίνουν ό,τι σχόλια είναι να γίνουν, να εκτιμηθούν, να συνυπολογιστούν και να υπάρξει τελική πρόταση στο κατατεθέν νομοσχέδιο», επισήμανε στην «Εφ.Συν.» το περιβάλλον του υφυπουργού Αθλητισμού Γιώργου Βασιλειάδη.

Η διάταξη

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την τρίτη παράγραφο του άρθρου 74 «Πρόσθετες υπηρεσίες – συστέγαση» του σχεδίου νόμου με τίτλο «Επιτροπή επαγγελματικού αθλητισμού – Προπονητές και εκπαιδευτές – Ιδιωτικά γυμναστήρια και ιδιωτικές σχολές εκμάθησης αθλημάτων – Δημοκρατικός εκσυγχρονισμός ομοσπονδιών και άλλες διατάξεις» του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, ορίζεται πως:

«Τα ιδιωτικά γυμναστήρια και οι ιδιωτικές σχολές εκμάθησης αθλημάτων επιτρέπεται να πωλούν στα μέλη τους βιταμίνες, σκευάσματα και συμπληρώματα διατροφής που έχουν εγκριθεί από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ), σύμφωνα με την υπ’ αριθ. Γ5α/53625/19.09.2017 κοινή απόφαση των υπουργών Οικονομίας και Ανάπτυξης και Υγείας για την εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας προς την αντίστοιχη Κοινοτική ΟΔ/2002/46/ΕΚ “για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών-μελών περί των συμπληρωμάτων διατροφής” (Β’ 3328)».

Η διάταξη του νόμου προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση του Πανελληνίου Φαρμακευτικού Συλλόγου.

«H αδιανόητη αυτή διάταξη θέτει σε κίνδυνο την υγεία όλων των αθλουμένων και κυρίως των εφήβων, αφού η χορήγηση των σκευασμάτων αυτών θα γίνεται χωρίς τη συμβουλή, την έγκριση και την εποπτεία ενός επιστήμονα υγείας, με σκοπό μόνο το κέρδος. Οι ευθύνες του υπουργείου Υγείας είναι μεγάλες», δήλωσε ο πρόεδρος του Πανελληνίου Φαρμακευτικού Συλλόγου (ΠΦΣ) Κυριάκος Θεοδοσιάδης και πρόσθεσε πως η άμεση απόσυρση της διάταξης είναι επιβεβλημένη.

«Οι βιταμίνες, τα σκευάσματα και τα συμπληρώματα διατροφής σχετίζονται άμεσα με την υγεία των πολιτών και δεν νοείται η διάθεσή τους μόνο με εμπορικούς όρους», σημείωσε.

Ωστόσο, όσον αφορά την πώληση των συμπληρωμάτων διατροφής, σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο (δηλαδή την ΚΥΑ Γ5α/53625, ΦΕΚ 3328 21/9/2017 που είναι ήδη εναρμονισμένη με την κοινοτική οδηγία 2002/46/ΕΚ), ούτε σήμερα η διακίνησή τους γίνεται αποκλειστικά και μόνο από τα φαρμακεία υπό την εποπτεία επιστήμονα υγείας, ώστε να διασφαλίζεται η ασφαλής χορήγησή τους, αλλά και από τα καταστήματα που πουλάνε συσκευασμένα τρόφιμα (π.χ. παντοπωλεία, σούπερ μάρκετ, κυλικεία, μίνι μάρκετ κ.λπ.) ή από το Διαδίκτυο, με προϋπόθεση για το ηλεκτρονικό εμπόριο την ύπαρξη φυσικού καταστήματος που δικαιούται να πουλάει τα προϊόντα αυτά.

«Φουσκωτές» ψευδαισθήσεις

Κυκλώματα που «ψαρεύουν» πελάτες οι οποίοι, όπως δείχνουν τα στοιχεία, είναι έφηβοι, θαμώνες συνοικιακών γυμναστηρίων, που θέλουν να γίνουν «φέτες» ή και να «φουσκώσουν» μέσα σε μερικές βδομάδες. Κυκλώματα που διακινούν ουσίες με μεγάλη ευκολία σε γυμναστήρια όλης της χώρας ή online, πίσω από τα οποία «κρύβονται» μεγάλες πολυεθνικές με τεράστιους τζίρους.

Ενας στους δέκα Ελληνες έφηβους αθλητές χρησιμοποιεί συμπληρώματα διατροφής που περιλαμβάνουν ουσίες ντόπινγκ, σύμφωνα με μελέτη. Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στη διεθνώς αναγνωρισμένη επιστημονική επιθεώρηση Food and Chemical Toxicology τον περασμένο Απρίλιο, αποκάλυψε υψηλό επίπεδο χρήσης συμπληρωμάτων διατροφής, με πιο δημοφιλή τις πρωτεΐνες/αμινοξέα και τις βιταμίνες σε έφηβους αθλητές στην Αθήνα.

Ωστόσο, τα προϊόντα αυτά, που συχνά αγοράζονται σε συνοικιακά γυμναστήρια ή online, ήταν νοθευμένα με απαγορευμένες ουσίες σε ποσοστό 9%.

Οι προσμείξεις περιείχαν απαγορευμένες ουσίες, όπως αναβολικά στεροειδή, προορμόνες, SARMS (Selective Androgen Receptor Modulators) και αναστολείς της αρωματάσης, δηλαδή φαρμακολογικές ουσίες με ιδιότητες διαμόρφωσης του ενδοκρινολογικού συστήματος που όμως δεν αναφέρονται στην ετικέτα του προϊόντος.

Εύκολη πρόσβαση

Η μελέτη διεξήχθη σε 170 έφηβους ερασιτέχνες αθλητές σε διάφορα γυμναστήρια της Αθήνας. Από αυτούς το 60% έπαιρνε συμπληρώματα.

Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι έφηβοι είχαν εύκολη πρόσβαση στα νοθευμένα συμπληρώματα διατροφής και προϊόντα της «μαύρης αγοράς», τα οποία μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία.

Το χαμηλό επίπεδο ενημέρωσης και η μειωμένη ανάμειξη των επαγγελματιών υγείας στον χώρο, σύμφωνα με τους επιστήμονες, είναι κρίσιμες παράμετροι για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Εξάλλου, πρόσφατη έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Nutrients, διερευνούσε το «ακούσιο ντόπινγκ» στον αθλητισμό, το οποίο παρατηρείται λόγω της τεράστιας αύξησης της χρήσης συμπληρωμάτων διατροφής στους αθλητές.

Η μελέτη αυτή, που διεξήχθη από την Ερευνητική Ομάδα Τροφίμων και Διατροφής του Πανεπιστημίου του Αλικάντε (Ισπανία), διαπίστωσε επίσης ότι το 12-15% των συμπληρωμάτων ήταν νοθευμένα με ουσίες ντόπινγκ – κυρίως προορμόνες ή/και διεγερτικά.

Οι ερευνητές με τη μελέτη αυτή καταδεικνύουν ότι αυτό είναι ένα πραγματικό ζήτημα που πρέπει να αναγνωριστεί, ειδικότερα από τον αθλητικό κόσμο, και προτείνουν την καλύτερη ρύθμιση της αγοράς με νέους νόμους και την ενημέρωση τόσο των αθλητών όσο και των προπονητών.

Με αυτόν τον τρόπο, μπορεί να γίνεται καλύτερη επιλογή συμπληρωμάτων, μειώνοντας τον κίνδυνο χρήσης νοθευμένων, μη αξιόπιστων προϊόντων.