Φάρμακα για τους ασθενείς, όχι για το κέρδος των εταιρειών

Μια πρώτης τάξης ευκαιρία για τη δημιουργία ενός ενιαίου μετώπου κατά της πολιτικής υπερκέρδους των πολυεθνικών φαρμακευτικών εταιρειών ήταν η συνάντηση των υπουργών Υγείας του ευρωπαϊκού Νότου στη Μάλτα το προηγούμενο διήμερο.

Στόχος της συνάντησης ήταν ο συντονισμός για καλύτερη συνεργασία αλλά και για την καλύτερη δυνατή πρόσβαση των πολιτών σε αναγκαία φάρμακα και σε προσιτές τιμές για τα δημόσια συστήματα υγείας.

Κάπως έτσι προέκυψε η κοινή διακήρυξη των 6 (Ελλάδα, Ιταλία, Μάλτα, Ισπανία, Πορτογαλία, Κύπρος) στην οποία σημειώνεται ότι οι υπουργοί Υγείας συμφώνησαν να συνεργαστούν «με αλληλεγγύη και διαφάνεια για καλύτερη πρόσβαση στα φάρμακα».

Παράλληλα, στη διακήρυξη της Μάλτας σημειώνονται τα εξής:

«Εκφράσαμε μια σαφή πολιτική βούληση για τη σύσταση μιας τεχνικής επιτροπής προς διερεύνηση πιθανών τρόπων εθελοντικής συνεργασίας, στους οποίους περιλαμβάνονται συνοπτικά τα εξής: διάχυση πληροφοριών, αναγνώριση καλών πρακτικών, ανίχνευση οριζόντων για καινοτόμα φάρμακα και θεραπείες, διερεύνηση πιθανών μηχανισμών για διαπραγματεύσεις τιμών και κοινές προμήθειες».

Στη διακήρυξη σημειώνεται πως η εν λόγω συνεργασία είναι ανοιχτή στα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ε.Ε., με την Ολλανδία και την Ιρλανδία να έχουν εκφράσει σχετικό ενδιαφέρον.

Στο πλευρό των 6 τάσσεται και η EPHA (European Public Health Aliance), που αντιπροσωπεύει ένα δίκτυο κυβερνητικών και μη οργανώσεων που έχουν ως στόχο τη βελτίωση της δημόσιας υγείας στην Ευρώπη.

Περί «πατέντας»

Στην τοποθέτησή του ο υπουργός Υγείας, Ανδρέας Ξανθός, έθιξε το καίριο ζήτημα των πνευματικών δικαιωμάτων των φαρμάκων (on patent), τονίζοντας πως η πρόσβαση των ανθρώπων σε αυτά -ακόμη και σε αναπτυγμένες χώρες- δεν είναι αυτονόητη ούτε δεδομένη.

Εφερε μάλιστα ως παράδειγμα τις διαπραγματεύσεις για τα καινοτόμα -πανάκριβα- φάρμακα για την ηπατίτιδα C, αναφέροντας χαρακτηριστικά:

«Το σημερινό νομικό καθεστώς προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων, οι προσπάθειες παράτασης της περιόδου προστασίας της πατέντας, η τάση “ορφανοποίησης” αρκετών φαρμάκων είναι σε ανισορροπία με την προσβασιμότητα και την προσιτή τιμή των φαρμάκων.

»Χαρακτηριστικό παράδειγμα, τα νέα αποτελεσματικά φάρμακα για τη χρόνια ηπατίτιδα C, τα οποία αντί να δημιουργούν “ευφορία” στην επιστημονική κοινότητα και στις κυβερνήσεις προκαλούν “πονοκέφαλο” επειδή έχουν απαγορευτική τιμή για να καλυφθούν όλοι οι ασθενείς που έχουν θεραπευτική ένδειξη».

Στον ίδιο τόνο, ο υπουργός έστειλε μήνυμα στις φαρμακοβιομηχανίες λέγοντας πως «η φαρμακοβιομηχανία πρέπει να καταλάβει ότι ο δρόμος του περιορισμού των κερδών της και της διαπραγμάτευσης κοινωνικά αποδεκτών τιμών αποζημίωσης σε εθνικό και διακρατικό επίπεδο είναι δρόμος χωρίς επιστροφή».

Για να επιτευχθεί αυτό, πρέπει να αλλάξει το πλαίσιο διαπραγμάτευσης, καθώς είναι πλέον αναγκαία η μεγαλύτερη διαφάνεια στη φαρμακευτική έρευνα και τα κόστη της, η αύξηση της προσβασιμότητας στα ερευνητικά δεδομένα, ο θεσμικός διάλογος ανάμεσα στα κράτη-μέλη της Ε.Ε., τη φαρμακοβιομηχανία, τις ενώσεις ασθενών κ.λπ. και κυρίως η υποχώρηση των εμπορικών δικαιωμάτων -συμπεριλαμβανομένης της πατέντας- προς όφελος του δικαιώματος πρόσβασης των ασθενών στις νέες θεραπείες.