Κάθε χρόνο μεγαλύτερη τιμή

Αργά, αλλά σταθερά, τα τελευταία χρόνια σχίζεται το πέπλο σιωπής που σκέπαζε τη Θεσσαλονίκη σχετικά με την παρουσία, τη ζωή και τον αφανισμό του εβραϊκού πληθυσμού κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής.

Ο επίσημος εορτασμός της Ημέρας Μνήμης Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων Ολοκαυτώματος, που έγινε χθες στην πλατεία Ελευθερίας, μια εκδήλωση το Σάββατο στο δημαρχείο της πόλης για τους Εβραίους βουλευτές και μια περιήγηση μνήμης έδωσαν τον τόνο στην ειδησεογραφία, ζωντανεύοντας την Ιστορία, θέτοντας νέα δεδομένα και προβληματισμούς.

Σε αντίθεση με περασμένα χρόνια που πολλοί δεν θέλουν πια να θυμούνται, χθες η εξέδρα των επισήμων ήταν μικρή για τα πρόσωπα που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή μπροστά στο μνημείο του Ολοκαυτώματος για τους 50.000 Εβραίους που εξοντώθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Δίπλα στα μέλη της Ισραηλιτικής Κοινότητας της πόλης, παρέστησαν βουλευτές, εκπρόσωποι προξενικών αρχών, της τοπικής αυτοδιοίκησης, φορέων της πόλης, αλλά και ο σκηνοθέτης Μανούσος Μανουσάκης, με αφορμή το «Ουζερί Τσιτσάνης» του Γιώργου Σκαμπαρδώνη, που ήταν κι αυτός παρών.

Μικρά… λουλούδια

Τα μικρά παιδιά των οικογενειών της Κοινότητας που κατέθεσαν ένα κόκκινο τριαντάφυλλο στο μνημείο και ο επιζήσας Χάινς Κούνιο, που με στεντόρεια φωνή διατράνωσε «Ποτέ ξανά βροχή από στάχτες αθώων ανθρώπων να πέφτει από έναν ουρανό χωρίς σύννεφα» ήταν τα πλέον ξεχωριστά σημεία της τελετής.

Ο δήμαρχος Γιάννης Μπουτάρης δεσμεύτηκε ότι θα ολοκληρωθεί το Μουσείο Ολοκαυτώματος και το Εκπαιδευτικό Κέντρο Ανθρώπινων Δικαιωμάτων στη Θεσσαλονίκη, προχώρησε όμως και σε παρατηρήσεις σχετικά με την ορολογία:

«Δεν υπάρχουν ολοκαυτώματα. Δεν χρειάζεται κάθε σφαγή, κάθε γενοκτονία να ονομάζεται ολοκαύτωμα. Kακώς η ελληνική πολιτεία χρησιμοποιεί τον όρο στον πληθυντικό για τα όσα φρικτά υπέστησαν τα μαρτυρικά χωριά. Τιμούμε τη μνήμη των αδικοχαμένων και σεβόμαστε το πένθος τους. Δεν χρειάζεται όμως κάθε σφαγή, κάθε γενοκτονία να ονομάζεται ολοκαύτωμα! Γίνεται εκ του πονηρού και επιχειρεί να μειώσει τη σημασία του Ολοκαυτώματος που είναι μοναδική και ως τέτοια πρέπει να αντιμετωπίζεται από όλους μας και ειδικά από τα σχολεία. Ελπίζουμε το υπουργείο Παιδείας να δώσει την κατεύθυνση, οι εκπαιδευτικοί να αφιερώσουν του χρόνου παραπάνω από δύο ώρες για να συζητηθεί το Ολοκαύτωμα.

«Οι μνήμες δεν σβήνουν ποτέ, όμως παραποιούνται», σημείωσε και ο υφυπουργός Εξωτερικών, Γιάννης Αμανατίδης, τονίζοντας ότι «ως Ελληνες αναμετριόμαστε με το βάρος των αρχών και των αξιών που πρώτα αρθρώθηκαν σε τούτη εδώ τη χώρα και επαναβεβαιώνονται στις ακτές των ελληνικών νησιών, που με σεβασμό και αξιοπρέπεια υποδέχονται ικέτες πρόσφυγες, θυμίζοντας το ηθικό βάρος των γεγονότων και των συνεπειών τους».

Εκτελεσθέντες

Το Σάββατο, στην αίθουσα του δημοτικού συμβουλίου Θεσσαλονίκης, σε εκδήλωση που οργάνωσαν οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, αποδόθηκε τιμή στους 8 Εβραίους βουλευτές της πόλης (Δανιήλ Αλλαλούφ, Ζακ Βεντούρα, Μισέλ Καζές, Λεόν Γκατένιο, Μιντές Μπενσαντζή, Ισαάκ Σιακκή, Δαυίδ Σουλάμ, Αλβέρτος Τσενίο) της περιόδου 1920-1943, οι οποίοι ή εκτελέστηκαν από τα ναζιστικά στρατεύματα ή εξοντώθηκαν στο Αουσβιτς-Μπίρκεναου.

«Η συσκότιση, η συγκάλυψη και η άγνοια όσων έγιναν στην πόλη βαραίνει στη συλλογική μνήμη της πόλης και σήμερα» είπε ο Τριαντάφυλλος Μηταφίδης.

«Είστε άνθρωπος με καρδιά και μυαλό, κατεβάσατε τα πορτρέτα των κατοχικών δημάρχων, συγχαρητήρια» του ανταπέδωσε ο πρόεδρος της Κοινότητας, Δαβίδ Σαλτιέλ.

Οπως παρατήρησε ο Λέων Α. Ναρ, δρ Φιλολογίας ΑΠΘ, «η συνολική θεώρηση της δράσης των βουλευτών αυτών αποτίμησε την προσφορά τους σε ζητήματα που δεν αφορούσαν μόνο τον ελληνικό εβραϊσμό, μέσα σε καθεστώς εντάσεων, οικονομικών ανταγωνισμών, πληθυσμιακών μεταβολών, ενδοκοινοτικών διαφωνιών και έντονων διενέξεων με πολιτικο-οικονομικές επιπτώσεις».

Στην εκδήλωση μίλησαν ακόμη ο Δημοσθένης Δώδος, πρ. αναπληρωτής καθηγητής ΑΠΘ, και η ιστορικός Μαρία Καβάλα.

Τέλος, «Περιήγηση Μνήμης Ολοκαυτώματος» οργάνωσε χθες το μεσημέρι η Αντιρατσιστική Πρωτοβουλία Θεσσαλονίκης, με τον Γιάννη Γκλαρνέτατζη οδηγό σε τόπους μαρτυρίου της πόλης, από τον Παλιό Σταθμό, σημείο αναχώρησης των τρένων του θανάτου, μέχρι την πλατεία Ελευθερίας.