Με την αναθεώρηση του άρθρου 16 να μπαίνει επισήμως στο τραπέζι των προτάσεων της κυβέρνησης για τη συνταγματική αναθεώρηση, πραγματοποιούνται αύριο Τετάρτη οι φοιτητικές εκλογές. Σύμφωνα με τις αλλαγές που παρουσίασε την περασμένη εβδομάδα στους βουλευτές της Ν.Δ. ο Κυριάκος Μητσοτάκης, κατοχυρώνεται η δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης που μπορεί να έχουν δημόσιο ή μη κρατικό/μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα.
Η αναθεώρηση του άρθρου 16 και οι διαγραφές εκατοντάδων χιλιάδων «αιώνιων» φοιτητών αποτελούν αιτία πολέμου, ειδικά για τις φοιτητικές παρατάξεις της Αριστεράς, σε μια κατά γενική ομολογία άνευρη από πλευράς κινητοποιήσεων ακαδημαϊκή χρονιά. «Πρόπερσι ήταν το άρθρο 16, πέρυσι τα Τέμπη, φέτος ίσως το κεντρικό αφήγημα να είναι οι διαγραφές, χωρίς το θέμα να έχει συζητηθεί κι όσο θα έπρεπε», λέει στην «Εφ.Συν.» τελειόφοιτος σε τμήμα του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
«ΤikTok-οποίηση»
Οσον αφορά το πώς κινήθηκε η προεκλογική εκστρατεία, φέτος παρατηρείται περισσότερο από κάθε άλλη χρονιά το λεγόμενο «TikTokification» της πολιτικής στα πανεπιστήμια. Το μεγαλύτερο μέρος της προεκλογικής καμπάνιας των φοιτητικών παρατάξεων, με μέλη γεννημένα μετά το 2000 έως το 2007, έχει μεταφερθεί σε πλατφόρμες όπως το Instagram και το TikTok, με τα παραδοσιακά φυλλάδια και τις αφίσες να δίνουν τη θέση τους σε reels, σύντομα βίντεο και meme περιεχόμενο.
Ιδιαίτερη απήχηση καταγράφουν τα ειρωνικά edits, τα POV videos (πρώτου προσώπου), το λεγόμενο «brainrot» (σ.σ. κάψιμο) ή «sigma» (σατιρίζοντας τα παραδοσιακά πρότυπα) χιούμορ, αρκετό περιεχόμενο ΑΙ, αλλά και βίντεο τύπου expose (αποκαλύψεων), που στοχεύουν ειδικά στις νεότερες ηλικίες φοιτητών. Μέσα από αυτήν τη νέα ψηφιακή κουλτούρα οι παρατάξεις επιχειρούν να αποκτήσουν άμεση και πιο «viral» επικοινωνία με το κοινό τους, ωστόσο αυτή γίνεται κυρίως προς τους «μυημένους» και δεν πραγματοποιείται μια ουσιαστική πολιτική συζήτηση και ζύμωση, όπως στα αμφιθέατρα και τις μαραθώνιες συνελεύσεις και διαδικασίες του παρελθόντος.
Ισως βέβαια οι φοιτητικές εκλογές να αποτελούν ένα χρήσιμο μάθημα για τα κομματικά επιτελεία του πώς προσεγγίζουν αυτό το πολύ νεανικό κοινό με χαμηλή πολιτική ταύτιση και εν όψει εθνικών εκλογών… Πρόκειται για άτομα που, όπως παρατηρεί διδάκτορας στο Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ, «μπορεί να μην πάνε ποτέ σε συνέλευση, αλλά να κάνουν repost 15 αντικυβερνητικά reels τη μέρα». Ετσι, φαίνεται να περνάμε σε μια εποχή που τη δύναμη στις παρατάξεις δεν δίνουν τόσο οι παραδοσιακές αφίσες και οι συνελεύσεις, αλλά το content (περιεχόμενο) που παράγουν εφόσον κινητοποιεί συναισθηματικά και ελέγχει την αφήγηση.
Αυτό που μας υπενθύμισε περισσότερο ότι πραγματοποιούνται οι φοιτητικές εκλογές ήταν η ατυχέστατη και αρνητικά «viral» αφίσα της ΠΑΣΠ για τις «50 αποχρώσεις του κομμουνισμού», που αποσύρθηκε μετά την κατακραυγή. Οι προοδευτικές φοιτητικές παρατάξεις προσβλέπουν σε συγκράτηση της συμμετοχής και περαιτέρω αποδοκιμασία της κυβερνητικής ΔΑΠ-ΝΔΦΚ ως εγγυήτριας των αντιδραστικών μεταρρυθμίσεων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση που προωθεί η κυβέρνηση.
Ωστόσο, η συμμετοχή αποτελεί διαχρονικό πρόβλημα, με τη φθίνουσα πορεία να ανακόπτεται κάποιες χρονιές, ενώ τα μηνύματα για φέτος δεν είναι αισιόδοξα καθώς λείπει ένα σοβαρό κεντρικό αφήγημα. Η δε ασάφεια των παραταξιακών αποτελεσμάτων -από τη διάλυση της ΕΦΕΕ εδώ και 30 ολόκληρα χρόνια- δεν προσφέρει τελικά ασφαλή πολιτικά συμπεράσματα πέρα από πρόσκαιρους πανηγυρισμούς. Βέβαια, μιλώντας στο προσυνέδριο της Ν.Δ. στη Θεσσαλονίκη το Σάββατο ο Κυριάκος Μητσοτάκης κάλεσε τους ΔΑΠίτες να χαρίσουν στην κυβέρνηση τη νίκη…
Η αλλαγή στον χάρτη με το ξύπνημα της ΠΚΣ
Παρά τα διαφορετικά αποτελέσματα που εκδίδει κάθε παράταξη, η κυριαρχία της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 στα αμφιθέατρα έσπασε κατά γενική ομολογία από το 2022 και μετά, απόρροια της πανδημίας αλλά και της αντι-μεταρρύθμισης της Ν.Δ. στην ανώτατη εκπαίδευση, με την κατάργηση του ασύλου, την εισαγωγή των αλήστου μνήμης ΟΠΠΙ (πανεπιστημιακή αστυνομία) καθώς και των ιδιωτικών πανεπιστημίων. Εκτοτε, την πρωτιά καταλαμβάνει η Πανσπουδαστική (ΠΚΣ), με τις κινητοποιήσεις κατά των μη κρατικών πανεπιστημίων τον χειμώνα του 2024 αλλά και εκείνες ενάντια στις διαγραφές και το έγκλημα των Τεμπών το 2025 να είναι ιδιαίτερα δυναμικές, οδηγώντας σε μια επιστροφή του «κοιμώμενου γίγαντα» του φοιτητικού κινήματος.
Φαβορί για την πρωτιά είναι και φέτος η Πανσπουδαστική (ΠΚΣ) με βασικό σύνθημα το «Παίρνουμε θέση» και μηνύματα ενάντια στην αναθεώρηση του άρθρου 16 όπως και την εμπλοκή της Ελλάδας στην πολεμική σύγκρουση στο Ιράν. Η κυβερνητική νεολαία της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ έχει το σύνθημα «Εδώ για κάθε φοιτητή», βλέποντας δικαίωση της φιλελεύθερης παράταξης με τέλος στο άσυλο ανομίας και τις καταλήψεις, χωρίς ωστόσο καμία αναφορά στο επίμαχο άρθρο 16. Δυναμική επιστροφή και για την ΠΑΣΠ που έχει παγιωθεί σε ποσοστά άνω του 10%, αποκαθιστώντας τους δεσμούς με πυρήνες της νεολαίας του ΠΑΣΟΚ, και θέσεις ενάντια στην αναθεώρηση του άρθρου 16.
Στον χώρο της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς, η ΕΑΑΚ έχει στην ουσία τριχοτομηθεί. Παραμένουν τα σχήματα της ΕΑΑΚ, όπως και εκείνα της Attack, που ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 2024 και στηρίζεται από τη νεολαία Κομμουνιστική Απελευθέρωση, αλλά και της Ρεβάνς που ξεκίνησε την αυτόνομη πορεία της πέρυσι και περιλαμβάνει πρώην σχήματα της ΑΡΕΝ.
Εκτός από την ΠΑΣΠ, με ιδιαίτερα αρνητικό τρόπο ήρθε φέτος στη δημοσιότητα και η ΑΡΑΣ (η Αριστερή Αντικαπιταλιστική Συσπείρωση συμμετείχε σε σχήματα της ΕΑΑΚ), όταν προχώρησε σε τραμπούκικη επίθεση ενάντια σε φοιτητές από άλλα αριστερά σχήματα και συλλογικότητες του αντιεξουσιαστικού χώρου κατά την επέτειο του Πολυτεχνείου, στις 15 Νοεμβρίου στον χώρο του ΕΜΠ, με αποτέλεσμα εκατοντάδες μέλη τους να «αποβληθούν» από το κυρίως σώμα της φοιτητικής πορείας στις 17 Νοέμβρη. Μάλιστα, το ΜέΡΑ25 προχώρησε τότε σε απόσυρση της στήριξής του και διακοπή της πολιτικής συνεργασίας.
Τα συγκεκριμένα εκφυλιστικά φαινόμενα, που δεν εμφανίζονται για πρώτη φορά, αποτελούν άλλωστε βούτυρο στο ψωμί της κυβέρνησης για την κατάργηση του ασύλου και την αστυνομικού τύπου καταστολή των όποιων φοιτητικών κινητοποιήσεων, κάτι που βλέπουμε ειδικά στο ΕΜΠ. «Μαζί με όλα όσα έχουν συμβεί φέτος, πρέπει να αναφέρετε το πώς έχουν στοχοποιηθεί οι φοιτητικοί σύλλογοι και αριστεροί φοιτητές με προσπάθειες να εφαρμόσουν πειθαρχικά, συστήματα ασφαλείας και ελεγχόμενη είσοδο εντός των ιδρυμάτων, αξιοποιώντας προβοκάτσιες και διάφορα περιστατικά. Προσπαθούν να υποβαθμίσουν τα πτυχία μας και να διαλύσουν τα επαγγελματικά μας δικαιώματα και μέσα από τα ιδιωτικά και στις πολυτεχνικές σχολές συγκεκριμένα που θέλουν να εγγράψουν αποφοίτους τριετών και τετραετών προγραμμάτων σπουδών στο ΤΕΕ», λέει στην «Εφ.Συν.» τελειόφοιτη του ΕΜΠ.
Αξιοπρεπή παρουσία είχε στις περσινές εκλογές και το Δίκτυο Αριστερών – Προοδευτικών Φοιτητών που βρίσκεται κοντά στη Νέα Αριστερά. Σταθερή παρουσία με δεκάδες σχήματα πανελλαδικά αποτελούν οι Αγωνιστικές Κινήσεις, που αυτοπροσδιορίζονται στον αντιιμπεριαλιστικό χώρο δηλώνοντας σφοδρή εναντίωση στις πολεμικές επιχειρήσεις στο Ιράν και ζητώντας την ανασυγκρότηση του αντιπολεμικού κινήματος πλάι στο φοιτητικό κίνημα. Η Σοσιαλιστική Σπουδαστική Πάλη (ΣΣΠ), τέλος, φοιτητική παράταξη της Οργάνωσης Κομμουνιστών Διεθνιστών Ελλάδας (ΟΚΔΕ), ζητά τη συγκρότηση μιας επαναστατικής φοιτητικής Αριστεράς, θυμίζοντας τις νικηφόρες κινητοποιήσεις προ εικοσαετίας (2006-2007) ενάντια στην αναθεώρηση του άρθρου 16. Σε αρκετές σχολές έχει παρατηρηθεί και φέτος η εμφάνιση διάφορων ανεξάρτητων παρατάξεων χωρίς κομματικό και ιδεολογικό χαρακτήρα, που ενίοτε συγκεντρώνουν σημαντικά ποσοστά.
