Αλλο ένα νομοσχέδιο που φιλοδοξεί να πετύχει τον εκσυγχρονισμό της Πολιτικής Προστασίας ετοιμάζεται να φέρει η κυβέρνηση, την ώρα που το βασικό υφιστάμενο πλαίσιο (ν. Χαρδαλιά 4662 του 2020) παραμένει εν πολλοίς ανενεργό και ανεφάρμοστο ακόμα και σε βασικές δομές, ενώ έχει τροποποιηθεί συνολικά 7 φορές την τελευταία πενταετία. Το νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη», που παρουσιάστηκε χθες στο υπουργικό συμβούλιο, φέρνει μεν αναγκαίες αλλαγές στο πλαίσιο λειτουργίας της Πολιτικής Προστασίας, ωστόσο το ερώτημα είναι εάν και πότε θα εφαρμοστούν οι προβλέψεις του και εάν θα θεραπεύσουν τις διαχρονικές παθογένειες του συστήματος.
Πηγές του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας επισημαίνουν ότι έρχεται ένα πλήρες και σύγχρονο πλαίσιο που εστιάζει στην πρόληψη σε πυρκαγιές, πλημμύρες, φυσικές καταστροφές και τεχνολογικά ατυχήματα, ωστόσο οι τόσο γρήγορες αλλαγές σε ένα νομικό πλαίσιο μόλις του 2020 δείχνουν ότι υπάρχουν ήδη αρκετές αρρυθμίες και αποτελούν μια έμμεση παραδοχή αστοχιών και παραλείψεων στον τομέα της Πολιτικής Προστασίας. Το νέο νομοσχέδιο αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τις επόμενες μέρες.
Κατάρτιση
Ανάμεσα στις βασικές προβλέψεις του νομοσχεδίου βρίσκονται η λειτουργία επιχειρησιακού κέντρου συμβάντων σε κάθε περιφερειακή πυροσβεστική διοίκηση, το οποίο θα είναι πλήρως διασυνδεδεμένο με το Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ). Βέβαια και σήμερα υπάρχουν τα ΠΕΚΕ (Περιφερειακά Επιχειρησιακά Κέντρα) στις περιφερειακές πυροσβεστικές διοικήσεις. Επίσης θεσπίζεται η υποχρεωτική κατάρτιση Σχεδίων Πρόληψης Πυρκαγιών για όλους τους δήμους και τις περιφέρειες της χώρας. Τα σχέδια αυτά αποκτούν πλέον πρακτικό και λειτουργικό χαρακτήρα, καθώς προβλέπουν τη χαρτογράφηση ευάλωτων περιοχών, την αποτύπωση σημείων αυξημένης επικινδυνότητας, τον σχεδιασμό οδών διαφυγής, τον προσδιορισμό σημείων υδροληψίας κ.ά.
Ως μεγάλη καινοτομία διαφημίζεται επίσης η εισαγωγή της προδιαγεγραμμένης καύσης ως εργαλείου πρόληψης πυρκαγιών. Οπως εξηγούν από το υπουργείο Πολιτικής Προστασίας, πρόκειται για ένα μέτρο με προληπτικό χαρακτήρα στην πυροπροστασία και ταυτόχρονα εργαλείο διαχείρισης των δασικών οικοσυστημάτων. Για πρώτη φορά θεσμοθετείται νομικά η «προγραμματισμένη και ελεγχόμενη χρήση της φωτιάς», υπό αυστηρές προϋποθέσεις, ως μέθοδος διαχείρισης της δασικής καύσιμης ύλης και πρόληψης πυρκαγιών. Η συγκεκριμένη ρύθμιση χαρακτηρίζεται καινοτόμα για τα ελληνικά δεδομένα, καθώς αναγνωρίζει επισήμως τη φωτιά ως μέσο πρόληψης, μια πρακτική που εφαρμόζεται εδώ και χρόνια σε χώρες του ευρωπαϊκού Νότου.
Αναβάθμιση
Επιπλέον αναβαθμίζεται η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) με νέα οργανωτική δομή, πιστοποιημένους πραγματογνώμονες και τη σύσταση 36 ειδικών Ανακριτικών Κλιμακίων Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΑΚΑΕΕ) εξοπλισμένων με εξειδικευμένο προσωπικό. Ιδιαίτερη πρόβλεψη γίνεται για τις νησιωτικές περιοχές με τη δυνατότητα δημιουργίας νέων Πυροσβεστικών Φυλακίων σε μικρά και απομακρυσμένα νησιά.
Με απόφαση του αρχηγού του Πυροσβεστικού Σώματος θα δίνεται η δυνατότητα συγκρότησης μικρών μόνιμων πυροσβεστικών κλιμακίων, τα οποία θα διαθέτουν συγκεκριμένη ζώνη ευθύνης και τον απαραίτητο εξοπλισμό για την άμεση αντιμετώπιση περιστατικών. Αυτά βέβαια υπό την προϋπόθεση της πρόσληψης του απαραίτητου δυναμικού. Στο νομοσχέδιο θα προβλέπονται διατάξεις και για τους εθελοντές πυροσβέστες με τη δημιουργία Μητρώου Επικουρικών Δυνάμεων και τη δήλωση διαθέσιμου εξοπλισμού, όπως drones, υδροφόρες και μηχανήματα έργου από εθελοντές πολίτες και επιχειρήσεις.
Σε άλλες προβλέψεις συστήνεται η Ειδική Επιτροπή Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου στελεχωμένη με εξειδικευμένους υδρολόγους και επιστήμονες, η οποία θα αξιολογεί όχι μόνο τα μετεωρολογικά δεδομένα, αλλά και την ευαλωτότητα κάθε περιοχής. Επίσης δεδηλωμένος στόχος του νομοσχεδίου είναι η αναβάθμιση της Πυροσβεστικής Ακαδημίας με την πρόβλεψη δέσμης διατάξεων που την καθιστούν ένα Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ιδρυμα με υβριδικά χαρακτηριστικά πανεπιστημίου και στρατιωτικής σχολής.
Αξιολόγηση
Τέλος, το νομοσχέδιο ενισχύει τον «μηχανισμό άντλησης διδαγμάτων» από τις κρίσεις. Για κάθε μεγάλη πυρκαγιά άνω των 100.000 στρεμμάτων θα συστήνεται ανεξάρτητη επιστημονική επιτροπή αξιολόγησης, ενώ καθιερώνεται ετήσια δημόσια έκθεση για την αντιπυρική περίοδο με συγκεκριμένους και μετρήσιμους δείκτες. Στόχος, σύμφωνα με το επεξηγηματικό κείμενο του υπουργείου, είναι να γίνεται η διαχρονική σύγκριση των αντιπυρικών περιόδων επί τη βάσει όμοιων δεδομένων, ενώ για πρώτη φορά «η επιχειρησιακή δράση θα αξιολογείται μέσα από τη βάσανο της κοινοβουλευτικής διαδικασίας».
Η σύσταση επιτροπών και οι ετήσιες εκθέσεις με «μετρήσιμους δείκτες» εμφανίζονται σαν θεσμική εξέλιξη, αλλά θυμίζουν περισσότερο επικοινωνιακή διαχείριση των συνεπειών παρά πρόληψη. Η Πολιτική Προστασία δεν κρίνεται από το πόσο καλά καταγράφει τις αποτυχίες της, αλλά από το εάν αποτρέπει τις μεγάλες καταστροφές. Και μέχρι σήμερα οι στάχτες και οι καταστροφικές πλημμύρες προηγούνται πάντα των όποιων συμπερασμάτων…
