Mε αντιδράσεις ξεκινούν τις επόμενες μέρες στην Κεντρική Μακεδονία οι διαδικασίες για την ταφή θανατωμένων ζώων μολυσμένων από την ευλογιά σε χώρους υγειονομικής ταφής απορριμμάτων (ΧΥΤΑ). Οι αποφάσεις έχουν ληφθεί από τον γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας-Θράκης, αλλά πολλοί υποστηρίζουν ότι η ενέργεια αυτή αποτελεί υγειονομική βόμβα πρώτα για τους εργαζόμενους στους ΧΥΤΑ και ακολούθως για τους κατοίκους των περιοχών όπου θάβονται τα οικιακά απορρίμματα. Ακόμη κι αυτός ο σχεδιασμός δεν πάει καλά, καθώς ήδη στον ΧΥΤΑ Εδεσσας η αρμόδια επιτροπή έκρινε ότι δεν υπάρχει χώρος για να προχωρήσει η ταφή των πρώτων 60 ζώων, ενώ στα Γιαννιτσά οι πρώτες ταφές αναμένονται τα επόμενα εικοσιτετράωρα.
Οι δημοσιευμένες αποφάσεις του γραμματέα της Αποκεντρωμένης, Δημήτρη Γαλαμάτη, είναι έκτακτες και έχουν ληφθεί στις 4 και 9 Δεκεμβρίου, ορίζοντας ως χώρο ταφής των νεκρών μολυσμένων ζώων των Δήμων Δέλτα και Χαλκηδόνος, αντίστοιχα, τον ΧΥΤΑ Μαυροράχης. Ανάλογες αποφάσεις εκδόθηκαν και αφορούν τον ΧΥΤΑ Γιαννιτσών (28/11) και τον ΧΥΤΑ Εδεσσας (10/12). Σε όλες τις αποφάσεις επισημαίνεται ότι «κατά τη φόρτωση, αναχώρηση και διαδρομή του οχήματος θα τηρηθούν τα ακόλουθα: Η διαδικασία θανάτωσης των ζώων και φόρτωσης του οχήματος θα πραγματοποιηθεί υπό την εποπτεία της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας της Π.Κ.Μ. με την παρουσία δύο κτηνιάτρων, το όχημα που θα χρησιμοποιηθεί θα είναι εγκεκριμένο, κλειστό, απόλυτα στεγανό και θα απολυμανθεί πριν την αναχώρησή του από την εκμετάλλευση και μετά την εκφόρτωση των νεκρών ζώων, το όχημα θα κινηθεί κατευθείαν και χωρίς στάσεις προς τον χώρο υγειονομικής ταφής μέσω του υπάρχοντος οδικού δικτύου».
Οι αποφάσεις αυτές βασίζονται στους νόμους 5087/2024 & 5251/2025 που προβλέπουν fast track εύρεση χώρων μαζικής ταφής ακόμα και μέσα στους κοινούς ΧΥΤΑ, αν αδυνατούν οι δήμοι να ορίσουν χώρους υγειονομικής ταφής. Σε αυτή την περίπτωση και μετά από εισήγηση της αρμόδιας Κτηνιατρικής Υπηρεσίας «οι φορείς λειτουργίας των ΧΥΤΑ και ΧΥΤΥ παραλαμβάνουν υποχρεωτικά τα νεκρά ζώα ή ζωικά υποπροϊόντα και τα διαχειρίζονται σύμφωνα με τις ειδικότερες οδηγίες που εκδίδονται από τις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων».
Ο πρόεδρος του ΦΟΣΔΑ, Μιχάλης Γεράνης, που ρωτήθηκε από την «Εφ.Συν.», διευκρίνισε ότι «θα τηρήσουμε τις αποφάσεις, τον νόμο και τις προβλέψεις του, αλλά σας διευκρινίζουμε ότι τα θανατωμένα ζώα δεν θα ταφούν μαζί με τα οικιακά απορρίμματα παρά σε διαφορετικό χώρο των ΧΥΤΑ, αν τέτοιος χώρος υπάρχει. Την αυτοψία στον χώρο θα την κάνει η Κτηνιατρική Υπηρεσία η οποία θα εκτελέσει και όλα τα σχετικά με την υγειονομική ταφή. Εμείς δεν έχουμε καμία εμπλοκή».
Βεβαίως αυτό που δεν μπορούν η Αποκεντρωμένη, ο ΦΟΣΔΑ και η Κτηνιατρική Υπηρεσία να διασφαλίσουν είναι ότι η ταφή θα είναι τόσο στεγανή που δεν θα έχει συνέπειες στο περιβάλλον καθώς οι όποιες μεμβράνες τοποθετηθούν και ο ασβέστης για την απολύμανση δεν καθησυχάζουν τους σκεπτικιστές και τους ανήσυχους.
Σκεπτικισμός
Πού εδράζονται οι ανησυχίες και ο σκεπτικισμός; Πρώτα στη λογική. Αφού τα ζώα θα θαφτούν όχι εκεί που πέφτουν τα απορρίμματα αλλά σε νέο, κοινό λάκκο, γιατί ο λάκκος αυτός θα πρέπει να είναι μέσα σε ΧΥΤΑ και όχι έξω από αυτόν; Υστερα, ακολουθούν οι τεχνικές παρατηρήσεις καθώς η ταφή μολυσμένων θανατωμένων ζώων δεν προβλέπεται σε κανένα ιδρυτικό κείμενο των ΧΥΤΑ και επιπλέον ισχυρά περιβαλλοντικά, υγειονομικά και λειτουργικά επιχειρήματα δείχνουν να συνηγορούν ενάντια σε κάτι τέτοιο.
Οπως έλεγαν περιβαλλοντολόγοι στην «Εφ.Συν.», το θέμα της διαρροής διηθημάτων (εκπλύματα) είναι σοβαρό «διότι τα πτώματα των ζώων περιέχουν μεγάλες ποσότητες υγρών. Αυτά τα υγρά θέλουν ειδική διαχείριση, μπορεί να διαρρεύσουν και είναι ιδιαίτερα μολυσματικά. Σε περίπτωση μολυσμένων από την ευλογιά ζώων, υπάρχει κίνδυνος το υγρό να μεταφέρει τον ιό, μολύνοντας τον υδροφόρο ορίζοντα ή το έδαφος εκτός του χώρου του ΧΥΤΑ. Ο ιός της ευλογιάς είναι ανθεκτικός και μπορεί να επιβιώσει στο περιβάλλον (π.χ. στο χώμα) για ένα χρονικό διάστημα. Η ταφή σε ΧΥΤΑ δημιουργεί μια εστία μόλυνσης που παραμένει ενεργή και μπορεί να διασπαρεί μέσω των εντόμων και των τρωκτικών σε ενδεχόμενο διαρροής».
Αλλοι κρίνουν ανεπαρκείς τις προδιαγραφές ταφής αφού «αυτή η fast track διαδικασία σκαψίματος νέων λάκκων δεν εξασφαλίζει επαρκή στρώματα στεγανοποίησης ή συστήματα συλλογής διηθημάτων ικανά να χειριστούν τις μεγάλες ποσότητες και τον κίνδυνο των μολυσματικών ζωικών υποπροϊόντων». Επιπλέον, «η ταφή σε χαμηλό βάθος ή σε μη κατάλληλο έδαφος (προηγήθηκαν γεωλογικές μελέτες πριν την ταφή;) μπορεί να οδηγήσει ακόμη πιο εύκολα σε επιφανειακή ρύπανση».
Αποσύνθεση
Κοντά σε αυτά, «η αποσύνθεση μεγάλου όγκου ζώων παράγει έντονες οσμές και αέρια και η περιτύλιξη των πτωμάτων σε σακούλες με ασβέστη δεν φτάνει για να εξαφανίσει αυτές τις διαφυγές». Γι’ αυτό και, όπως μας τονίζουν, «η ασφαλέστερη λύση για τη διαχείριση ζώων μολυσμένων από ευλογιά είναι η άμεση αποτέφρωση σε εγκεκριμένες εγκαταστάσεις ή ταφή σε ειδικούς Χώρους Υγειονομικής Ταφής Ζώων (ΧΥΤΖ) οι οποίοι είναι σχεδιασμένοι με τις αυστηρότερες προδιαγραφές στεγανοποίησης, διαχείρισης διηθημάτων και προστασίας του υπεδάφους έναντι των κοινών ΧΥΤΑ». Παρατηρούν δε ότι στον Κωδικό ΕΚΑ (180202 – ΕΚΑ=Ευρωπαϊκός Κατάλογος Αποβλήτων) για τα νεκρά ζώα αναφέρεται ότι απαιτούν ειδική συλλογή και διάθεση για την πρόληψη μολύνσεων.
Εννοείται ότι ο σχετικός κωδικός ΔΕΝ προβλέπεται από τις Αποφάσεις Περιβαλλοντικών Ορων με βάση τις οποίες λειτουργούν οι ΧΥΤΑ Μαυροράχης, Γιαννιτσών, Εδεσσας. Εφόσον λοιπόν το πρόβλημα είναι μεγάλο, τα θανατωμένα ζώα πολλά και τα αποτεφρωτήρια δεν επαρκούν, η απάντηση είναι «επειγόντως να κατασκευαστούν κατάλληλοι χώροι αποτέφρωσης των πτωμάτων των ζώων. Η μαζική ταφή δεν πρέπει να γίνει και σε περίπτωση που έχει ξεκινήσει θα πρέπει να διακοπεί».
