Τρένα μπορεί να μην κυκλοφορούν, αλλά η εταιρεία ΓΑΙΑΟΣΕ, θυγατρική του Υπερταμείου, η οποία πλέον απαλλάχτηκε από τη διαχείριση του σιδηροδρομικού τροχαίου υλικού, ετοιμάζει έναν ορυμαγδό επενδύσεων σε ακίνητα, σχεδιάζοντας κτίρια που ξεπερνούν τα 100.000 τετραγωνικά μέτρα στους σταθμούς Αθήνας, Θεσσαλονίκης και Πειραιά –ακόμη και στη Ζάχαρη της Λάρισας, όπου είχε εκδηλωθεί φωτιά το 2019 που διέκοψε τη λειτουργία του συστήματος τηλεδιοίκησης.
Τα σχέδια για την ανάπτυξη των σιδηροδρομικών ακινήτων ξετυλίχθηκαν χθες σε πανηγυρική εκδήλωση παρουσίασης κατά τη διάρκεια του συνεδρίου Prodexpo για το Real Estate στην Ελλάδα. Μια στρατιά από εταιρείες συμβούλων που ήδη εργάζονται για την ωρίμανση των σχεδίων, μίλησαν για τις εξαιρετικές επενδυτικές προοπτικές με το δεδομένο ότι τα σιδηροδρομικά ακίνητα βρίσκονται σε στρατηγικά σημεία μέσα στις πόλεις και έχουν εξασφαλισμένη απόδοση για εκείνους που θα επενδύσουν.
Γιατί λοιπόν δεν έγιναν εγκαίρως οι επενδύσεις σε αυτά τα ακίνητα, ώστε και μέσα από αυτά να χρηματοδοτηθεί η ανάπτυξη του ελληνικού σιδηροδρόμου; Το ερώτημα αυτό δεν απαντήθηκε, πέρα από τις συνήθεις αναφορές στη γραφειοκρατία και στην πολυνομία. Ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης που εμφανίστηκε στην εκδήλωση και άκουσε τα καλά λόγια των συμβούλων για την αποφασιστικότητά του, είπε μόνον ότι όλα αυτά συμβαίνουν την ώρα που γίνεται προσπάθεια για την αναζωογόνηση του σιδηροδρόμου προκειμένου «να δείξουμε ότι μαθαίνουμε από τα λάθη», μετά τη «μεγάλη τραγωδία» των Τεμπών.
Τελικά, όλα αυτά τα σχέδια για ανέγερση τεράστιων κτιρίων στους σιδηροδρομικούς σταθμούς Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Πειραιά, στα 400 στρέμματα της Ζάχαρης στη Λάρισα αλλά και στα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία της ΓΑΙΑΟΣΕ (5.000 κτίρια, από τα οποία 165 διατηρητέα και 100.000 στρέμματα γης) γίνονται για να βοηθήσουν τον ελληνικό σιδηρόδρομο ή για να παραχθούν κέρδη πάνω από το πτώμα του;
Μακέτες
Η «Εφ.Συν.» παρακολούθησε την εκδήλωση και ο υπογράφων έθεσε αργότερα το ερώτημα σε κάποιους από τους ομιλητές: «Αυτές οι επενδύσεις αξίζουν επειδή γίνονται σε σημεία που (θα) περνούν τρένα και επιβάτες ή αποτελούν ευκαιρίες ακόμη και αν δεν υπάρχει σιδηρόδρομος»;
Επειδή όμως για την παρούσα κυβέρνηση προηγείται η επικοινωνία, «εν αρχή» όλων τέθηκαν οι μακέτες και οι φωτορεαλιστικές απεικονίσεις των σχεδίων που ωριμάζουν «με ταχύτατους ρυθμούς και με πλήρη συντονισμό όλων των εμπλεκομένων»: του Υπερταμείου, του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, του ΟΣΕ που πήρε από τη ΓΑΙΑΟΣΕ τη διαχείριση του τροχαίου υλικού και της ΓΑΙΑΟΣΕ που έχει μείνει απερίσπαστη να εργάζεται ως εταιρεία Real Estate. Την παρουσίαση ανέλαβαν στελέχη των συμβούλων που εμπλέκονται στα πρότζεκτ, δηλαδή των εταιρειών Planet, Diarchon και G-P Architects, Deloitte, Μακεδονική (MTC) και Salfo, ReDePlan και του νομικού γραφείου Ν. Κανελλόπουλος – Χαρά Ζέρβα και Συνεργάτες. Αναλυτικότερα:
● Υπάρχουν ήδη στον αέρα Προσκλήσεις Εκδήλωσης Μη Δεσμευτικού Ενδιαφέροντος για την αξιοποίηση του Επιβατικού Σταθμού Θεσσαλονίκης, του Σιδηροδρομικού Σταθμού Πειραιά και οικοπέδου 400 στρεμμάτων «πλησίον του Εργοστασίου Ζάχαρης στη Λάρισα, εντός των διοικητικών ορίων των Δήμων Λαρισαίων και Κιλελέρ». Οι προσκλήσεις αυτές είχαν προθεσμία που παρατάθηκε έως τις 17 Δεκεμβρίου και αποτελούν «πρόδρομο βήμα της διαγωνιστικής διαδικασίας, ενώ αποσκοπούν στη συλλογή προτάσεων και στην εκδήλωση του επενδυτικού ενδιαφέροντος για την αξιοποίηση και τη μακροχρόνια εκμετάλλευση των ακινήτων που αποτελούν νευραλγικό σημείο του σιδηροδρομικού δικτύου και του ευρύτερου συστήματος μεταφορών».
● Στον Επιβατικό Σταθμό Θεσσαλονίκης, έναν από τους μεγαλύτερους στα Βαλκάνια, αλλά με εμφανή τα σημάδια της εγκατάλειψης δεκαετιών, το υφιστάμενο κτίριο έχει συνολικό εμβαδόν 11.000 τετραγωνικά μέτρα. Με την ανάπτυξη που προτείνεται θα προκύψει πενταπλάσια συνολική δόμηση, 55.000 τ.μ. Προτείνεται η προσθήκη ενός κτιρίου βόρεια, 32.000 τ.μ., με χρήσεις εμπορίου, γραφείων, αναψυχής και εστίασης και ενός ακόμη 12.000 τ.μ. για ξενοδοχείο 4 αστέρων και «πιθανή φιλοξενία πανεπιστημιακών σχολών». Ολα τα παραπάνω προϋποθέτουν Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο που θα πρέπει να εγκριθεί ως Προεδρικό Διάταγμα. Οι παλαιότερες πολεοδομικές ρυθμίσεις θα αλλάξουν, όπως για παράδειγμα οι δύο χώροι πρασίνου που θα μετατραπούν σε χώρους στάθμευσης, όπως ζητά ο ΟΣΕΘ.
● Στον Σιδηροδρομικό Σταθμό Πειραιά, η συνολική προβλεπόμενη δόμηση είναι 38.500 τετραγωνικά μέτρα και οι χρήσεις εκείνες ενός Πολεοδομικού Κέντρου (γραφεία, εμπόριο, διοίκηση, τουρισμός, αναψυχή, εστίαση κλπ.). Ισχύει ήδη αυξημένος συντελεστής δόμησης 3,6, αλλά στον Πειραιά εκκρεμεί η σύνταξη και η έγκριση Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου που μπορεί να αλλάξει κάποια δεδομένα. Εννοείται ότι, όπως σε όλους τους σιδηροδρομικούς σταθμούς, η ανάπτυξη των κτιρίων θα γίνει και πάνω από τις γραμμές που κινούνται τα τρένα. Οπως αναφέρθηκε, έχουν εδώ και χρόνια κατασκευαστεί κάποια βάθρα, αλλά θα πρέπει να ελεγχθεί εάν είναι κατάλληλα για τα νέα σχέδια.
● Για τον Σιδηροδρομικό Σταθμό Αθηνών, τα πλάνα είναι ιδιαιτέρως μεγαλεπήβολα, όσο κι αν δεν υπάρχει στον αέρα κάποια πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Οι αρχιτέκτονες παρουσίασαν μακέτες με δόμηση συνολικής έκτασης 18.000 τ.μ., ενώ τα κτίρια που υπάρχουν σήμερα δεν ξεπερνούν τις 2.000 τ.μ. Πρόκειται αφενός για τον γνωστό Σταθμό Λαρίσης (1.000 τ.μ.) που συνεχίζει να εξυπηρετεί τα λιγοστά δρομολόγια προς Θεσσαλονίκη, Χαλκίδα, Αεροδρόμιο και Αίγιο, καθώς και το κτίριο του άλλοτε Σταθμού Πελοποννήσου, κλειστό από την εποχή που καταργήθηκε το μετρικό δίκτυο. Το κτίριο αυτό με τον χαρακτηριστικό τρούλο είναι διατηρητέο και υπάρχουν σχέδια για την αξιοποίησή του με χρήσεις πολιτισμού ή με «εστίαση υψηλών προδιαγραφών». Πώς, όμως τα 2.000 τ.μ. θα γίνουν 18.000; Οπως ανέφεραν οι μελετητές αρχιτέκτονες, προτείνεται ένα κτίριο 10.000 τ.μ. στη δυτική πλευρά με χρήσεις γραφείων, εμπορίου, αναψυχής, εστίασης και εγκαταστάσεων εξυπηρέτησης επιβατών και ακόμη ένα κτίριο προς νότο, έκτασης 6.000 τ.μ. με προορισμό να γίνει ξενοδοχείο 4 αστέρων.
● Στις μακέτες για τον μελλοντικό Σιδηροδρομικό Σταθμό Αθηνών εμφανίστηκε και μια γέφυρα που περνούσε πάνω από τις σιδηροτροχιές, ενώνοντας τις δύο πλευρές της πόλης, καθώς οι μελετητές υιοθέτησαν την άποψη ότι ο σταθμός διασπά την ενότητα του αστικού ιστού και δημιουργεί απομόνωση. Σημειώθηκε επίσης ότι η συνολική δόμηση περιορίζεται στα 18.000 τετραγωνικά μέτρα, ενώ η επιτρεπόμενη είναι πολύ μεγαλύτερη και φθάνει στα 28.000 τετραγωνικά μέτρα.
● Για το οικόπεδο των 400 στρεμμάτων στη Ζάχαρη Λάρισας, δεν δόθηκαν αναλυτικότερες πληροφορίες για τα κτίρια που θα μπορούσαν να ανεγερθούν, αλλά έγινε λόγος για την ανάπτυξη ενός Επιχειρηματικού Πάρκου Εθνικής Εμβέλειας, καθώς βρίσκεται σε απόσταση μόλις 6 χιλιομέτρων από τη Λάρισα και εφάπτεται στη σιδηροδρομική γραμμή. Σήμερα το μεγαλύτερο μέρος του είναι χωράφια, αλλά μέσα στο πλάνο είναι τόσο οι τουριστικές χρήσεις όσο και τα Κέντρα Δεδομένων, ενώ θα απαιτηθεί η εκπόνηση Ειδικής Πολεοδομικής Μελέτης.
Στην παρουσίαση δεν έγινε αναλυτικός λόγος για άλλα πρότζεκτ, όπως εκείνο για το τεράστιο κέντρο Logistics στο Θριάσιο, όπου υποτίθεται ότι έχει επιλεγεί ως ανάδοχος η Hellenic Train -αλλά η επένδυση δεν προχωράει. Επίσης η ΓΑΙΑΟΣΕ έχει αναθέσει μελέτες για την αξιοποίηση των σιδηροδρομικών σταθμών σε Λάρισα, Πλαταμώνα και Κατάκωλο, αλλά και για την εκτίμηση της μισθωτικής αξίας 245 ακινήτων κατά μήκος των παλαιών σιδηροδρομικών γραμμών στην Πελοπόννησο, όπου έχουν πάψει να κυκλοφορούν τρένα, ενώ έγινε προσπάθεια μετατροπής τους σε ποδηλατόδρομους.
Επιστρέφοντας στα μεγάλα πρότζεκτ Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Πειραιά, ο υπογράφων ρώτησε χθες εάν αυτά αποτελούν επενδυτικές ευκαιρίες σε κάθε περίπτωση ή μόνο με την προϋπόθεση ότι περνούν από τα ακίνητα αυτά τρένα και χιλιάδες επιβάτες. Από τις απαντήσεις προκύπτει το αρχικό συμπέρασμα, ότι η σιδηροδρομική δραστηριότητα προσθέτει κίνηση και έσοδα, αλλά οι περιοχές είναι ούτως ή άλλως στρατηγικής σημασίας και ενδιαφέρουσες. Ο σιδηρόδρομος πρέπει να ανακάμψει διότι «έτσι γίνεται στον πολιτισμένο κόσμο», δηλαδή, αλλά οι επενδυτές δεν θα αποστρέψουν το βλέμμα τους ακόμη και αν τα τρένα σταματήσουν να κυκλοφορούν εντελώς
