Η ακαδημαϊκή χρονιά που ολοκληρώνεται σημαδεύτηκε στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο της Αθήνας από μια επιθετική συμπεριφορά της φιλοκυβερνητικής πρυτανικής αρχής του ιδρύματος, η οποία ήρθε σε ανοιχτή αντιπαράθεση με την πλειονότητα των φοιτητών και των ερευνητών του Ιδρύματος. Ακούσαμε φρασεολογία που δεν αρμόζει στον ρόλο ενός πρύτανη και στην ιστορία του ιδρύματος (φοιτήτριες αποκαλέστηκαν «escorts», αριστεροί φοιτητές ως «μη συμβατά μοσχεύματα», το ΕΜΠ χαρακτηρίστηκε «μαγαζί του»), ενώ καταγράφηκαν ενέργειες που καταργούν ακόμα και μέρος της εκπαιδευτικής δραστηριότητας στο συγκρότημα της Πατησίων. Στη συνεχιζόμενη κόντρα μεταξύ φοιτητών, μεταπτυχιακών και ομότιμων καθηγητών με την πρυτανική αρχή, διακριτική και μάλλον αποστασιοποιημένη ήταν η στάση των περισσότερων καθηγητών. Συνομιλούμε με τον καθηγητή της Αρχιτεκτονικής Σχολής και διευθυντή Τομέα του Αρχιτεκτονικού Σχεδιασμού του ΕΜΠ, Ματθαίο Παπαβασιλείου, για αρκετά από όσα απασχόλησαν την ακαδημαϊκή κοινότητα τον τελευταίο χρόνο.
- Το τελευταίο διάστημα φαίνεται να πνέει ένας άνεμος ανελευθερίας πάνω από το ΕΜΠ με επίκεντρο την Αρχιτεκτονική Σχολή, όπως αναφέρουν δεκάδες απόφοιτοι του Μετσόβιου, ανάμεσά τους αγωνιστές του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος, ομότιμοι καθηγητές, προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές. Για ποιο λόγο;
To Πολυτεχνείο ήταν πάντα στο κέντρο των πολιτικών γεγονότων με ρόλο πρωταγωνιστικό, φιλοξενώντας πολιτικές δράσεις, κινήματα κτλ. Φαίνεται ότι η παρούσα διοίκηση αποφάσισε να απονευρώσει την Αρχιτεκτονική Σχολή από όλη αυτή την ώσμωση με τα κινήματα. Και δεν εννοώ μόνο τον αναρχοαυτόνομο χώρο, αλλά και κινήματα που κάποτε έδρασαν μέσα από το Πολυτεχνείο, διεκδικώντας πλήθος αιτημάτων. Υπάρχουν πολλές αιτιάσεις για αυτό που συμβαίνει. Πολλές φορές, π.χ., επειδή υπήρξαν συμπεριφορές οι οποίες ήταν απρεπείς προς την Πρυτανεία, αυτές οδήγησαν την Πρυτανεία να χάσει τη θέση του ηγέτη και να αποδεχθεί ότι παίρνει τη θέση του ηγεμόνα, ότι με έναν τρόπο προσπαθεί να επιβάλει μια άλλη τάξη πραγμάτων στη Σχολή και στο Πολυτεχνείο. Δεν είναι εύκολο να συμφωνήσει κανείς με πολλά πράγματα που γίνονται και από τη μία και από την άλλη πλευρά. Οταν η διοίκηση αποφάσισε να αποστειρώσει τελείως όλη αυτή την ιστορία που υπήρχε στο Πολυτεχνείο, υπήρξε μια αντίδραση η οποία δεν ήταν μια αντίδραση που θα περίμενε κανείς από μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας. Ελέχθησαν πολλές απρέπειες, γράφηκαν πολλές απρέπειες, γίνανε ακτιβισμοί οι οποίοι στοιχίσανε στη Σχολή, και αυτό έφερε μια αντίδραση που σε κάποιο βαθμό θα έπρεπε κανείς να την περιμένει.
- Πάντως, αν θυμάστε, πριν από λίγους μήνες ήρθαν τα ΜΑΤ στην Αρχιτεκτονική σχολή και ξυλοφόρτωσαν κόσμο. Το γεγονός ότι η σχολή κλείνει κάθε βράδυ και είναι κλειστή το Σαββατοκύριακο, ενώ υπάρχουν πολλοί φοιτητές/τριες που δουλεύουν εκεί τις διπλωματικές τους εργασίες, σας βρίσκει σύμφωνο;
Οχι, είναι σαφώς αρνητικό. Είναι κάτι το οποίο πραγματικά η σχολή θα έπρεπε να πετύχει και πρέπει να αλλάξει οπωσδήποτε. Να μένει ανοιχτή όσο περισσότερο μπορεί, όσο είναι εφικτό, με τη φύλαξη που υποστηρίζει η διοίκηση ότι έχει. Αλλά νομίζω ότι θα μπορούσε να γίνει αυτό τουλάχιστον μέχρι τις 11.00 καθημερινά. Και θα μπορούσε προφανώς και τα Σαββατοκύριακα, όπου υπάρχει μια φύλαξη, να ήταν ανοιχτή 9.00 με 7.00 το απόγευμα.
- Το δόγμα «νόμος και τάξη» που φέρεται να πρεσβεύει η Διοίκηση του ΕΜΠ έρχεται σε μια χρονική περίοδο στην οποία δεν υπήρχαν καν οι αντίστοιχες αφορμές του παρελθόντος. Πώς το εξηγείτε;
Προφανώς δεν γίνονται πλέον οι εκδηλώσεις που γίνονταν το 2016, το 2015, το 2014 ή το 2013, συμφωνώ. Το θέμα είναι ότι τα τελευταία δύο χρόνια αυτή η διοίκηση του ΕΜΠ αποφάσισε –και δεν είναι μόνο η διοίκηση του ΕΜΠ, είναι η κυβέρνηση– να «απαλλαχθεί» συνολικά από όλους αυτούς τους χώρους στους οποίους δεν είχε πρόσβαση η διοίκηση. Για να μην παρεξηγηθώ, αυτό δεν είναι κάτι το οποίο επιθυμούν άτομα της ακαδημαϊκής κοινότητας. Δεν υπάρχουν άτομα της ακαδημαϊκής κοινότητας που θα ήθελαν να μην έχουν πρόσβαση σε όλους τους χώρους του Πολυτεχνείου. Δεν είμαι σίγουρος ότι μια ομάδα η οποία έχει καταλάβει έναν χώρο έχει μαζί της την πλειονότητα της ακαδημαϊκής κοινότητας. Μιλάμε, π.χ., για την πρώην κατάληψη της Σχολής των Μηχανολόγων στο Πάνω Πολυτεχνείο, όπου έγινε το περιστατικό με το κυλικείο κτλ.
- Αναρωτιέμαι αν αυτή την περίοδο ένα περιστατικό όπως του κυλικείου, με τη διαμάχη ενός διδακτορικού φοιτητή με την ιδιοκτήτρια του χώρου, είναι πραγματικά ένα σοβαρό θέμα το οποίο πρέπει να μας απασχολεί. Αυτά είναι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η τριτοβάθμια εκπαίδευση;
Προφανώς και όχι. Το βασικότερο πρόβλημα στα πανεπιστήμια μακράν είναι η υποχρηματοδότηση. Νομίζω ότι εδώ όλες οι πλευρές καίνε πολιτικό κεφάλαιο σε λάθος κατεύθυνση και σε λάθος χρόνο. Αυτό πρέπει να είναι σαφές. Σκέφτομαι πολλές φορές ότι η διοίκηση αυτή είναι πλήρως ευθυγραμμισμένη με μια κυβερνητική πολιτική που λέει «θα γίνει εκκαθάριση σε αυτούς τους χώρους και θα υπάρχει ένα διαφορετικό καθεστώς», αλλά και η άλλη πλευρά, που υπερασπίζεται χώρους που βρήκε μέσα στο Πολυτεχνείο, ούτε αυτό μου φαίνεται πολύ ευφυές.
- Θυμίζω ωστόσο ότι πριν από μερικές εβδομάδες είχαμε την απαγόρευση εκδήλωσης στο ΕΜΠ στην οποία θα συμμετείχαν ομότιμοι καθηγητές, απόφοιτοι και φοιτητές.
Εδώ υπάρχει μια παρεξήγηση. Υπήρχε μια προφορική έγκριση της αναπληρώτριας κοσμήτορα προς την ομάδα που θα μιλούσε (Παπαϊωάννου, Μουτσόπουλος, Βουρεκάς κ.ά.) ώστε να γίνει η εκδήλωση. Απλώς μετά κυκλοφόρησε μια αφίσα η οποία ενέτασσε σαν ουρά της συζήτησης μια σειρά από εκδηλώσεις τις οποίες έκρινε η διοίκηση ότι έπρεπε να μην επιτρέψει. Αυτό δεν αφορούσε όμως τη Σχολή Αρχιτεκτόνων, η οποία είχε εγκρίνει τη συζήτηση. Οπως είχε εγκρίνει και άλλες συζητήσεις οι οποίες έγιναν. Οπως, π.χ., τη συζήτηση για τα Τέμπη.
- Πάντως, υπήρχε έγγραφη απαγόρευση της Πρυτανείας για το σύνολο εκείνης της ημερίδας. Θυμίζω ότι και η εκδήλωση για τα Τέμπη είχε συναντήσει αρχικά την αντίδραση της πρυτανικής αρχής.
Θα έλεγα, για να είμαι δίκαιος, ότι υπήρχε όντως ένα… σφίξιμο της Πρυτανείας. Αλλά στο τέλος όμως έδωσε συγκατάθεση, γιατί νομίζω ότι αντιλαμβάνεται ο καθένας ότι, όταν υπάρχει ένα τόσο μεγάλο θέμα, αυτό δεν μπορεί παρά να συζητείται και μέσα στο Πολυτεχνείο και στα Πανεπιστήμια γενικά. Είχε ένα σφίξιμο ο πρύτανης, αλλά η εκδήλωση για τα Τέμπη έγινε και ήταν και πολύ επιτυχημένη.
- Εκτός από σφίξιμο, μήπως έχει και έναν πολύ σφιχτό εναγκαλισμό με την κυβέρνηση και την ηγεσία του υπουργείου Παιδείας;
Εγώ τώρα βέβαια θα σας προκαλούσα να μου δείξετε ποιος πρύτανης δεν είναι σφιχτά εναγκαλισμένος με οποιαδήποτε κυβέρνηση… (γέλια)
- Πράγματι, αλλά ίσως υπάρχουν αποχρώσεις στις συμπεριφορές. Το ίδιο ισχύει άραγε και για τους κοσμήτορες;
Οι κοσμήτορες δεν διοικούν. Εχουν απλώς την ευθύνη μιας σχολής. Το πολιτικό προσωπικό στα ιδρύματα είναι οι πρυτάνεις. Δεν έχουν τη δυνατότητα οι κοσμήτορες ούτε να επιτρέψουν ούτε να απαγορεύσουν να γίνει τίποτα στη σχολή. Ο αποκαλούμενος νόμος Κεραμέως δίνει όλη την εξουσία στη μονοπρόσωπη αρχή του πρύτανη. Αυτή μπορεί να κάνει ό,τι θέλει. Προφανώς δεν συμφωνώ με αυτό. Ελάχιστοι στον ακαδημαϊκό χώρο συμφωνούν. Είναι ένας τρόπος διοίκησης που μπορεί να ξεφύγει. Είναι χαρακτηριστικό ότι προηγούμενοι νόμοι επέτρεπαν –σωστά– και την εμπλοκή του υπόλοιπου προσωπικού των ιδρυμάτων στις πρυτανικές εκλογές. Γιατί ο πρύτανης έχει τώρα έναν προφανή λόγο και πάρα πολύ μεγάλο και πάρα πολύ μεγάλη δύναμη και στους υπαλλήλους του Ιδρύματος. Παλαιότερα υπήρχε η συμμετοχή, παρ’ όλο που πάλι και ο νόμος Γαβρόγλου περιόριζε τη συμμετοχή του υπολοίπου προσωπικού στο 20% ως προς την εκλογή του πρύτανη. Αυτό θα πρέπει να είναι κατά πολύ περισσότερο αναλογικό.
