Τον Ιανουάριο του 2023 πέντε νεαρές γυναίκες υποβάλλουν μήνυση κατά του προπονητή τους –τον κατηγορούν πως όταν ήταν ακόμα ανήλικες τις βίαζε κι ασελγούσε σε βάρος τους. Αυτός συλλαμβάνεται και, αφού απολογείται, προφυλακίζεται στα τέλη Μαρτίου. Φέτος την 1η Ιουλίου ξεκίνησε η δίκη του, που ολοκληρώθηκε 31 μέρες μετά με τον προπονητή να κρίνεται ένοχος χωρίς κανένα ελαφρυντικό για 4 βιασμούς ανηλίκων και ασέλγεια και να τιμωρείται με ποινή κάθειρξης 96 ετών –κατά συγχώνευση 50.
Πριν από λίγες μέρες άκουσα πρώτα μια γυναικεία φωνή στο τηλέφωνο –«θα θέλαμε να μιλήσουμε για να μάθουν κι άλλες γυναίκες ότι μπορούν να δικαιωθούν». Στη συνέχεια ένα συγκλονιστικό κείμενό τους έφτασε στο μέιλ μου. «Στις 31 Ιουλίου ολοκληρώθηκε μια δίκη που κράτησε ημερολογιακά έναν μήνα.
Ο παιδοβιαστής οδηγήθηκε στο εδώλιο από μια ομάδα γυναικών διαφόρων ηλικιών, επαγγελμάτων. Κάποιες ήταν οι βιασθείσες, κάποιες έπεσαν θύματα ασέλγειας, κάποιες ήταν μάνες που υπερασπίζονταν τα παιδιά τους, κάποιες ήταν πρώην σύντροφοι. Ολες τους ήταν θύματα. Για αυτές τις γυναίκες η δίκη κράτησε πολύ περισσότερο από ένα μήνα –όλες βίωσαν μέσα τους μια πολύχρονη δίκη όπου κάθε φορά ζούσαν ταυτόχρονα το ρόλο του θύματος, του κατηγορούμενου, του δικαστή, του συνήγορου υπεράσπισης. […] Η νίκη μας έμαθε πολλά. Το σημαντικότερο που έχεις είναι η φωνή σου και δεν πρέπει να την αφήνεις να σιωπά μέσα σου. Στην αρχή θα το ψιθυρίσεις, μετά θα το πεις και στο τέλος θα το φωνάζεις».
Το πρώτο θύμα
Η, ας πούμε, Δανάη (τα πραγματικά της στοιχεία είναι στη διάθεση της εφημερίδας) είναι σήμερα 27 χρόνων. Κάθε στοιχείο που θα μπορούσε να οδηγήσει στην πραγματική ταυτότητά της έχει σκόπιμα απαλειφθεί.
«Η ιστορία ξεκινάει το 2009. Ημουν ένα πολύ κλειστό παιδί, κατάφερε όμως να με κάνει να τον εμπιστευτώ. Ηταν πατρική φιγούρα και τον είχα θεοποιήσει επειδή ήταν ο προπονητής μου επί τρία χρόνια. Ηταν πολύ συμπαθητικός προς όλους κι οι γονείς μου τον εμπιστεύονταν απόλυτα.
Η πρώτη φορά που έκανα σεξ στη ζωή μου ήταν μαζί του. Θυμάμαι να μη μου αρέσει, να πονάω, να νιώθω άβολα –αλλά αυτό μου το πουλούσε ως φυσιολογικό. Οπως μου έλεγε ψέματα ότι κι άλλοι προπονητές τα έχουν με τις αθλήτριές τους. Η ιστορία κράτησε μέχρι την ενηλικίωσή μου. Ηξερα πως αν πω όχι, θα με σάπιζε στο ξύλο στην προπόνηση, θα με τιμωρούσε με κάποιο τρόπο. Κι έτσι ενώ καταλάβαινα ότι είναι όλο λάθος και δεν τον ερωτεύτηκα όπως άλλες κοπέλες, είχε καταφέρει να γίνει όλη μου η ζωή μόνο αυτός, με απομάκρυνε από τους γονείς μου και τους άλλους αθλητές.
Κάποια χρόνια μετά τα τρία κορίτσια που αυτός κακοποιούσε συναντηθήκαμε σε άλλο πλαίσιο, όπως και το κορίτσι που αποπειράθηκε να βιάσει. Σταδιακά μιλήσαμε για τα περιστατικά μεταξύ μας και ανακαλύψαμε και το άλλο κορίτσι που είχε βιαστεί –κάναμε τις ντετέκτιβ.
Στην αρχή δεν ξέραμε τι να κάνουμε, φοβόμαστε ότι δεν έχει νόημα να κάνουμε καταγγελία. Σκεφτόμασταν αν θα μας πιστέψει κανείς, αν θα μας ακούσει μετά από τόσα χρόνια. Το 2022 καταλυτικό ρόλο έπαιξε η πρόεδρος του αθλητικού συλλόγου στον οποίο ανήκαμε –η κόρη της ήταν επίσης μαθήτρια του προπονητή και την είχαμε πάρει για να ρωτήσουμε αν την είχε πειράξει. Εκείνη το είπε στην μητέρα της, που στάθηκε από την πρώτη στιγμή δίπλα μας και μας ενθάρρυνε να προχωρήσουμε τη νομική διαδικασία.
Τώρα νιώθω δικαίωση. Συνειδητοποίησα ότι είχα απίστευτη δύναμη, που αυτός μου την είχε ρουφήξει. Ηταν πολύ πιο δύσκολα τα χρόνια που κουβαλούσα όλο αυτό το βάρος μόνη μου. Θέλω να ξέρουν οι γυναίκες και τα κορίτσια που αυτή τη στιγμή βρίσκονται στη θέση μου πως έχουν αλλάξει τα πράγματα, υπάρχει Δικαιοσύνη. Να μη φοβηθούν, να μην ντραπούν, να αφήσουν την ενοχή απέξω και να μιλήσουν.
Το δύσκολο κομμάτι ήταν ότι και οι 4 μηνύτριες είμαστε παιδιά του μεροκάματου και τα δικαστικά έξοδα ήταν βαριά, παρ’ όλο που οι δικηγόροι μας πήραν την ελάχιστη αμοιβή. Θα ήθελα λοιπόν να μειωθούν τα κόστη ώστε κάθε γυναίκα να μπορεί να καταφύγει στη Δικαιοσύνη. Και θα ήθελα να μας παρέχει το κράτος δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη.
Θέλω να βγει προς τα έξω ότι από τη στιγμή που θα αποφασίσεις να μιλήσεις γιγαντώνεται η δύναμή σου και η ελπίδα σου. Κι ότι οφείλουμε όλες να γίνουμε σαν κι εκείνη τη γυναίκα που μας βοήθησε εξ αρχής. Δεν είναι μόνο ανάγκη των θυμάτων να δώσουν μάχη και να μιλήσουν, αλλά και οι παρατηρητές, αυτοί που υποπτεύονται, ακόμα κι αυτοί που γνωρίζουν και απλώς δεν θέλουν να μπλέξουν, πρέπει να μιλάνε».
Η βασική μάρτυρας
Η Ειρήνη (τα στοιχεία της στη διάθεση της εφημερίδας) είναι σήμερα 41 χρόνων. Υπήρξε βασική μάρτυρας κατηγορίας, αφού ήταν σύντροφος του κατηγορούμενου όταν έγιναν οι δύο πρώτοι παιδοβιασμοί.
«Ημουν 25 κι εκείνος 29, γνωριστήκαμε στο γυμναστήριο και σχεδόν αμέσως κάναμε σχέση, ήμασταν μαζί από το 2008 έως το 2013. Είχαμε πάντα παιδιά γύρω μας, σε γιορτές, σε αργίες, σε διακοπές. Τους οργάνωνε καλοκαιρινές δραστηριότητες –μπάνια, παιχνίδια, φαγητά έξω. Ολα τα περίεργα που έβλεπα τα δικαιολογούσε λέγοντάς μου πως δεν ξέρω από επιχειρήσεις. Οταν αντιδρούσα βλέποντας ότι ξεπερνιούνται τα όρια, με έβγαζε τρελή.
Τα δύο πρώτα περιστατικά έγιναν κατά τη διάρκεια της σχέσης μας –γνώριζα τα κορίτσια, ήταν αθλήτριές του από το Δημοτικό. Πέρσι ένας κοινός γνωστός με ενημέρωσε ότι έγινε μήνυση εναντίον του για παιδοβιασμούς. Ηταν σοκ και ανακούφιση όταν τα έμαθα όλα αυτά, αφού δεν ήμουν η τρελή. Κι ένιωθα φρικτές ενοχές που δεν είχα καταλάβει κάτι, που δεν μπόρεσα να βοηθήσω τα παιδιά. Αμέσως κατάλαβα ότι είναι αυτά τα κορίτσια κι επικοινώνησα εγώ μαζί τους. Ημουν επιφυλακτική για το αν θα βρεθώ μπλεγμένη, αν πιστέψουν ότι τον κάλυπτα. Τα κορίτσια φοβόντουσαν ότι δεν θα τα πιστέψω ή ότι θα τις κατηγορήσω γιατί εκείνη την περίοδο ήμουν μαζί του. Σταδιακά χτίσαμε μια σχέση εμπιστοσύνης και πήγα στη δίκη ως μάρτυρας –τις πίστεψα αμέσως.
Νιώθω επίσης θύμα του, με χρησιμοποίησε για κάλυψη και ήμουν η τέλεια κοινωνική εικόνα. Δήλωνε στο περιβάλλον μας πως προσπαθούσε να με πείσει να παντρευτούμε και να κάνουμε παιδιά. Και πως οι καβγάδες ξεσπούσαν από τη δική μου άρνηση. Μέχρι τότε ζούσα σε ένα περιβάλλον πολύ προστατευμένο και ήταν εύκολο να με χειριστεί κάποιος δημιουργώντας ενοχές και με το να μου ρίχνει την αυτοεκτίμηση. Εισέπραττα πάντα μια απόρριψη, μου έλεγε ότι δεν είμαι αρκετά θηλυκή, ότι το γεγονός πως διάβαζα όλη την ώρα ήταν αντισεξουαλικό. Ενιωθα συνεχώς ότι φταίω, οπότε πίσω από αυτό ο άλλος κρύβει πολύ καλά την κρυφή ζωή του.
Προσπαθώ να πω στις γυναίκες που έχουν σύντροφο βιαστή ή που υποψιάζονται κάτι να εμπιστεύονται το ένστικτό τους. Να μιλήσουν με το περιβάλλον τους, γιατί οι χειριστικοί άντρες μάς απομονώνουν. Πρέπει να δουν ότι κακοποιούνται κι εκείνες. Στο δικαστήριο μάρτυρες και θύματα ήμασταν όλες οι γυναίκες, γίναμε μια γροθιά και νιώσαμε ότι δεν χρειαζόμαστε κανέναν άντρα να μας υποστηρίξει. Θέλω κι άλλες γυναίκες να πάρουν δύναμη».
«Πώς τα κορίτσια εμπιστεύτηκαν ξανά ανθρώπους και θεσμούς»
Συνέντευξη: Αντώνης Πεπελάσης, δικηγόρος των κοριτσιών
● Οι γυναίκες θύματα του βιαστή προπονητή πέτυχαν μια πρώτη σημαντική δικαίωση. Πώς ξεκίνησε να ξεδιπλώνεται αυτή η ιστορία;
Εχοντας να ξεπεράσουν δισταγμούς και φοβίες, το άγχος αν θα τις πιστέψουν, αν θα τους επιρρίψουν ευθύνες (!) τόσο για αυτό που τους συνέβη όσο και γιατί «άργησαν να το καταγγείλουν», δεν ήταν εύκολο για τα κορίτσια να βάλουν τον εαυτό τους σε αυτή τη διαδικασία. Καταλυτικό ρόλο έπαιξε το γεγονός ότι μιλώντας μεταξύ τους συνειδητοποίησαν πως η καθεμία τους δεν αποτελούσε ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά όλες ήταν θύματα μιας επαναλαμβανόμενης συμπεριφοράς του συγκεκριμένου ανθρώπου.
Ειδικά όταν πληροφορήθηκαν ότι ακόμη και τη στιγμή που μιλούσαν πιθανότατα υπήρχε ακόμη ένα κορίτσι που είχε προσεγγιστεί με τον ίδιο τρόπο από τον προπονητή, η απόφαση να μιλήσουν ήταν μονόδρομος. Η σωτηρία αυτού του παιδιού όσο και ποιος ξέρει πόσων ακόμη ήταν η πραγματική τους νίκη.
Τα κορίτσια, η συνεργάτις μου Μαρλίν Κούση, αλλά και όλο το γραφείο μας νιώθουμε μια τεράστια δικαίωση. Ηταν δύσκολο για τα κορίτσια να εμπιστευτούν, να ανοιχτούν. Είμαι περήφανος που δώσαμε μαζί αυτή τη δύσκολη και ψυχοφθόρο μάχη και τα κορίτσια βγήκαν νικήτριες –και δεν εννοώ μόνο την έκβαση της δίκης, αλλά τη συνολική δικαίωσή τους και τη δυνατότητα να ατενίζουν πλέον με άλλο βλέμμα τη ζωή τους αλλά και την κοινωνία.
● Η πολιτεία και η κοινωνία πια παροτρύνει τα θύματα έμφυλης βίας σε όποια μορφή της να μιλήσουν. Πόσο εύκολη ή δύσκολη ωστόσο είναι η διαδικασία;
Σίγουρα είναι δύσκολη, ωστόσο είναι πολύ πιο ανθρώπινη και με πολύ μεγαλύτερο σεβασμό στην αξιοπρέπεια των θυμάτων, τα οποία προστατεύονται πολύ περισσότερο από ό,τι πριν από μερικά χρόνια. Εχει αλλάξει σε σημαντικό βαθμό η νοοτροπία τουλάχιστον της πλειονότητας της κοινωνίας.
Οι εισαγγελικές, αστυνομικές και δικαστικές αρχές αντιμετώπισαν τα κορίτσια με απόλυτο επαγγελματισμό, αλλά και με σεβασμό, με κατανόηση και με πραγματικό ενδιαφέρον. Σε επίπεδο λειτουργίας της Δικαιοσύνης όλα εξελίχθηκαν με ταχύτητα μεν, αλλά και δικονομικώς άψογα. Σε επίπεδο ψυχολογικής υποστήριξης των θυμάτων και λειτουργίας των σχετικών κοινωνικών θεσμών σίγουρα μπορούν να γίνουν πολλά ακόμη, ωστόσο έχουν γίνει βήματα προόδου.
● Τι θα προτείνατε για να γίνει η απόδοση δικαιοσύνης πραγματικά επανορθωτική για τα θύματα;
Η διαδικασία σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να εξελίσσεται με ταχύτητα. Δεν εννοώ βέβαια προς βλάβη των δικαιωμάτων του εκάστοτε κατηγορούμενου, αλλά χωρίς χρονοτριβές και κατά προτεραιότητα σε σχέση με άλλες υποθέσεις μικρότερης ποινικής αλλά και κοινωνικοηθικής απαξίας. Οι ποινές θα πρέπει να είναι αυστηρές και ενδεχομένως οι περιπτώσεις αυτές να εξαιρούνται από την πρόβλεψη της ανώτατης εκτιτέας ποινής στις συρροές εγκλημάτων.
Αυτός που καταδικάζεται για τέτοια αδικήματα, σε 50 χρόνια κάθειρξη, να τα εκτίει. Από εκεί και πέρα, οικογένεια, σχολείο, πολιτεία, κοινωνικοί θεσμοί και φορείς θα πρέπει να δημιουργούν ένα πλέγμα προστασίας των παιδιών από τέτοιες συμπεριφορές κι ένα περιβάλλον που καλλιεργεί τη νοοτροπία ότι αν συμβεί κάτι τέτοιο δεν το κουκουλώνουμε. Αυτή η τόσο επώδυνη διαδικασία της αποκάλυψης των σε βάρος τους εγκλημάτων απελευθέρωσε αυτά τα κορίτσια από τους δαίμονες του παρελθόντος και παράλληλα τις βοήθησε να εμπιστευτούν ξανά ανθρώπους και θεσμούς.
.jpg)
