Στο πλαίσιο διαφάνειας του δημόσιου διαλόγου, οφείλουμε ως «Πρωτοβουλία Σύστασης Ν.Π.Δ.Δ. Ψυχολόγων Ελλάδος» να λάβουμε θέση αναφορικά με το άρθρο της κ. Άννας Ανδριτσάκη που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών στις 11/06/2024.
Η «Πρωτοβουλία» συνιστά μία ανεξάρτητη κίνηση επαγγελματιών Ψυχολόγων, η οποία μέσω της ανοιχτής επιστολής της με αίτημα την σύσταση Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.) Ψυχολόγων Ελλάδος έχει συγκεντρώσει άνω των 3.000 υπογραφές επαγγελματιών Ψυχολόγων, έχοντας ταυτόχρονα τη στήριξη τόσο από φοιτητές όσο και από Ακαδημαϊκούς της Ψυχολογίας.
Παρά το γεγονός ότι η αρθρογράφος απευθύνεται στην Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία (ΕΛ.Ψ.Ε.), τα ζητήματα που θίγει μας αφορούν άμεσα τόσο ως επαγγελματίες Ψυχολόγους όσο και ως συνεργαζόμενο μέρος με την ΕΛ.Ψ.Ε., στην προσπάθεια σύστασης Ν.Π.Δ.Δ. Ψυχολόγων Ελλάδος. Ως εκ τούτου, θεωρούμε απαραίτητο να παρέμβουμε ώστε να διευκρινιστούν τα θέματα που θέτει και να αποκατασταθεί η αλήθεια.
Παρά την έως τώρα πορεία μας και την επανειλημμένη αναφορά της ΕΛ.Ψ.Ε. στη συνεργασία μας (π.χ. «Ανακοίνωση της ΕΛ.Ψ.Ε. για τη σύσταση Ν.Π.Δ.Δ. Ψυχολόγων» στις 17/04/2024, Ημερίδα «Ψυχολογία στην Ελλάδα: Παρόν και Μέλλον» στις 20/05/2024 κ.ά.), η αρθρογράφος δεν διερεύνησε τη θέση μας. Δεν προέβη καν σε αναφορά του ρόλου που διαδραματίζουμε από το 2020 στην προσπάθεια σύστασης Ν.Π.Δ.Δ. Ψυχολόγων Ελλάδος. Εν συντομία, το 2020-2021 καταρτίσαμε Σχέδιο Νόμου, το οποίο προσαρμόστηκε το 2023-2024 στην τελική του μορφή σε συνεργασία με την ΕΛ.Ψ.Ε., μέσω της οποίας κατατέθηκε στο Υπουργείο Υγείας. Επομένως, δεν τίθεται θέμα διαμάχης μεταξύ ΕΛ.Ψ.Ε. και επαγγελματιών Ψυχολόγων, παρά τις επικοινωνιακές προσπάθειες να παρουσιαστεί το ζήτημα κατ’ αυτόν τον τρόπο. Η «Πρωτοβουλία» έχει πρωτοστατήσει στις εργασίες ζύμωσης και υλοποίησης της ιδέας σύστασης Ν.Π.Δ.Δ. Ψυχολόγων Ελλάδος και πλέον συνεργάζεται με την ΕΛ.Ψ.Ε. προς αυτήν την κατεύθυνση.
Παρακάτω απαντούμε στις ερωτήσεις/θέσεις της αρθρογράφου:
1. Ερώτηση της αρθρογράφου (Ερ.): Γιατί η Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία (ΕΛ.Ψ.Ε.) δεν αποκαλύπτει τις νέες -προφανώς- προτάσεις της; Όσο κι αν ψάξαμε δεν τις βρήκαμε. Σε επίσημους τόπους.
Απάντηση της «Πρωτοβουλίας» (Απ.): Στην Ημερίδα που διοργανώθηκε από την ΕΛ.Ψ.Ε. στις 20/5/2024, με τίτλο “Ψυχολογία στην Ελλάδα: Παρόν και Μέλλον”, παρουσιάζονται αναλυτικά όλες οι προτάσεις της ΕΛ.Ψ.Ε. και της «Πρωτοβουλίας». Η Ημερίδα μαγνητοσκοπήθηκε και έχει αναρτηθεί στο κανάλι της ΕΛ.Ψ.Ε. στο YouTube από τις 27/5/2024. Την ίδια ημέρα η ΕΛ.Ψ.Ε. δημοσίευσε αντίστοιχη ανακοίνωση στην επίσημη σελίδα της στο Facebook. Το άρθρο, στο οποίο απαντούμε, δημοσιεύθηκε στις 11/6/2024, δηλαδή 14 ημέρες μετά τις τελευταίες επίσημες ανακοινώσεις της ΕΛ.Ψ.Ε. Κατ’ επέκταση, καταδεικνύεται ότι η έρευνα της αρθρογράφου είναι ελλιπής.
2. Ερ.: Γιατί στη συζήτηση με τον Υφυπουργό Υγείας, Δημήτρη Βαρτζόπουλο, δεν μετέχει ο Σύλλογος Ελλήνων Ψυχολόγων (Σ.Ε.Ψ.), δεδομένου ότι αυτός είναι, εκ του νόμου, ο επίσημος φορέας του κλάδου (βάσει του ν. 991/1979);
Απ.: Ο Σ.Ε.Ψ. έθεσε εαυτόν εκτός συζητήσεων, θέτοντας ως κόκκινη γραμμή τη δημιουργία Ν.Π.Δ.Δ. Κατ’ επέκταση, η ΕΛ.Ψ.Ε. σε συνεργασία με την «Πρωτοβουλία» προχώρησαν σε ενέργειες υλοποίησης του αιτήματος για Ν.Π.Δ.Δ. Ψυχολόγων. Σε αυτό το σημείο θα θέλαμε να διευκρινίσουμε ότι ο Σ.Ε.Ψ. δεν είναι ο επίσημος φορέας εκπροσώπησης του κλάδου. Η εγγραφή στον Σ.Ε.Ψ. είναι προαιρετική. Ο νόμος 991/1979 αναφέρει ρητά ότι οι έχοντες Άδεια Ασκήσεως Επαγγέλματος Ψυχολόγου «δικαιούνται να εγγραφούν στον Σ.Ε.Ψ.». Το δικαίωμα δεν συνιστά υποχρέωση, και ως εκ τούτου ένας Σύλλογος με αδιευκρίνιστο, όπως θα αποδειχθεί παρακάτω, αριθμό μελών δεν δύναται να εκπροσωπεί το σύνολο των Ψυχολόγων, ούτε να αποτελεί τον επίσημο φορέα αυτών. Τον ρόλο της επίσημης και συνολικής εκπροσώπησης σε όλα σχεδόν τα επαγγέλματα στη χώρα μας τον αναλαμβάνουν τα Ν.Π.Δ.Δ., τα οποία έχουν ως προαπαιτούμενο την υποχρεωτική εγγραφή των επαγγελματιών (π.χ. ιατροί, οδοντίατροι, νοσηλευτές, φαρμακοποιοί, φυσικοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, μαιευτές/μαίες, τεχνολόγοι- ακτινολόγοι, δικηγόροι, κοινωνικοί λειτουργοί κ.ά.).
3. Ερ.: Αυτή τη στιγμή ο Σ.Ε.Ψ. έχει 4.000 εγγεγραμμένα μέλη, ενώ η ΕΛ.Ψ.Ε. περίπου 700. Γίνεται έτσι διαβούλευση με την κυβέρνηση;
Απ.: Ο αριθμός των μελών του Σ.Ε.Ψ. είναι αδιευκρίνιστος. Σε Υπόμνημα προς τον Υπουργό Υγείας στις 17/05/2024 αναφέρει 3.500 μέλη. Μία εβδομάδα αργότερα (Δελτίο Τύπου στις 24/05/2024) αναφέρει 3.000 μέλη. Η αρθρογράφος αυξάνει τον αριθμό των μελών του Σ.Ε.Ψ. σε 4.000. Θεωρούμε τη σύγχυση αυτή αναμενόμενη αλλά και παραπλανητική, καθώς δεν υπάρχει δημόσια αναρτημένο το επίσημο μητρώο μελών του Σ.Ε.Ψ. Επιπλέον, δεν είναι γνωστό εάν ο Σ.Ε.Ψ. αναφέρεται σε ενεργά και ταμειακώς ενήμερα μέλη (δηλαδή έχουν τακτοποιημένες τις οικονομικές τους υποχρεώσεις) ή αν ο επικαλούμενος αριθμός μελών αφορά τις/τους επαγγελματίες που διαχρονικά, από τη σύστασή του Σ.Ε.Ψ., έχουν εγγραφεί σε αυτόν. Επαγγελματίες, δηλαδή, που αυτή τη στιγμή μπορεί να είναι συνταξιούχοι! Κυρίως όμως, ο Σ.Ε.Ψ. δεν έχει τοποθετηθεί για το εάν σύνολο των αναφερόμενων μελών, όσα κι αν είναι τελικά, τάσσονται κατά της σύστασης Ν.Π.Δ.Δ. Ψυχολόγων. Επίσης, διαρκές ερώτημα αποτελεί το πόσα από τα μέλη του είναι ταμειακώς ενήμερα, καθώς ποτέ δεν έχει γίνει έλεγχος από το Κράτος, αν και στον νόμο 991/1979 αναφέρεται ρητά ότι υπάγεται «στον έλεγχο και στην εποπτεία του Υπουργείου Κοινωνικών Υπηρεσιών», χωρίς αυτό επ’ ουδενί να σημαίνει ότι ο Σ.Ε.Ψ. έχει κάποιου είδους θεσμική υπόσταση· αφού, αν είχε, θα ήταν Ν.Π.Δ.Δ.
Εκτός αυτών, καθότι το ζήτημα αφορά πρωτίστως την «Πρωτοβουλία», υπενθυμίζουμε ότι το αίτημα περί σύστασης Ν.Π.Δ.Δ. Ψυχολόγων το έχουν υπογράψει άνω των 3.000 επαγγελματίες Ψυχολόγοι και το στηρίζουν τόσο φοιτητές όσο και Ακαδημαϊκοί της Ψυχολογίας. Συνεπώς, η διαβούλευση γίνεται από την ΕΛ.Ψ.Ε. και την «Πρωτοβουλία», εκ μέρους των άνω των 3.000 υπογραφόντων που ρητά τάσσονται υπέρ της σύστασης Ν.Π.Δ.Δ. Ψυχολόγων.
4. Ερ.: Αλήθεια, γιατί ένας δάσκαλος ή κάποιος άλλος επαγγελματίας να αναγνωριστεί τόσο εύκολα (και) ως ψυχολόγος;
Απ.: Δεν υφίσταται καμία επίσημη ανακοίνωση εκ μέρους της ΕΛ.Ψ.Ε. και της «Πρωτοβουλίας» που να αναφέρει κάτι τέτοιο. Στο Σχέδιο Νόμου, το οποίο κατατέθηκε στο Υπουργείο Υγείας, αναφέρεται ρητά ότι στο Ν.Π.Δ.Δ. θα εγγράφονται όλες/όλοι οι Ψυχολόγοι με Άδεια Ασκήσεως Επαγγέλματος, όπως αυτή χορηγείται σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία (Ν. 991/1979). Βάσει του Σχεδίου Νόμου, δεν υφίσταται κανένας άλλος τρόπος εγγραφής στο Ν.Π.Δ.Δ. και κανένα «παραθυράκι», όπως υπαινίσσεται η αρθρογράφος. Έχει υπάρξει σχετική διευκρίνιση της «Πρωτοβουλίας» στον επίσημο λογαριασμό της στο Facebook.
5. Ερ.: Γιατί πρέπει να συνεχιστεί αυτή η χρόνια διαμάχη ανάμεσα στους δύο φορείς αντί να υπάρξει κοινή πρόθεση για τη διασφάλιση του κλάδου, των δικαιωμάτων και του κύρους του;
Απ.: Θα ήταν ευχής έργον η μετατόπιση του Σ.Ε.Ψ. και η υποστήριξη εκ μέρους του της σύστασης Ν.Π.Δ.Δ. Ψυχολόγων, ώστε να συνταχθούμε με τα πρότυπα πλήρους ρύθμισης του επαγγέλματος της/του Ψυχολόγου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (παραπέμπουμε στην ομιλία μας στην προαναφερθείσα ημερίδα). Η υιοθέτηση του προτύπου οργάνωσης σε Ν.Π.Δ.Δ., που έχει ακολουθήσει η πλειονότητα των επαγγελματιών στην Ελλάδα (π.χ. ιατροί, οδοντίατροι, νοσηλευτές, φαρμακοποιοί, φυσικοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, μαιευτές/μαίες, τεχνολόγοι-ακτινολόγοι, δικηγόροι, κοινωνικοί λειτουργοί κ.α.), μόνο επωφελής μπορεί να αποβεί για τον κλάδο.
6. Ερ.: … «βαφτισμένους» επαγγελματίες … που θα αγοράσουν ένα μεταπτυχιακό ή ένα διδακτορικό και θα λύσουν το επαγγελματικό τους πρόβλημα. Το οποίο δεν είναι και φτηνό. Αυτή τη στιγμή τέτοια προγράμματα κοστίζουν 8.000-10.000 €.
Απ.: Εάν η αρθρογράφος έχει στην κατοχή της στοιχεία για επαγγελματίες που αγοράζουν και για φορείς που πωλούν τίτλους σπουδών, καθίσταται επιτακτικό να προβεί σε καταγγελία στις Αρχές.
7. Ερ.: Ετέρα αλλά διόλου αμελητέα η ανάγκη αντιμετώπισης της προοπτικής να εισέλθουν σε έναν όχι ιατρικό αλλά κρίσιμο χώρο χιλιάδες απόφοιτοι από οπουδήποτε. Ειδικά τώρα που θα ανοίξουν εκατοντάδες πόρτες (βλ. κολέγια, ιδιωτικά πανεπιστήμια ή άσχετες σχολές από δημόσια Α.Ε.Ι.).
Απ.: Έχει ενδιαφέρον ότι η αρθρογράφος τοποθετείται υπέρ της αναθεώρησης των κριτηρίων λήψης Άδειας Ασκήσεως Επαγγέλματος Ψυχολόγου. Παράλληλα βέβαια, ο Σ.Ε.Ψ. είχε κατηγορήσει την ΕΛ.Ψ.Ε. για αυτό ακριβώς. Η πραγματικότητα είναι ότι το Σχέδιο Νόμου δεν αποφασίζει για το επάγγελμα και κατά συνέπεια δεν προτείνει καμία τροποποίηση στα υφιστάμενα κριτήρια λήψης της Άδειας Άσκησης Επαγγέλματος.
8. Ερ.: Γιατί πρέπει να ρυθμιστεί εξαρχής ένα επάγγελμα που διαθέτει και Μητρώο και όργανα αρμόδια για τη χορήγηση άδειας άσκησης επαγγέλματος και όχι να ενισχυθούν περαιτέρω οι ελεγκτικοί μηχανισμοί;
Απ.: Δεν υφίσταται -δυστυχώς- επίσημο και ενιαίο Μητρώο Ψυχολόγων διαθέσιμο στο ευρύ κοινό. Ταυτόχρονα, δεν επιδιώκουμε τη ρύθμιση εξαρχής, αλλά την τροποποίηση και συμπλήρωση του νόμου 991/1979, ούτως ώστε ο κλάδος να ρυθμιστεί πλήρως. Στο παρόν είναι μερικώς ρυθμισμένος, αφού η ρύθμιση έγκειται αποκλειστικά και μόνο στην έκδοση της Άδειας Άσκησης Επαγγέλματος από τις Περιφερειακές Διευθύνσεις.
9. Ερ.: Γιατί ένας Υφυπουργός Υγείας να παρεμβαίνει σε ένα πεδίο που δεν ανήκει καν στον χώρο της Υγείας;
Απ.: Αποτελεί παράδοξο ότι εν έτει 2024 αναγκαζόμαστε να κάνουμε αυτήν τη διευκρίνιση. Σύμφωνα με τον ορισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, η Υγεία είναι «η κατάσταση της πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας και όχι μόνο η απουσία ασθένειας ή αναπηρίας». Αυταπόδεικτα, η ψυχική κατάσταση ενός ατόμου αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συνολικής του υγείας. Επομένως, με αρκετή αμηχανία για την ανάγκη επιχειρηματολόγησης, καταλήγουμε στο προφανές, ότι δηλαδή οι Ψυχολόγοι είναι επαγγελματίες υγείας, αλλά και άλλων πεδίων της δραστηριότητας του Ανθρώπου.
10. Ερ.: Τώρα τα έχουν ξαναχαλάσει. Δεν είναι, όμως, σοβαρός λόγος (ενν. για συμφιλίωση) ο έλεγχος μιας κυβερνητικής παρέμβασης;
Απ.: Δεν υφίσταται καμία κυβερνητική παρέμβαση με την λογική που υπαινίσσεται η αρθρογράφος. Υπάρχει δίκαιο συλλογικό αίτημα των επαγγελματιών Ψυχολόγων, το οποίο στηρίζει έμπρακτα η ΕΛ.Ψ.Ε., για πλήρη ρύθμιση του κλάδου. Αποτελεί θέμα δημόσιας υγείας.
11. Ερ.: Η «Εφ.Συν.» ουδεμία πρόθεση έχει να αναμιχθεί, πόσω μάλλον να πάρει τη θέση της μιας ή της άλλης πλευράς σε αυτή τη διένεξη. Καταγράφει, αναδεικνύει και παρακολουθεί.
Απ.: Δυστυχώς, βάσει των παραπάνω, δεν συνάγεται μία αμερόληπτη στάση εκ μέρους της αρθρογράφου. Κατανοούμε βέβαια ότι πολλές φορές υφίστανται παρανοήσεις ή αστοχίες στην ενημέρωση και δεν αποδίδουμε πρόθεση στην αρθρογράφο. Παρόλα αυτά, είναι απαραίτητο να αποκατασταθεί αφενός μεν η αλήθεια, αφετέρου δε να γίνουν τα κρίσιμα ερωτήματα προς πάσα κατεύθυνση. Παραδείγματος χάριν, γιατί ο Σ.Ε.Ψ. τάσσεται κατά της σύστασης Ν.Π.Δ.Δ. Ψυχολόγων· ενός φορέα ο οποίος, κατά κανόνα και επισήμως, εκπροσωπεί τους περισσότερους επαγγελματικούς κλάδους στην Ελλάδα (π.χ. ιατροί, οδοντίατροι, νοσηλευτές, φαρμακοποιοί, φυσικοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, μαιευτές/μαίες, τεχνολόγοι-ακτινολόγοι, δικηγόροι, κοινωνικοί λειτουργοί κ.ά.).
Κλείνοντας, επαναλαμβάνουμε ειλικρινώς ότι δεν αποδίδουμε πρόθεση στην αρθρογράφο για τις αστοχίες στην έρευνά της. Αναμένουμε, ωστόσο, ότι η παρούσα ανακοίνωση θα δημοσιευθεί στην Εφημερίδα των Συντακτών προς αποκατάσταση της αλήθειας. Δυστυχώς, η προηγούμενη ανακοίνωσή μας στις 25/06/2024
(«Ανακοίνωση για την αποσαφήνιση ζητημάτων σχετικά με τη σύσταση Ν.Π.Δ.Δ.»), η οποία στάλθηκε επίσης στην Εφημερίδα των Συντακτών, δεν δημοσιεύθηκε.
Η «Πρωτοβουλία» θα συνεχίζει να επαγρυπνεί έναντι αστοχιών στην ενημέρωση των επαγγελματιών Ψυχολόγων και του ευρύτερου κοινού, ενημερώνοντας έγκαιρα τις/τους Ψυχολόγους και κινητοποιούμενη τα μέγιστα για την υλοποίηση της σύστασης Ν.Π.Δ.Δ. Ψυχολόγων Ελλάδος.
Με εκτίμηση,
Η Οργανωτική Επιτροπή της «Πρωτοβουλίας Σύστασης Ν.Π.Δ.Δ. Ψυχολόγων Ελλάδος»
