Είναι ένα σύνθημα που δονεί τους δρόμους της Αθήνας εδώ και δεκαετίες – τόσες όσες αυτός ο λαός παλεύει για τα δίκια του. «Λευτεριά στην Παλαιστίνη» ζητούσαμε κάποτε που ήμασταν παιδιά, «λευτεριά στην Παλαιστίνη» ζητάμε και τώρα που ο πόλεμος μοιάζει αγριότερος μια και τα 4.237 μωρά, τα νήπια και τα εφηβάκια που θρηνεί η Λωρίδα της Γάζας θα μπορούσαν να είναι παιδιά μας – συνολικά 10.328 Παλαιστίνιοι έχουν χάσει τη ζωή τους αυτόν τον αιματοβαμμένο μήνα, χώρια οι αγνοούμενοι…
Από τα νεκρά παιδιά ξεκινάμε την κουβέντα μας με τον Αλέξανδρο Φαγιάντ, που από το 1988 ζει στην Ελλάδα. Είναι ένας από τους Ελληνες υπηκόους που επέστρεψαν την Παρασκευή στη χώρα μας. Ο Αλέξανδρος εγκλωβίστηκε στη Λωρίδα της Γάζας όπου είχε πάει τον Σεπτέμβριο να επισκεφθεί τους δικούς του. Πίσω του έμειναν οι γονείς και τα αδέρφια του με τις οικογένειές τους.
«Δεν υπάρχει τρόπος να επικοινωνήσουμε με κανέναν, δεν ξέρω αν ζουν. Κι εγώ δεν ήξερα αν θα καταφέρω να βγω, αλλά δεν με ένοιαζε κιόλας. Τι να σε νοιάξει ο εαυτός σου όταν κάθε μέρα χάνονται τόσα παιδιά; Είδα με τα μάτια μου γονείς να ψάχνουν στα ερείπια για να βρουν έστω ένα κομματάκι από τα παιδιά τους, ένα μέλος, ένα χέρι, ένα πόδι για να το θάψουν. Είδα έναν πατέρα να ψάχνει στα χαλάσματα, είχε 11 παιδιά και δεν ήξερε αν θα βρει έστω κι ένα…».
Νεκροταφείο παιδιών
Η Λωρίδα της Γάζας ήταν ένα από τα πιο πυκνοκατοικημένα αλλά και νεανικά μέρη στον πλανήτη – οι μισοί κάτοικοί της είναι ανήλικοι. Τώρα πια η UNICEF τη χαρακτηρίζει «νεκροταφείο παιδιών». Οι διευθυντές των κυριότερων υπηρεσιών του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών την Κυριακή προχώρησαν σε μια σπάνια, κοινή ανακοίνωση με την οποία ζητούν «άμεση ανθρωπιστική κατάπαυση του πυρός».
Δεκαοκτώ υπηρεσίες –συμπεριλαμβανομένων της UNICEF, του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας– τονίζουν πως στη Λωρίδα της Γάζας «ένας ολόκληρος πληθυσμός υφίσταται πολιορκία και επίθεση, απαγόρευση πρόσβασης στα απολύτως απαραίτητα προς το ζην, βομβαρδίζεται μέσα στο σπίτι του, σε καταφύγια, σε νοσοκομεία, σε χώρους λατρείας. Αυτό είναι απαράδεκτο». Αυτές ακριβώς τις σκηνές περιγράφει και ο Αλέξανδρος.
«Βομβαρδίζουν παντού: σε σχολεία, πανεπιστήμια, νοσοκομεία, ακόμα και εκκλησίες. Κανένας δεν είναι ασφαλής πουθενά στη Λωρίδα της Γάζας. Τα σπίτια είναι το ένα δίπλα στο άλλο, δεν υπάρχουν καταφύγια. Ούτε ξέρουμε πόσοι άνθρωποι είναι νεκροί κάτω από τα χαλάσματα. Οι βομβαρδισμοί γίνονται τη νύχτα και τα ασθενοφόρα δεν μπορούν να πλησιάσουν εκεί που βρίσκονται οι τραυματίες – άλλωστε χτυπάνε μέχρι και τα ασθενοφόρα… Με το πρώτο φως της μέρας αποκαλύπτεται τι έχει γίνει τη νύχτα. Παντού βλέπεις νεκρούς στον δρόμο, ισοπεδώνουν ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα… Ηλεκτρικό δεν υπάρχει, νερό δεν υπάρχει, τρόφιμα δεν υπάρχουν».
Νεκροί και μελλοθάνατοι
Στη Λωρίδα της Γάζας υπάρχουν νεκροί και μελλοθάνατοι, ενώ η ανθρωπότητα παρακολουθεί αποσβολωμένη ένα έγκλημα σε απευθείας σύνδεση – και οι άνθρωποι που μεταδίδουν τις εικόνες του πολέμου δεν εξαιρούνται από τη σκληρή μοίρα όσων έχουν εγκλωβιστεί εκεί: η Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων (CPJ) ανακοίνωσε ότι μέχρι τη Δευτέρα τουλάχιστον 36 δημοσιογράφοι και υπάλληλοι μέσων ενημέρωσης σκοτώθηκαν από την έναρξη του πολέμου.
«Αυτό που γίνεται είναι γενοκτονία. Μοιραζόμασταν ένα πακέτο μακαρόνια 35 άτομα σε ένα σπίτι, για να βρούμε νερό έπρεπε να περπατάμε καθημερινά πάνω από 5 χιλιόμετρα. Για να πλυθούμε πρέπει να πάμε στη θάλασσα. Ούτε καν τους νεκρούς μας δεν μπορούμε να συντηρήσουμε σε ψυγεία μέχρι την ταφή τους, αφού δεν έχουμε ρεύμα· ανοίγουμε συνεχώς ομαδικούς τάφους… Οσοι επιβιώσουν από τους βομβαρδισμούς θα είναι αντιμέτωποι με τις αρρώστιες κι όσοι γλιτώσουν κι από αυτό, θα ζουν σε ένα περιβάλλον γεμάτο τοξικά από τις βόμβες· δείτε τα ποσοστά καρκίνων που έχει η Λωρίδα της Γάζας», λέει ο Αλέξανδρος.
Οι καρκινοπαθείς ζούσαν ένα μαρτύριο ανέκαθεν στη Γάζα· πόσο μάλλον σε συνθήκες ανηλεών βομβαρδισμών. Δεν ξέρουμε τι θα φέρει το μέλλον με τόσες βόμβες που πέφτουν εκεί, αλλά ήδη από το 2019 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κατήγγειλε ότι οι καρκινοπαθείς πρέπει να περιμένουν μήνες πριν μπορέσουν να λάβουν θεραπεία, άλλοι δεν έπαιρναν καν άδειες από το Ισραήλ ώστε να βγουν έξω και να λάβουν θεραπεία, ενώ τα νοσοκομεία είχαν χρόνιες ελλείψεις σε φάρμακα και ιατρικό εξοπλισμό.
Υπαίθρια φυλακή
Η ζωή στη Λωρίδα της Γάζας ήταν πάντα εξαιρετικά δύσκολη, γι’ αυτό κι έχει χαρακτηριστεί «υπαίθρια φυλακή». Αρκεί να δει κανείς τι αναφέρει σχετικά η Διεθνής Αμνηστία πριν από μόλις λίγους μήνες: «Η αποτυχία της διεθνούς κοινότητας να θέσει τις ισραηλινές αρχές προ των ευθυνών τους για το απαρτχάιντ και για άλλα εγκλήματα, τους δίνει το ελεύθερο να διαχωρίζουν, να ελέγχουν και να καταπιέζουν τις/τους Παλαιστίνιες/-ους σε καθημερινή βάση και συμβάλλει στη διαιώνιση της θανατηφόρας βίας». Ο αριθμός των κρατών στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που αναφέρονται σε απαρτχάιντ από το Ισραήλ διπλασιάστηκε από 9 το 2021 σε 18 το 2022.
Από τα 2,3 εκατομμύρια των κατοίκων της, πάνω από τους μισούς χρειάζονταν ανθρωπιστική βοήθεια, με το 29% των νοικοκυριών να ζουν σε ακραίες ή καταστροφικές συνθήκες, ενώ πάνω από το 90% του νερού στη Γάζα είναι ακατάλληλο για πόση, σύμφωνα με την Παλαιστινιακή Αρχή Υδάτων.
«Η ανεργία φτάνει το 70%, ενώ ο μέσος όρος του κατά κεφαλήν εισοδήματος είναι τα 15 δολάρια τη μέρα – πώς να δουλέψουν οι άνθρωποι σε τέτοιες συνθήκες;» διερωτάται ο Αλέξανδρος. «Οσοι νέοι μπορούν φεύγουν μετανάστες, ενώ κανένας δεν μπορεί να μπει στη Λωρίδα παρά μόνο αν έχει εκεί συγγενείς α’ βαθμού. Ακόμα και στη θάλασσα οι άνθρωποι δεν κινούνται ελεύθερα· μπορούν να ξανοιχτούν μονάχα 2 μίλια…».