Πώς είδαν οι Σουηδοί τον ελληνικό Εμφύλιο

Ο Αξελ Σωτήρης Βαλντέν, με το βιβλίο του «Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος με τα μάτια των Σουηδών» (Αλεξάνδρεια 2022), ερευνά το πώς είδαν και κάλυψαν τον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο η κοινή γνώμη, ο Τύπος, η διπλωματία και οι πολιτικές δυνάμεις της Σουηδίας.

Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος υπήρξε το πρώτο θερμό επεισόδιο του Ψυχρού Πολέμου, και ως τέτοιο απασχόλησε τις κυβερνήσεις και την κοινή γνώμη παγκοσμίως, ιδιαίτερα δε στην Ευρώπη. Και ενώ έχει μελετηθεί εκτενώς, μέχρι τώρα μελέτες που ερευνούν το πώς είδαν τον Εμφύλιο η κοινή γνώμη και ο Τύπος άλλων χωρών υπήρχαν κυρίως για τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γαλλία, δηλαδή για μεγάλες δυνάμεις με σημαντικά συμφέροντα στα Βαλκάνια και στην Εγγύς Ανατολή.

Η Σουηδία έχει την ιδιαιτερότητα να είναι μία από τις λίγες χώρες στη Γηραιά Ηπειρο που παρέμειναν εκτός των αντίπαλων συνασπισμών του Ψυχρού Πολέμου. Ο ελληνικός Εμφύλιος συνέβαλε στην παγίωση του ψυχροπολεμικού κλίματος στη σουηδική κοινή γνώμη τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια. Παρουσιάζει έτσι ενδιαφέρον πώς τα γεγονότα στην Ελλάδα από τον Δεκέμβριο του 1944 ώς το τέλος του 1949 ερμηνεύονται από τη σουηδική διπλωματία, αλλά και πώς τα αφηγήματα της ελληνικής κυβερνητικής και της δυτικής προπαγάνδας (δευτερευόντως και της κομμουνιστικής) «φτάνουν» στην κοινή γνώμη και εντάσσονται στο πολιτικό σκηνικό της Σουηδίας.

Η μελέτη διερευνά επίσης τη συμβιβαστική πρωτοβουλία της Σουηδίας στον ΟΗΕ για το ελληνικό ζήτημα, πρωτοβουλία που εντασσόταν στην προσπάθεια της σοσιαλδημοκρατικής κυβέρνησης να «χτίσει γέφυρες» ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση, αλλά εγκαταλείφθηκε με την όξυνση του Ψυχρού Πολέμου. Η προβληματική της σουηδικής ουδετερότητας τη δεκαετία του 1940 θυμίζει την αντίστοιχη συζήτηση που γίνεται σήμερα, με αφορμή την ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ μετά τη ρωσική επίθεση στην Ουκρανία.

Στηριγμένο σε διεξοδική αποδελτίωση των σουηδικών δημοσιεύσεων και σε σουηδικά και ελληνικά διπλωματικά αρχεία, το βιβλίο έχει επομένως διπλή όψη: αποτελεί ένα χρονικό του ελληνικού Εμφυλίου από το ασυνήθιστο παρατηρητήριο ενός «τρίτου» ξένου, ενώ παρακολουθεί τη διαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής και του γενικότερου πολιτικού κλίματος στη Σουηδία την περίοδο εκείνη – όψεις που είναι και οι δύο μάλλον άγνωστες στο ελληνικό κοινό.