• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 5.9°C / 9.1°C
    2 BF
    95%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 4.1°C / 7.3°C
    3 BF
    88%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.2°C / 9.0°C
    2 BF
    90%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 0.9°C / 3.3°C
    1 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 6.9°C / 7.9°C
    3 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 3.5°C / 4.9°C
    1 BF
    97%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    0°C 0.4°C / 0.4°C
    1 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.7°C / 5.7°C
    1 BF
    97%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.9°C / 13.8°C
    4 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.6°C / 9.6°C
    3 BF
    95%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 9.4°C / 11.7°C
    2 BF
    80%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.2°C / 6.2°C
    2 BF
    78%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.4°C / 10.4°C
    2 BF
    76%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    3°C 2.9°C / 4.0°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 4.5°C / 7.3°C
    1 BF
    87%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    4 BF
    67%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 6.1°C / 8.2°C
    0 BF
    94%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 7.1°C / 7.1°C
    1 BF
    91%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 4.2°C / 5.7°C
    2 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    1°C 1.4°C / 1.4°C
    1 BF
    99%

Γιάννης Κουζής, καθηγητής Εργασιακών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο - «Η µεγάλη εργασιακή απορρύθµιση - Τα 30+ χρόνια προς το ευέλικτο πρότυπο» (εκδ. Τόπος)

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Η αντεπίθεση του κεφαλαίου»

  • A-
  • A+

Εχει αφιερώσει όλο του τον επιστημονικό βίο μελετώντας την εργασία και πάντα σταθερά προσηλωμένος στον κόσμο της δουλειάς. Στο τελευταίο του βιβλίο, που διαβάζεται απνευστί σαν θρίλερ, μελετά τα τελευταία 30 χρόνια απορρυθμίσεων που οδήγησαν στη σημερινή ζοφερή εργασιακή πραγματικότητα για όλους μας – ειδικά για τους νέους. «Η µεγάλη εργασιακή απορρύθµιση - Τα 30+ χρόνια προς το ευέλικτο πρότυπο» (εκδ. Τόπος) είναι το έργο αναφοράς που καταθέτει ο Γιάννης Κουζής. Λίγο πριν το βιβλίο συναντηθεί μαζί σας στις προθήκες των βιβλιοπωλείων συζητάμε με τον καθηγητή Εργασιακών Σχέσεων στο Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου

• «Ευέλικτο πρότυπο» εργασίας - γοητευτική λέξη για την αθλιότητα που ζούμε. Ποια είναι η εικόνα της εργασίας σήμερα;

H γοητευτική λέξη «ευελιξία» εντάσσεται σε έναν ευρύτατο κατάλογο ελκυστικών όρων στο πλαίσιο της καλλιέργειας ενός κοινωνικά εύπεπτου νέου λεξιλογίου, ώστε να αποκρύπτεται το συνήθως αντικοινωνικό περιεχόμενο που αναδύεται από το βάθος της απορρέουσας πραγματικότητας. Πρόκειται για ανατροπή του εργασιακού προτύπου των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών της πλήρους και σταθερής απασχόλησης και της συλλογικής διαμόρφωσης των όρων εργασίας. Η ελαστικοποίηση των ωραρίων, η διευκόλυνση των απολύσεων, η αποδιάρθρωση του συστήματος των συλλογικών συμβάσεων, η εξατομίκευση των εργασιακών όρων, οι ασφυκτικοί περιορισμοί στο απεργιακό δικαίωμα, η σύγκλιση του εργασιακού καθεστώτος του ιδιωτικού και του διαρκώς συρρικνούμενου δημόσιου τομέα συνιστούν το επίτευγμα της νέας εποχής. Μιας εποχής που μεταφράζεται με την ευρεία φτωχοποίηση του κόσμου της εργασίας σε μια λογική απασχολησιμότητας. 

Μας λένε πως η εργασία αλλάζει, αποκρύπτοντας τις κινητήριες δυνάμεις αυτής της αλλαγής και των πιέσεων προσαρμογής σε αυτήν. Πρόκειται για κυρίαρχο διεθνές φαινόμενο, που στην Ελλάδα αποκτά εκρηκτικές διαστάσεις την τελευταία 12ετία. Στο βιβλίο επιχειρείται η αναλυτική αποτύπωση μιας υπερτριαντάχρονης διαδρομής, με το σύνολο των νομοθετικών μέτρων των εκάστοτε κυβερνήσεων και των συνεπειών τους που οδηγούν στη σημερινή εικόνα, η οποία διαμορφώθηκε μεθοδικά, αδιάκοπα και με διαφορετική ανά περιόδους ένταση.

• Οι νέοι εργαζόμενοι δεν έχουν γνωρίσει τίποτα άλλο παρά την αγριότητα του εργασιακού τοπίου μετά τα μνημόνια. Ωστόσο, η επίθεση στα εργασιακά δικαιώματα ξεκίνησε νωρίτερα. Πώς φτάσαμε ώς εδώ;

Η καταιγίδα των μνημονίων διαμόρφωσε ένα εντελώς νέο εργασιακό τοπίο με υψηλή ανεργία, εκτόξευση της επισφαλούς εργασίας, εκτεταμένη φτωχοποίηση των μισθών, εξατομίκευση των εργασιακών σχέσεων και υψηλή εργοδοτική παραβατικότητα. Ωστόσο, αλλαγές με κατεύθυνση το ευέλικτο και φτηνότερο εργασιακό πρότυπο έχουν την αφετηρία τους στο 1990, όταν και καταγράφονται οι πρώτες συστηματικές παρεμβάσεις που εντείνονται κατά την περίοδο του «εκσυγχρονισμού» και αποκτούν καταιγιστικούς ρυθμούς κατά τις μνημονιακές περιόδους, παγιώνοντας τη νέα κατάσταση, που οξύνεται περαιτέρω με τον «αναπτυξιακό» νόμο του 2019 και τα αυταρχικά «επείγοντα» μέτρα στην πανδημία. Επιπλέον, ο νόμος Χατζηδάκη το 2021 αποτελεί την επιτομή μιας νέας και ολοκληρωμένης αντίληψης για την εργασία, ενισχύοντας την αλλοίωση ήδη απορρυθμισμένων βασικών εργασιακών δικαιωμάτων.

• Πώς λειτούργησε η υγειονομική κρίση ως εργαλείο εναντίον του κόσμου της εργασίας;

Ο νεοφιλελευθερισμός έχει επιβάλει έναν νέο τρόπο σκέψης, ο οποίος αποτελεί την υποδομή για τη μεγάλη αντεπίθεση του κεφαλαίου, που καταγράφεται διεθνώς από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 και στην Ελλάδα από το ’90 και εντεύθεν. Σε αυτό το αποτέλεσμα συμβάλλουν ο ρόλος της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης και οι ευρωπαϊκές πολιτικές που έχουν κανονικοποιήσει τον νεοφιλελευθερισμό χάριν της ανταγωνιστικότητας των πολυεθνικών, κυρίως, επιχειρήσεων, με τη συνεπαγόμενη υψηλότερη κερδοφορία. 

Στην κατεύθυνση αυτή οι κρίσεις χρέους και πανδημίας συνιστούν μια πρώτης τάξης ευκαιρία ώστε η διαχείρισή τους να αξιοποιείται για την αύξηση και την ένταση της δοσολογίας των μέτρων που προηγήθηκαν, οδηγώντας στην ένταση της ανακατανομής του πλούτου. Η επισφάλεια των νεόπτωχων εργαζομένων υιοθετείται ως αποδεκτό φαινόμενο, τροφοδοτώντας το τέρας της Ακροδεξιάς, με κροκοδείλια δάκρυα να συνοδεύουν τη γιγάντωσή του.

• Πώς εξηγείτε τις τόσες πολλές και αλλεπάλληλες ήττες για τους εργαζόμενους; Τι έχουμε κάνει όλοι τόσο λάθος;

Οι αλλεπάλληλες, με μικρές ελπιδοφόρες εξαιρέσεις, ήττες της εργασίας, και των κοινωνιών γενικότερα, είναι αποτέλεσμα μιας μακράς και βαθιάς πολιτισμικής κρίσης που έχει κυριαρχήσει στο πνεύμα των σύγχρονων κοινωνιών. Ο νεοφιλελευθερισμός είναι ένα σύστημα αξιών, ένας άλλος πολιτισμός, ένα δόγμα. Η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων σε βάρος και της εργασίας αναδεικνύεται σε κυρίαρχη αξία που ευλαβικά οι κοινωνίες καλούνται να υπηρετούν ακόμα και αν αυτό τις οδηγεί στο περιθώριο. Το ίδιο συμβαίνει και με την κυρίαρχη «ανάγκη» διάσωσης των τραπεζών από το υστέρημα της κοινωνίας, που στη συνέχεια παίρνουν και το σπίτι του σωτήρα τους.

Πρώτα αλλοιώνονται οι συνειδήσεις ώστε να ακολουθήσει ο οδοστρωτήρας της κοινωνικής αποδόμησης με τις μικρότερες δυνατές αντιστάσεις, όταν σε παλαιότερες εποχές θα ήταν αδιανόητη η επιβολή τους. Σε αυτό συντελεί η συνακόλουθη συρρίκνωση και απαξίωση των συνδικάτων που σε μεγάλο βαθμό οφείλεται και σε δικές τους πράξεις και παραλείψεις. Επίσης, η περιθωριοποίηση της Αριστεράς και ο άκρατος κυβερνητισμός ως αυτοσκοπός ενός μέρους της αποτελεί καθοριστικό παράγοντα. Εχει επικρατήσει η ρητή ή σιωπηρή αποδοχή της ΤΙΝΑ, ώστε να ενισχύεται η μοιρολατρία με μόνη ελπίδα την καλύτερη διαχείριση της υπάρχουσας κατάστασης που αναπαράγει τα κοινωνικά αδιέξοδα. Πώς αλλιώς να εξηγηθεί ότι ο κόσμος της εργασίας, ακόμα και συνδικαλιστικά στελέχη, ακολουθούν πολιτικές δυνάμεις που έχουν ισοπεδώσει τα εργασιακά δικαιώματα ή έχουν ανεχτεί τον βιασμό τους ως «αναγκαίο» κακό;

• Ποια θα μπορούσε να είναι η διέξοδος από αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα;

Η επιμονή του βιβλίου στην ιστορική μνήμη με τους πρωταγωνιστές του συνολικού αποτελέσματος και των όρων υπό τους οποίους αυτό προκύπτει αποσκοπεί και στην εξαγωγή συμπερασμάτων. Ακούμε για μέτρα εξόδου από τον εργασιακό λαβύρινθο - δεν είναι η πρώτη φορά. Οι απαντήσεις για συγκεκριμένα μέτρα κατά της εργασιακής απορρύθμισης και επισφάλειας απαιτούν ισχυρό συνδικαλιστικό κίνημα με επιστροφή στις απεμπολημένες βασικές αξίες του συνδικαλισμού. Απαιτούν βεβαίως και ισχυρή πολιτική βούληση με συγκεκριμένες πολιτικές ρήξης απέναντι σε κατεστημένα συμφέροντα, χωρίς τα εμπόδια των έξωθεν νομικών καταναγκασμών. 

Ωστόσο, αυτά μοιάζουν ημίμετρα αν δεν αμφισβητούνται πολιτικές και νομικές δεσμεύσεις της χώρας από τη συμμετοχή της σε διεθνείς θεσμούς που έχουν συνταγματοποιήσει τον νεοφιλελευθερισμό και την εργασιακή απορρύθμιση, γεγονός που εντείνουν οι αλυσίδες αποπληρωμής του δημόσιου χρέους και η υποθήκευση της δημόσιας περιουσίας. Ειδάλλως η Ελλάδα θα επαιτεί για «επενδυτές», ανταλλάσσοντας ένα ιδιαίτερα προσοδοφόρο για αυτούς περιβάλλον ως ειδική εργασιακή και γεωγραφική ζώνη εντός του ευρώ, που συγκλίνει ολοταχώς με τις χώρες της ευρωπαϊκής ανατολικής περιφέρειας.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Μοναδικά παραδείγματα ταξικής αλληλέγγυας δράσης»
Κάθε φορά που γίνονται εκλογές τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα οι ξένοι ρεπόρτερ επιστρέφουν σαν τα διαβατάρικα πουλιά. Συνάδελφοι από όλο τον κόσμο καταφθάνουν στην Αθήνα, για να καταγράψουν τις πολιτικές...
«Μοναδικά παραδείγματα ταξικής αλληλέγγυας δράσης»
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ποιος φοβάται τον κλόουν που κι όταν κλαίει γελά;
Ο Τζόκερ και η κατασκευή ενός ηθικού πανικού ● Αυτό που μοιάζει με «ελληνικό παράδοξο» είναι ίσως η επιτομή του νεοφιλελευθερισμού: καταστολή στη σκέψη, περιστολή της ελευθερίας, ασύστολη λιτότητα.
Ποιος φοβάται τον κλόουν που κι όταν κλαίει γελά;
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Φωτορεπόρτερ και δημοσιογράφοι υπ’ αριθμόν ένα στόχος φασιστών
Ο Κώστας Νταντάμης και ο Τομά Ζακομπί μιλούν στην «Εφ.Συν.» για τον άγριο ξυλοδαρμό τους από φασίστες στη συγκέντρωση της περασμένης Κυριακής στο Σύνταγμα. «Δεν ξέρω αν είχαν εντολή να χτυπήσουν εμένα ειδικά,...
Φωτορεπόρτερ και δημοσιογράφοι υπ’ αριθμόν ένα στόχος φασιστών
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ακροδεξιοί επιχείρησαν να «καταλάβουν» τη Βουλή
Συντονισμένα, από πέντε διαφορετικά σημεία, τρίωρης διάρκειας και με πρωτοφανή για διαδηλωτές εξοπλισμό η επιχείρηση βίαιης εισβολής στον χώρο του Κοινοβουλίου. Έκπληκτοι ακόμη και οι αστυνομικοί. Οι...
Ακροδεξιοί επιχείρησαν να «καταλάβουν» τη Βουλή
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Εκοιμήθη» ο μητροπολίτης πολέμιος της Χρυσής Αυγής
​Ανάμεσα στα «ωσαννά» που κάποιοι ιεράρχες αναπέμπουν στους ναζί και στην εκκωφαντική σιωπή κάποιων άλλων, σίγουρα ξεχώριζε η στεντόρεια φωνή του. «Η Χρυσή Αυγή είναι η μαύρη νύχτα» - η φράση αυτή του...
«Εκοιμήθη» ο μητροπολίτης πολέμιος της Χρυσής Αυγής
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Στοχοποιημένη» φονική ενέδρα σε αντιφασίστα
«Δεν θα σας περάσει. Εδώ είναι Χρυσή Αυγή» φώναζαν οι δύο μαυροφορεμένοι άντρες στον 28χρονο που τον πλησίασαν από πίσω το απόγευμα του Σαββάτου στο Πέραμα κι άρχισαν να τον χτυπούν βάναυσα στο πρόσωπο, στο...
«Στοχοποιημένη» φονική ενέδρα σε αντιφασίστα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας