Eν αρχή ην ο απότομος βράχος της Ακρόπολης. Υψους 157 μέτρων, δέσποζε στο κέντρο του λεκανοπεδίου, με τους πρώτους ανθρώπους να εγκαθίστανται εκεί στο τέλος της νεολιθικής περιόδου (4000-3100 π.Χ.). Στη μακραίωνη ιστορία της η Ακρόπολη γνώρισε τεράστια αίγλη και σημαντικές καταστροφές.
Τα υψηλής ποιότητας αρχιτεκτονικά έργα που σχεδιάστηκαν από τον Περικλή και την ομάδα που τον περιστοίχιζε, μαζί με τον γλυπτικό τους διάκοσμο, μετέτρεψαν την Ακρόπολη στο σπουδαιότερο και μεγαλοπρεπέστερο ιερό τής τότε εποχής, για να αναγνωρίζεται εσαεί στον σύγχρονο κόσμο ως σύμβολο του παγκόσμιου πολιτισμού. «Είναι έγκλημα να τραυματίσεις τον Βράχο, γιατί είναι μνημείο. Οταν σκεπάζεις τον Βράχο, σκεπάζεις το μνημείο», εξηγεί στην «Εφ.Συν.» ο Τάσος Τανούλας.
Ανεβήκαμε στην Ακρόπολη, κόπηκε η ανάσα μας αντικρίζοντας τα Προπύλαια πάνω από την επιφάνεια του απόλυτου τσιμέντου, βαδίσαμε στις νέες διαστρώσεις -είδαμε τον βαρύ οπλισμό, μέταλλο μέσα στο τσιμέντο- που περιχαρακώνουν τον Παρθενώνα στη βόρεια και ανατολική πλευρά μέχρι το παλιό Μουσείο και εξαφανίζουν τον ιστορικό Βράχο, μιλήσαμε με πολίτες και ακούσαμε διαφορετικές απόψεις. «Είναι τόσο απωθητικό, άσχημο, που δεν ξέρω αν θα ξανανέβω στην Ακρόπολη», μας είπε η μία εκ των δύο κυριών που βρίσκονταν εκεί το πρωί της περασμένης Τρίτης.
«Εμένα δεν μου φαίνεται τόσο άσχημο. Κι αναρωτιέμαι αν γίνεται η φασαρία επειδή κάνει τα έργα η Μενδώνη», μας είπε η φίλη της. «Οχι, δεν μας ενοχλεί το τσιμέντο. Τα έργα έγιναν για τους ανθρώπους που δεν μπορούν να κινηθούν με άνεση, όπως εμείς», μας είπε μητέρα που βρισκόταν στον αρχαιολογικό χώρο μαζί με τα παιδιά της, ηλικίας 19, 17 και 10 ετών. Δυο άλλες κυρίες, που συμφωνούσαν μεταξύ τους, είπαν:
«Σεβόμαστε τους ανθρώπους που βρίσκονται σε αμαξίδια, τους μεγαλύτερους σε ηλικία που δυσκολεύονται να βαδίζουν σε ανώμαλο έδαφος. Γιατί όμως έγινε αυτή η τεράστια διαπλάτυνση από τα Προπύλαια μέχρι τον Παρθενώνα; Γιατί χρησιμοποιήθηκε αυτό το υλικό; Οταν ανεβαίνουμε στην Ακρόπολη ξέρουμε ότι θα βαδίσουμε σε χώμα και βράχο. Εδώ ο βράχος έχει εξαφανιστεί, είναι σαν να βαδίζεις σε πασαρέλα».
Τα δύο «μέτωπα»
Το υπουργείο Πολιτισμού αρχικά ενημέρωσε ότι οι εργασίες (που πραγματοποιήθηκαν υπό την επίβλεψη του αρχιτέκτονα καθηγητή Μανόλη Κορρέ, προέδρου της Επιτροπής Συντηρήσεως Μνημείων Ακρόπολης) αφορούν τη διαμόρφωση των διαδρομών για εμποδιζόμενα άτομα σε αμαξίδιο και για ηλικιωμένους πολίτες. Η σχετική μελέτη, που εγκρίθηκε από το ΚΑΣ, εκπονήθηκε με χορηγία του Ιδρύματος Ωνάση για τα έργα αναβάθμισης της Ακρόπολης.
Οι ειδικοί επιστήμονες δεν εντοπίζουν το ζήτημα μόνο στο αισθητικό αποτέλεσμα, αλλά και στο αν είναι αναστρέψιμες οι επεμβάσεις, ως οφείλουν, αν ακολουθήθηκαν οι διεθνείς συμβάσεις που διέπουν τις επεμβάσεις για την αποκατάσταση των μνημείων. Επιπροσθέτως, εγείρονται νομικά ζητήματα και ερωτήματα για τα προβλήματα που προκαλούνται όπου η κλίση είναι πάνω από το επιτρεπόμενο όριο του 3% για την προσβασιμότητα, καθώς σε ορισμένα σημεία η κλίση φτάνει στο 9%.
Εκείνο που δεν έχει γίνει σαφές στο ευρύ κοινό είναι ότι στην Ακρόπολη έχουμε δύο «μέτωπα». Το ένα αφορά την έκταση και το υλικό των διαστρώσεων που πραγματοποιήθηκαν και το δεύτερο την αποκατάσταση της δυτικής προσπέλασης της Ακροπόλεως και των εδαφικών σταθμών όπως ήταν στην αρχαιότητα, έργο πολύ μεγαλύτερης κλίμακας και καθοριστικότερης σημασίας. Γι’ αυτό στη συνέχεια το ίδιο το ΥΠΠΟΑ έκανε γνωστό ότι οι διαδρομές κατασκευάζονται για να διευκολυνθεί η πρόσβαση στα βαριά οχήματα που θα χρησιμοποιηθούν.
Ο κ. Κορρές σε σύντομη τοποθέτησή του στη δημόσια συζήτηση για τις παρεμβάσεις, που οργάνωσε η Ομάδα Culture Τhrough Politics, υποστήριξε ότι οι επεμβάσεις είναι αναστρέψιμες, καθώς ανάμεσα στον Βράχο και το υλικό της διάστρωσης έχει τοποθετηθεί ειδικό πλαστικό φύλλο που μπορεί να αφαιρεθεί. Γεγονός που αμφισβητείται, καθώς το χοντρό σκυρόδεμα με οπλισμό μπορεί να αποκολληθεί μόνο με κομπρεσέρ, πληγώνοντας ανεπανόρθωτα τον Βράχο. Εντύπωση προκαλεί ότι σε πρόσφατο άρθρο του -στο «Lifo»- σημειώνει:
«Η παρούσα εργασία είναι αντιληπτή ως μέρος ενός ολικού σχεδίου για την αποκατάσταση των αρχαίων επιφανειών, η οποία κατά πολύ θα βελτιώσει τις συνθήκες θέασης των μνημείων από το επίπεδο αναφοράς που είχαν υπ’ όψιν εκείνοι που τα σχεδίασαν. Υπενθυμίζεται ότι την κλασική εποχή, εξαιρουμένων μόνον του τεμένους του Διός και κάποιων μικρών εκτάσεων, όλες οι επιφάνειες στην Ακρόπολη ήταν καλυμμένες με απολύτως επίπεδες διαστρώσεις…».
Πώς προεξοφλούν ο κ. Κορρές και η πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟΑ ότι θα υλοποιηθούν τα έργα, καθώς γνωρίζουμε ότι για ένα Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, ενταγμένο στον κατάλογο της UNESCO, οι αποφάσεις λαμβάνονται μετά από διεθνή συνέδρια στα οποία συμμετέχουν εξειδικευμένοι επιστήμονες και τα συμπεράσματα των συνέδρων συνοδεύουν τον φάκελο των έργων.
Τρομακτικό έργο
«Θα χαρακτήριζα τρομακτικό ένα τέτοιο έργο, αν καταφέρουν να το υλοποιήσουν, γιατί θα δουλέψει σε τρεις διαστάσεις. Οταν στρωθούν οι “ταράτσες”, όλα θα γίνουν οριζόντια και θα σηκωθεί το έδαφος σε ορισμένα σημεία πολύ ψηλά», λέει στην «Εφ.Συν.» ο αρχιτέκτονας Τάσος Τανούλας (ΥΠΠΟ, ΕΣΜΑ/ΥΣΜΑ 1977-2010), ο οποίος εργάστηκε επί σαράντα χρόνια στην Ακρόπολη (1976-2016).
Στην ερώτησή μας αν τα έργα που έγιναν είναι αναστρέψιμα κι αν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν άλλα υλικά, απαντά: «Δύσκολα είναι αναστρέψιμα χωρίς να υποστεί ζημιά ο Βράχος. Ακόμα και έμπειροι μαρμαράδες θα δυσκολευτούν να το αφαιρέσουν χωρίς να τραυματίσουν τον Βράχο. Φυσικά θα μπορούσαν να γίνουν με άλλα υλικά. Εχουμε κάνει παλαιότερα τέτοιες παραβάσεις, όπως του Τραυλού από τη δεκαετία του ‘70».
Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων και το Ελληνικό Τμήμα του «Διεθνούς Συμβουλίου Μνημείων και Τοποθεσιών-ICOMOS» εκφράζουν έντονες αντιρρήσεις. Παράλληλα, αρχιτέκτονες, αρχαιολόγοι, ιστορικοί, συντηρητές, καλλιτέχνες -μια υπερκομματική ομάδα- συνυπέγραψαν το κείμενο διαμαρτυρίας «Εκκληση για τις Επεμβάσεις στην Ακρόπολη – Ακρόπολη: SOS». Οι υπογραφές ξεπερνούν τις 500 -συνεχίζεται η συγκέντρωση-, ενώ το κείμενο εστάλη στην Πρόεδρο της Δημοκρατίας, στον πρωθυπουργό και στις υπηρεσίες του ΥΠΠΟΑ.
Οι υπογράφοντες ζητούν να αρθούν τα βλαπτικά χαρακτηριστικά των διαστρώσεων και να μην πραγματοποιηθούν τα έργα που έχουν εξαγγελθεί. Το κείμενο εστάλη επίσης στο Διεθνές ICOMOS, στην UNESCO, σε φορείς του εξωτερικού και σε προσωπικότητες. Παράλληλα, προωθείται η δημοσιοποίησή του σε έντυπα της Αγγλίας, της Γερμανίας και της Αμερικής. Σε περίπτωση που δεν εισακουστούν οι εκκλήσεις τους, δεν αποκλείεται η νομική οδός.
Τελικά τα έργα έγιναν για τους ανθρώπους με αναπηρία ή για τα βαριά μηχανήματα και την εξυπηρέτηση των τουριστών που ανεβαίνουν κατά χιλιάδες από τις κρουαζιέρες το καλοκαίρι;
