«Η Χρυσή Αυγή προσπαθεί να κάνει ό,τι και ο Χίτλερ»

«Η Χρυσή Αυγή προσπαθεί να κάνει ό,τι έκανε με επιτυχία ο Χίτλερ. Να είναι με το ένα πόδι στο κοινοβούλιο και με το άλλο πόδι στη δράση στο δρόμο, ενώ έχεi φτιάξει το δικό της ιδεολογικό αφήγημα εξελληνίζοντας τον Ναζισμό», τόνισε ο Ρότζερ Γκρίφιν, καθηγητής ιστορίας στο πανεπιστήμιο Oxford Brookes, στα πλαίσια της ημερίδας που διοργανώθηκε το Σάββατο στο Πάντειο Πανεπιστήμιο με θέμα την άνοδο του φασισμού. 

Σύμφωνα με τον Γκρίφιν ο φασισμός, βασιζόμενος στις ιδέες του έθνους και της φυλής, επιδιώκει να καταδείξει «ότι τώρα είναι η ώρα για μια νέα εποχή. μια νέα αυγή, μια χρυσή αυγή», για ένα νέο είδος κοινωνίας και μια νέα εθνικιστική τάξη που θα δημιουργηθεί μέσα από την καταστροφή. Όπως εξηγεί ο καθηγητής, ο φασισμός είναι μια μανιχαϊστική ιδεολογία που στη βάση της φυλής διαχωρίζει τους ανθρώπους σε καλούς και κακούς. «Αν είσαι φασίστας είναι εύκολο να καθίσεις και να γράψεις μια λίστα με αυτούς που μισείς, με όσους θεωρείς υπανθρώπους», αναφέρει χαρακτηριστικά και επισημαίνει ότι η φασιστική ιδεολογία έχει στο επίκεντρο τη λογική του «κράτους-κήπου», όπου οι κηπουροί πρέπει να σκοτώσουν και να εξολοθρεύσουν τα άρρωστα φυτά και τα ζιζάνια προκειμένου να είναι τα υπόλοιπα φυτά υγιή. 

«Όταν έχεις έγκαυμα στο χέρι ανακουφίζεσαι με το κρύο νερό αλλά όταν το βγάζεις από το νερό πονάει ακόμα, κι έτσι το βάζεις πάλι πίσω στο κρύο νερό. Ο φανατισμός ως ιδεολογία είναι ό,τι το κρύο νερό για ένα χέρι με έγκαυμα. Κάποιοι άνθρωποι δε μπορούν να ζήσουν χωρίς την απολυτότητα», λέει ο Γκρίφιν κι εξηγεί ότι από τις μαρτυρίες των Ναζί φαίνεται ότι η μύησή τους στο ναζισμό ήταν γι’ αυτούς μια «φανταστική» εμπειρία, κατά την οποία βίωναν την «έκσταση», το να στέκονται δηλαδή έξω από τον εαυτό τους αποκτώντας μια ταυτότητα από κάτι μεγαλύτερο από τους ίδιους. «Μπαίνεις στο δωμάτιο χωρίς να ξέρεις ποιος είσαι, τι κάνεις, τι γίνεται γύρω σου και βγαίνεις έξω έχοντας μια πίστη. Το έβλεπαν σαν αίσθηση σωτηρίας. Ο Χίτλερ ήταν σωτήρας γι’ αυτούς», αναφέρει και τονίζει ότι «πρέπει να παίρνουμε τις φασιστικές ιδέες στα σοβαρά. Μία από τις τραγωδίες του μεσοπολέμου είναι ότι η βρετανική κυβέρνηση δε μπόρεσε να αντιληφθεί ότι ο Χίτλερ δεν αστειευόταν. Αν ένα φασιστικό κίνημα πάρει την εξουσία έχουμε δει τι συμβαίνει». 

O Steve Reicher, καθηγητής κοινωνικής ψυχολογίας στο πανεπιστήμιο του St Andrews, μίλησε για την αρχή του Αρχηγού που παρατηρείται στα απολυταρχικά καθεστώτα και η οποία χαρακτηρίζει και την ναζιστική οργάνωση της Χρυσής Αυγής. Είπε ότι πρόκειται για μια κοινωνική σχέση ανάμεσα στον ηγέτη και τους ακολούθους του, κατά την οποία ο αρχηγός διαμορφώνει την ταυτότητα της ομάδας φτάνοντας σε σημείο ο ίδιος και η ομάδα να ταυτίζονται. «Ο Χίτλερ καλλιεργούσε την εικόνα ότι ο ίδιος είναι η Γερμανία και ότι η Γερμανία είναι ο Χίτλερ. Πρόκειται για μια ψευδαίσθηση κατά την οποία ο εχθρός του αρχηγού είναι εχθρός όλων όσων ανήκουν στην ομάδα», λέει ο Reicher και τονίζει ότι ο ολοκληρωτισμός παρουσιάζει άνοδο σε καταστάσεις όπου οι άνθρωποι νιώθουν ότι δεν ορίζουν τη μοίρα τους. 

O καθηγητής του ΕΚΠΑ Αντώνης Λιάκος ανέφερε τη φράση του Αϊνστάιν ότι η πιο ευάλωτη στην ψύχωση του μίσους και της καταστροφής είναι η αφρόκρεμα του πνεύματος και προσέθεσε ότι για τo φασισμό ο θάνατος συνδέεται με την αναζήτηση του νοήματος της ζωής. Η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ Θάλεια Δραγώνα μίλησε για το έλλειμμα δημοκρατίας και την ανεκτική στάση της κοινωνίας και των ΜΜΕ απέναντι στην ιδεολογία και την πρακτική του μίσους και επεσήμανε ότι η Χρυσή Αυγή και γενικότερα ο φασισμός δημιουργεί υποκατάστατα της πραγματικότητας, επενδύοντας σε μνήμες, μύθους και τελετές και αντικαθιστώντας την πραγματικότητα που βίωνε το άτομο πριν γίνει μέλος, ενώ τόνισε την σαδιστική απόλαυση που αποτυπώνεται στα πρόσωπα των μελών των ταγμάτων εφόδου όταν επιτίθενται σε μετανάστες. Η Αλεξάνδρα Κορωναίου, καθηγήτρια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο μίλησε για την στρατηγική της Χρυσής Αυγής να διαστρευλώνει την ιστορία και τη συλλογική μνήμη, εστιάζοντας στα μαθήματα ιστορίας που διοργανώνει η ναζιστική οργάνωση για παιδιά. 

Ο Δημήτρης Χριστόπουλος, αντιπρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, τόνισε ότι στην περίπτωση της Χρυσής Αυγής η εγκληματική οργάνωση δεν βρίσκεται κοντά στο κόμμα αλλά στον πυρήνα του, καθώς η ηγεσία του κόμματος είναι η εγκληματική οργάνωση. 

Αναφέρθηκε επίσης στα σενάρια περί «σοβαρής Χρυσής Αυγής» που διακινούνταν από κύκλους της κυβέρνησης Σαμαρά και δημοσιογράφους και στη σχέση της οργάνωσης με τον Τ. Μπαλτάκο, ενώ επεσήμανε ότι «υπάρχουν φωνές και μέσα στη ριζοσπαστική Αριστερά που στο όνομα μιας αμαρτωλής, ανομολόγητης, αντιμνημονιακής, αντινεοφιλελεύθερης συμμαχίας με τους Ναζί δεν στιγματίζουν όπως θα έπρεπε τη Χρυσή Αυγή».