Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Κάτω από τη βάση η Ελλάδα στην προστασία των προσφύγων
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κάτω από τη βάση η Ελλάδα στην προστασία των προσφύγων

  • A-
  • A+

Το νομικό πλαίσιο για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των προσφύγων εφάρμοσε και τη χρονιά που πέρασε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), κλείνοντας τα αυτιά του στις εθνικιστικές κραυγές των ευρωπαϊκών χωρών.

Οι δικαστές του ΕΔΔΑ, θεματοφύλακες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στην πλούσια νομολογία τους πρόσθεσαν και φέτος σπουδαία σκεπτικά που ενσωματώνουν στις αποφάσεις τους πολλά από αυτά που μπορεί για τις εγχώριες αρχές να αποτελούν λεπτομέρειες, αλλά είναι αυτονόητα για τον κοινό νου...

Οπως πώς μπορούν να κατανοήσουν το περιεχόμενο ενός φυλλαδίου γραμμένο στα ελληνικά ή για τα ένδικα μέσα που πρέπει να χρησιμοποιήσουν στη χώρα μας οι πρόσφυγες και μετανάστες που μόλις έχουν φτάσει στα hotspots της Χίου, όταν μάλιστα δεν υπάρχει μεταφραστής αλλά ούτε και δικηγόρος που να μπορεί να τους κατευθύνει. Ή πώς μπορεί να επιστρέψει στο Αφγανιστάν νεαρός πρόσφυγας που έχει ασπαστεί τον χριστιανισμό, ο οποίος επιπροσθέτως ανήκει σε φυλή που τελεί εκεί υπό καταπίεση και ο επαναπατρισμός του ισοδυναμεί με θάνατο; Να επιστρέψει και να υποκρίνεται, λένε οι Ελβετοί δικαστές...

Οσο για τη χώρα μας, το ΕΔΔΑ διαπιστώνει καταιγισμό παραβιάσεων στην προστασία των προσφύγων. Η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου βαθμολογείται κάτω από τη βάση... Ενδεικτικά αναφέρουμε το μέγεθος της παραβίασης σε σχετικά πρόσφατες αποφάσεις του ΕΔΔΑ που σημάδεψαν το 2019.

Εξευτελιστική μεταχείριση η κράτησή τους

Ανήλικοι πρόσφυγες που γεύτηκαν την ελληνική «φιλοξενία» και η ηλικία τους αποτελεί από μόνη της γεγονός ευαισθητοποίησης προσφεύγουν κατά της Ελλάδας και κατά των υπόλοιπων χωρών που βρέθηκαν στον δρόμο της προσφυγιάς τους: Αυστρίας, Κροατίας, Ουγγαρίας, Βόρειας Μακεδονίας, Σερβίας και Σλοβενίας.

Το Στρασβούργο έκρινε ότι οι συνθήκες κράτησης τριών από τους προσφεύγοντες σε διάφορα αστυνομικά τμήματα αποτελούσαν εξευτελιστική μεταχείριση, παρατηρώντας ότι η κράτησή τους εκεί ήταν πιθανό να τους προκαλέσει αισθήματα απομόνωσης από τον έξω κόσμο, με δυνητικά αρνητικές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική τους ευεξία.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι οι αρχές δεν είχαν πράξει ό,τι εύλογα μπορούσε να αναμένεται από αυτές για να εκπληρώσουν την υποχρέωσή τους να προστατεύσουν τέσσερις από τους προσφεύγοντες, οι οποίοι είχαν ζήσει για ένα μήνα στο στρατόπεδο στην Ειδομένη σε ένα περιβάλλον ακατάλληλο για εφήβους.

Η υποχρέωση αυτή βαρύνει το Ελληνικό Δημόσιο αναφορικά με άτομα που είναι ιδιαίτερα ευάλωτα λόγω της ηλικίας τους. Παραβίαση του άρθρου 3 (απαγόρευση απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης).

Το ΕΔΔΑ έκρινε, επίσης, ότι η τοποθέτηση των τριών ανηλίκων σε αστυνομικά τμήματα ισοδυναμούσε με στέρηση της ελευθερίας τους, δεδομένου ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν εξήγησε τους λόγους για τους οποίους οι αρχές τούς είχαν τοποθετήσει εξ αρχής σε αστυνομικά τμήματα με εξευτελιστικές συνθήκες κράτησης –και όχι σε εναλλακτικά κέντρα κράτησης. Συνεπώς, η κράτηση δεν ήταν νόμιμη. Παραβίαση του άρθρου 5 § 1 (δικαίωμα στην ελευθερία και την ασφάλεια).

Τη γλίτωσαν ωστόσο οι υπόλοιπες χώρες, καθώς το ΕΔΔΑ ομόφωνα κήρυξε τις καταγγελίες κατά των Αυστρίας, Κροατίας, Ουγγαρίας, Βόρειας Μακεδονίας, Σερβίας και Σλοβενίας απαράδεκτες ως προδήλως αβάσιμες.

Ανυπόφορη η ζωή στην υποκρισία

Το Στρασβούργο τον περασμένο Νοέμβριο έφραξε τον δρόμο στην απέλαση μόλις στο... παρά πέντε 23χρονου Αφγανού που αρνήθηκε το Ισλάμ και ασπάστηκε τον χριστιανισμό.

Ο νεαρός πρόσφυγας αλλαξοπίστησε και προσέφυγε κατά της απόφασης των ελβετικών αρχών που τον έστελναν πίσω στο Αφγανιστάν με τη συμβουλή να υποκρίνεται τον... καλό ισλαμιστή. Το ΕΔΔΑ διεμήνυσε στους Ελβετούς ότι το εισιτήριο επιστροφής του στην Καμπούλ ισοδυναμεί με διώξεις, βασανιστήρια, ακόμα και θάνατο!

Το Στρασβούργο αναφέρει στην απόφασή του προς τις ελβετικές δικαστικές αρχές πως τυχόν απέλαση του νεαρού Αφγανού συνιστά παραβίαση του άρθρου 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), καθώς διαπίστωσε «ουσιώδεις ελλείψεις στον έλεγχο που άσκησαν τα ελβετικά δικαστήρια κατά την εξέταση της υπόθεσης, γιατί δεν είχαν προβεί σε επαρκή εκτίμηση των κινδύνων που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει ο προσφεύγων αν απελαυνόταν στο Αφγανιστάν, ούτε είχε ερωτηθεί σχετικά με την καθημερινή πρακτική της χριστιανικής πίστης του και πώς θα μπορούσε, εάν επέστρεφε, να συνεχίσει να την ασκεί, ούτε τεκμηρίωσαν από διεθνείς συμβάσεις την πρακτική σε αντίστοιχες περιπτώσεις ατόμων που ασπάστηκαν τον χριστιανισμό, συνεπώς έκρινε ότι η επιστροφή του θα δημιουργούσε κίνδυνο υποβολής σε βασανιστήρια».

Ο νεαρός προσφεύγων, που ανήκε στην κοινότητα Hazara, η οποία αντιμετωπίζει διακρίσεις στο Αφγανιστάν, έφτασε στην Ελβετία και αιτήθηκε άσυλο λόγω δικαιολογημένου φόβου δίωξης στη χώρα καταγωγής του επειδή ασπάστηκε τον χριστιανισμό.

Η αίτησή του απορρίφθηκε και στην ασκηθείσα προσφυγή τα εγχώρια δικαστήρια πρότειναν ως λύση «την επιστροφή του σε άλλη πόλη όπου δεν είχε γίνει γνωστή η αλλαγή πίστης του και την υποβολή του σε μια κρυφή ζωή χωρίς δικαίωμα έκφρασης της λατρείας του».

Η σύσταση αυτή εξόργισε τους δικαστές του ΕΔΔΑ περισσότερο και από την απέλαση, οι οποίοι κάνουν λόγο για συμβουλή που ενέχει τη «μορφή ανυπόφορης ψυχικής πίεσης».

Τους έδιναν οδηγίες με ελληνικά φυλλάδια

Ενα από τα παράδοξα ήταν και η ενημέρωση στα ελληνικά Αφγανών προσφύγων στη Χίο ότι μπορούσαν να προσφύγουν κατά της απέλασης σε διοικητικό δικαστήριο χωρίς να προσδιορίζεται ποιο είναι αυτό και πού βρίσκεται, αφού στη Χίο δεν εδρεύει τέτοιο δικαστήριο!

Παραβίαση της ΕΣΔΑ, αφού με συνοπτικές διαδικασίες και χωρίς την προσφυγή τους σε ένδικα μέσα τούς οδήγησαν σε απέλαση.

Ειδικότερα, το ΕΔΔΑ κάνει λόγο για νομική και διαδικαστική ενημέρωση στα ελληνικά, σε γλώσσα που δεν γνώριζαν. Νομιμότητα κράτησης και δικαίωμα πρόσβασης σε δικαστικό έλεγχο και παροχή πληροφοριών.

Το Στρασβούργο έκρινε ότι, εν όψει των περιστάσεων, οι προσφεύγοντες δεν είχαν πρόσβαση σε ένδικα μέσα για την αμφισβήτηση των αποφάσεων που διέτασσαν την απέλασή τους και την παράταση της προσωρινής κράτησής τους.

Οι προσφεύγοντες ήταν υπήκοοι του Αφγανιστάν, οι οποίοι κατανοούσαν μόνο τη διάλεκτο φαρσί και δεν είχαν δικηγόρους να τους βοηθήσουν.

Τα επίσημα έγγραφα είχαν συνταχθεί στα ελληνικά, όπως και το φυλλάδιο που πληροφορούσε ότι μπορούσαν να προσφύγουν κατά της απέλασης σε διοικητικό δικαστήριο, χωρίς όμως να προσδιορίζεται ποιο είναι το αρμόδιο διοικητικό δικαστήριο και πού βρίσκεται αυτό, αφού στη Χίο που βρισκόταν δεν εδρεύει διοικητικό δικαστήριο.

Κατά το ΕΔΔΑ, ωστόσο, η κράτηση ήταν νόμιμη και το κατώτατο όριο σοβαρότητας για να χαρακτηριστεί ως απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση δεν είχε επιτευχθεί. Παραβίαση του Αρθρου 5 § 4 (δικαίωμα λήψης ταχείας απόφασης σχετικά με τη νομιμότητα της κράτησης) της ΕΣΔΑ.

Φόβος και στέρηση ελευθερίας

Απαράδεκτη και εξευτελιστική μεταχείριση ασυνόδευτων ανήλικων μεταναστών από ελληνικές κρατικές αρχές και παράνομη στέρηση της ελευθερίας τους. Καταιγισμός παραβιάσεων της Ελλάδας. Το ΕΔΔΑ δεν αφήνει στο απυρόβλητο και τον εισαγγελέα εκ του νόμου αρμόδιο για την τύχη των παιδιών.

Το ΕΔΔΑ απασχόλησε η κράτηση εννέα ασυνόδευτων ανήλικων μεταναστών σε διαφορετικά αστυνομικά τμήματα στην Ελλάδα για περιόδους μεταξύ 21 και 33 ημερών (σ.σ. αυτή τη στιγμή οι ασυνόδευτοι ανήλικοι στη χώρα μας είναι πάνω από 5.000).

Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στο κέντρο υποδοχής στα Διαβατά και ακολούθως σε ειδικές εγκαταστάσεις για ανηλίκους.

Το Δικαστήριο διαπίστωσε, πρώτον, ότι η κράτηση στα διάφορα αστυνομικά τμήματα ήταν ικανή να τους προκαλέσει αίσθημα απομόνωσης από τον έξω κόσμο, με δυνητικά αρνητικές συνέπειες για τη σωματική και ηθική τους ευημερία.

Το ΕΔΔΑ έκρινε επίσης ότι οι συνθήκες διαβίωσης στο κέντρο υποδοχής στα Διαβατά, το οποίο διέθετε μια ασφαλή ζώνη για τους ασυνόδευτους ανηλίκους, δεν είχε υπερβεί το κατώτατο όριο σοβαρότητας που απαιτείται για την εφαρμογή του άρθρου 3. Το Στρασβούργο εξέφρασε, επίσης, την άποψη ότι οι προσφεύγοντες δεν είχαν επωφεληθεί ενός εσωτερικού ένδικου μέσου.

Δεύτερον, το ΕΔΔΑ διαπίστωσε ότι η τοποθέτηση των προσφευγόντων σε συνοριακά αστυνομικά τμήματα μπορούσε να νοηθεί ως στέρηση της ελευθερίας, η οποία δεν ήταν νόμιμη κατά την έννοια του άρθρου 5 § 1, και σημείωσε ότι οι προσφεύγοντες είχαν περάσει αρκετές εβδομάδες, προτού το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ) συστήσει την τοποθέτησή τους σε κέντρα υποδοχής για ασυνόδευτους ανηλίκους.

Τέλος, ο εισαγγελέας, ο οποίος ήταν και ο νόμιμος κηδεμόνας τους, δεν τους έφερε σε επαφή με δικηγόρο και δεν είχε ασκήσει έφεση εξ ονόματός τους για να επιτευχθεί η διακοπή της κράτησή τους και η μεταφορά τους σε κατάλληλες εγκαταστάσεις. Παραβίαση των άρθρων 3, 13, 5 παρ. 1 και 4 της ΕΣΔΑ.

ΒΙΑΛ, Σούδα - Χίος

Τον περασμένο Οκτώβριο, το ΕΔΔΑ αποφασίζει για τις συνθήκες κράτησης Σύρων, Αφγανών και Παλαιστινίων στα hotspots της ΒΙΑΛ και της Σούδας στη Χίο και για το ζήτημα νομιμότητας της κράτησής τους εκεί.

Οι δικαστές στο Στρασβούργο εντοπίζουν ότι «τα ένδικα μέσα που είχαν στη διάθεσή τους οι κρατούμενοι μετανάστες στα κέντρα υποδοχής έκτακτης ανάγκης στην Ελλάδα δεν ήταν ούτε προσβάσιμα ούτε επαρκή».

Δεν είχαν νομική συνδρομή, δεν μπόρεσαν να κατανοήσουν το περιεχόμενο του ενημερωτικού φυλλαδίου και, ιδίως, δεν μπόρεσαν να κατανοήσουν το υλικό που αφορούσε τις διάφορες δυνατότητες προσφυγής που διέθεταν σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο.

Παραβίαση του άρθρου 5 § 1 (δικαίωμα στην ελευθερία και ασφάλεια). Μη παραβίαση του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ (απαγόρευση της απάνθρωπης και ταπεινωτικής μεταχείρισης) και του Αρθρου 5 § 4 (δικαίωμα γρήγορης απόφασης σχετικά με τη νομιμότητα της κράτησης).

Αναφορικά με το hotspot της ΒΙΑΛ οι Αρχές είχαν κάνει ό,τι εύλογα μπορούσε να αναμένεται από αυτές για να εκπληρώσουν την υποχρέωση παροχής φροντίδας και προστασίας των ασυνόδευτων ανηλίκων. Αλλά και για τους υπόλοιπους προσφεύγοντες μεταφέρθηκαν αμέσως –ή εντός δέκα ημερών– από το στρατόπεδο ΒΙΑΛ στο στρατόπεδο της Σούδας.

Το Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι οι συνθήκες κράτησης στη Σούδα δεν συνιστούσαν απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση και επανέλαβε την προηγούμενη διαπίστωσή του ότι η περίοδος κράτησης ενός μηνός στο στρατόπεδο ΒΙΑΛ δεν πρέπει να θεωρείται υπερβολική δεδομένου του χρόνου που απαιτείται για τη συμμόρφωση με τις σχετικές διοικητικές διαδικασίες.

Επιπλέον, η διάρκεια της κράτησης των προσφευγόντων, από τη στιγμή που είχαν εκφράσει την επιθυμία τους να υποβάλουν αίτηση ασύλου, ήταν σχετικά σύντομη.

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Συσκέψεις εννέα ωρών για το προσφυγικό χωρίς... λευκό καπνό
Χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα οι επαφές Στεφανή και Γεραπετρίτη με αυτοδιοικητικούς για την κατανομή των προσφυγικών πληθυσμών ● Στα κάγκελα οι τοπικές κοινωνίες ● Ποιοι δήμαρχοι προαναγγέλλουν κινητοποιήσεις...
Συσκέψεις εννέα ωρών για το προσφυγικό χωρίς... λευκό καπνό
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Τα φωτογραφικά κλικ του ανήλικου Μουσταφά
Τα φωτογραφικά «κλικ» από τον φακό ενός 17χρονου ασυνόδευτου προσφυγόπουλου από τη Συρία ζέσταναν τα ψυχρά μάρμαρα του Αρείου Πάγου καθώς εκτίθενται εκεί το τελευταίο δεκαήμερο. Στην είσοδο του «Θέμιδος...
Τα φωτογραφικά κλικ του ανήλικου Μουσταφά
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Περιπλανώμενοι μικροί ήρωες ζητούν φιλοξενία
Οσο ο τέως πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς πόζαρε προεκλογικά στον φράχτη του Εβρου, κομπάζοντας για τη μείωση της «λαθρομετανάστευσης» από τη Θράκη, περίπου 400 -ανήλικοι στην πλειονότητά τους- πρόσφυγες από...
Περιπλανώμενοι μικροί ήρωες ζητούν φιλοξενία
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ξεσηκωμός στη Χίο ενάντια στην υπερδομή στο Αίπος
Την πλήρη αντίθεση του στην κυβερνητική πρόταση για δημιουργία υπερδομής στο Αίπος, εξέφρασε σε έκτακτη συνεδρίαση του το Δημοτικό Συμβούλιο Χίου. Οι τοπικοί αξιωματούχοι του νησιού αποφάσισαν ομόφωνα να...
Ξεσηκωμός στη Χίο ενάντια στην υπερδομή στο Αίπος
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Χίος: Έκκληση να ανοίξουν θερμαινόμενοι χώροι για τους πρόσφυγες
Οι δύσκολες καιρικές συνθήκες που αναμένεται να πλήξουν το νησί του βορείου Αιγαίου τις επόμενες ώρες έχει ενεργοποιήσει μερίδα πολιτών που απευθύνουν έκκληση σε κάθε αρμόδιο φορέα (Δήμο Χίου, Μητρόπολη Χίου,...
Χίος: Έκκληση να ανοίξουν θερμαινόμενοι χώροι για τους πρόσφυγες
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δύο έφηβοι πρόσφυγες τραυματίες σε επεισόδια στη Μόρια
Σε κρίσιμη κατάσταση νοσηλεύεται από τα ξημερώματα, στο νοσοκομείο Μυτιλήνης ένας 15χρονος Αφγανός, που φέρει σοβαρά τραύματα από μαχαίρι σε πολλά σημεία του σώματός του.
Δύο έφηβοι πρόσφυγες τραυματίες σε επεισόδια στη Μόρια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας