Στην Πειραιώς 132, δίπλα από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας έχει στηθεί εδώ και μερικούς μήνες ένα διαφορετικό βιβλιοπωλείο. Το βιβλιοπωλείο των αστέγων. Ο επισκέπτης του μπορεί να βρει σε πολύ χαμηλές τιμές χιλιάδες τίτλους βιβλίων που κυριολεκτικά έσωσαν οι άστεγοι συλλέκτες ή δωρήθηκαν από απλούς πολίτες.
Η «Εφ.Συν.» είχε παρουσιάσει το εγχείρημα στις 4 Μαρτίου στις στήλες του «Για Κ.ΑΛ.Ο.» («Το όραμα ενός αστέγου για ένα βιβλιοπωλείο και η αλληλεγγύη του κόσμου»). Πλέον έχει σταθεί περισσότερο στα πόδια του, αν και αρκετά τεχνικά και πρακτικά προβλήματα παραμένουν. Συζητήσαμε με τον Λεωνίδα Κουρσούμη, που αποτελεί ψυχή της προσπάθειας, για τη λειτουργία του βιβλιοπωλείου αλλά και την επόμενη μέρα.
Είναι ένα ζεστό πρωινό του Αυγούστου. Αρκετοί πελάτες έρχονται και χαιρετούν τον κ. Λεωνίδα ζητώντας του βιβλία για τις διακοπές η για την επιστροφή από αυτές. Το τηλέφωνό του χτυπάει συνέχεια τόσο για να δώσει πληροφορίες σε ανθρώπους που θέλουν να επισκεφθούν το βιβλιοπωλείο όσο και για να επιβεβαιώσει ότι δέχεται δωρεές βιβλίων από εκείνους που θέλουν να του τα φέρουν.
«Με παίρνουν 100 τηλέφωνα κάθε μέρα για να ρωτήσουν διάφορες πληροφορίες», μας λέει χαρακτηριστικά. Εδώ τα βιβλία σώζονται από την ανακύκλωση και μπορούν να αποτελέσουν πολύ χρήσιμα ευρήματα για όσους το επισκεφθούν και έχουν την υπομονή να ψάξουν ανάμεσα στους περίπου 15.000 τίτλους που διαθέτει αυτή τη στιγμή. Η αναζήτηση πάντα καταλήγει σε αρκετά ενδιαφέροντα για τον καθένα βιβλία που μέχρι το τέλος Αυγούστου κοστολογούνται μόλις 2 ευρώ, εκτός από κάποια λευκώματα.
Η επίμονη προσπάθεια του Λεωνίδα Κουρσούμη ξεκίνησε το διάστημα που ήταν άστεγος και κράτησε περίπου 1,5 χρόνο. Μάζευε βιβλία και τα πουλούσε σε παλαιοβιβλιοπωλεία της Αθήνας για να εξασφαλίζει τα προς το ζην.
Από τον Σεπτέμβριο του 2018 βρήκε χώρο να μένει καθώς μια γνωστή τού παραχώρησε μια αποθήκη και έτσι με τους αστέγους που συνεργαζόταν μαζεύοντας βιβλία αποφάσισαν να στήσουν μια δική τους επιχείρηση.
«Τον Ιανουάριο κάναμε μια ανάρτηση στο διαδίκτυο ζητώντας βιβλία από δεύτερο χέρι και είχαμε μεγάλη ανταπόκριση. Ενας από τους μετόχους του κτιρίου στην Πειραιώς 132 είδε την ανάρτηση και μας παραχώρησε αφιλοκερδώς τον χώρο όπου βρισκόμαστε σήμερα για να τον αξιοποιήσουμε όπως κρίνουμε. Είναι δύσκολη εποχή αλλά σιγά σιγά στεκόμαστε στα πόδια μας», λέει στην «Εφ.Συν.» ο κ. Κουρσούμης. Βοηθοί του αυτή τη στιγμή είναι άλλοι δύο πρώην άστεγοι που από την ενασχόλησή τους με το βιβλιοπωλείο βγάζουν ένα μεροκάματο ικανό να πληρώσουν το νοίκι και τις λοιπές υποχρεώσεις τους και όπως λένε, «με τα λίγα που έχουμε εξασφαλίζουμε ένα σπίτι».
Υπολογιστής
Οταν όμως ο κ. Λεωνίδας λέει ότι τα πράγματα συνεχίζουν να είναι δύσκολα, το εννοεί. Αυτή τη στιγμή ο χώρος όπου στεγάζονται δεν έχει ηλεκτρικό ρεύμα, γεγονός που δεν τους επιτρέπει να λειτουργούν μετά τη δύση του ηλίου ειδικά τον χειμώνα, όπως και το να έχουν έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή και άλλα μέσα που χρειάζονται για την εύρυθμη λειτουργία του βιβλιοπωλείου.
Στον χώρο δεν υπάρχει ούτε παροχή ίντερνετ ώστε να μπορούν να απαντούν άμεσα στα πολλά ηλεκτρονικά μηνύματα που δέχονται και να φτιάξουν ηλεκτρονικό σύστημα ταξινόμησης των βιβλίων, ούτε καν νερό και τουαλέτα ώστε οι εργαζόμενοι να έχουν τις κατάλληλες συνθήκες. «Μέχρι στιγμής δεν είχαμε κάποια ιδιαίτερη βοήθεια από τον Δήμο Αθηναίων ή το κράτος.
Απευθυνθήκαμε στον δήμο, ακούσαμε καλά λόγια και ενδιαφέρθηκαν μεμονωμένα στελέχη, αλλά οι προτάσεις που κάναμε και τα όσα συζητήσαμε πάγωσαν προεκλογικά. Περιμένουμε από τη νέα δημοτική αρχή που αναλαμβάνει από Σεπτέμβρη κάποια απάντηση», συνεχίζει.
Πέρα όμως από τα εμπόδια που συναντά η αυτοδιαχειριζόμενη προσπάθεια των αστέγων, δεν θα μπορούσαμε να μη συζητήσουμε για τα ίδια τα βιβλία. Ο κ. Λεωνίδας κόλλησε αυτή την τρέλα όταν ως φοιτητής Οικονομικών δούλευε σε βιβλιοπωλείο της Θεσσαλονίκης. Δεν έχει αγαπημένο βιβλίο, αλλά αγαπημένους συγγραφείς και ποιητές, όπως ο Νίκος-Γαβριήλ Πεντζίκης, ο Γιάννης Μπεράτης, ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, ο Γιώργος Ιωάννου, ο Νικόλαος Χατζής, ο Διονύσιος Σολωμός και ο Αγγελος Σικελιανός. Από ξένους προτιμά τον Λουί-Φερτινάν Σελίν, γνωστό για το «Στην άκρη της νύχτας».
Παλιότερα διάβαζε πολύ, αλλά πλέον όντας στον αγώνα της επιβίωσης και της στήριξης της νέας του προσπάθειας, απλώς ξεφυλλίζει κάποια βιβλία που έρχονται στα χέρια του, μας λέει με ένα μικρό παράπονο.
«Τι είναι το πιο περίεργο που έχετε βρει μαζεύοντας παλιά βιβλία;», ρωτάμε. Μπορεί να μην έχει βρει χρήματα ή κάτι πολύ σπάνιο, αλλά ξεχωρίζει τις πολλές αφιερώσεις των συγγραφέων ακόμα και σημαντικών πολιτικών προσώπων προς τους αναγνώστες, τις σημειώσεις που έκαναν αρκετοί, όπως και καρτ ποστάλ ή οικογενειακές φωτογραφίες.
Μια αρκετά εντυπωσιακή είναι της δεκαετίας του ’50 και απεικονίζει αξιωματικό του αμερικανικού Ναυτικού που φορά την επίσημη στολή του και φωτογραφίζεται με τη γυναίκα και τον γιο του. Η ταυτότητά τους δεν είναι γνωστή και το βιβλίο που την περιείχε έφτασε εδώ αφού πρώτα πέρασε και από δανειστική βιβλιοθήκη.
Ο κ. Λεωνίδας αποφεύγει να κάνει προτάσεις αγορών στους βιβλιοφάγους επισκέπτες, αλλά εμπειρικά παρατηρεί ότι πιο ευπώλητα είναι τα παιδικά βιβλία, εκείνα των «εμπορικών» Ελλήνων συγγραφέων και αρκετά ιστορικά. Οι πελάτες έρχονται και για να φέρουν και για να πάρουν βιβλία. Ολοι τους πιστεύουν ότι για κανένα λόγο δεν πρέπει τα βιβλία να καταλήγουν στα σκουπίδια ή στην ανακύκλωση.
Μέσω ίντερνετ
Ο Χάρης είναι γύρω στα 50 και μας δείχνει βιβλία των Μακιαβέλι, Πασκάλ, Σενέκα, όπως και τραγωδίες του Ευριπίδη. «Ανανεώνω τη βιβλιοθήκη μου. Θέλει υπομονή αλλά βρίσκεις θησαυρούς», μας λέει χαρακτηριστικά.
Ο Πέτρος ήρθε από τη Νέα Φιλαδέλφεια και έμαθε για το βιβλιοπωλείο των αστέγων μέσω ίντερνετ: «Από το να πάνε τα βιβλία στην ανακύκλωση, είπαμε καλύτερα να τα φέρουμε εδώ. Δεν πρέπει να πετιούνται βιβλία».
Το ίδιο πιστεύει και η Κατερίνα Μαλλίρη, φαρμακοποιός από τον Βύρωνα: «Μου έστειλε τον σύνδεσμο μια φίλη. Με εντυπωσίασε η διάθεση αυτών των ανθρώπων που τους χτύπησε η κρίση να ξαναρχίσουν τη ζωή τους. Είχα βιβλία, ήθελα να τα κάνω δωρεά σε μια δημόσια βιβλιοθήκη, αλλά προτίμησα να βοηθήσω εδώ. Είναι πολλών κατηγοριών, μαθηματικά, ιστορικά, λογοτεχνικά. Εφερα πέντε τσάντες. Θεωρώ ιεροσυλία να τα πετάμε. Επειδή ο χώρος με εμπνέει αποφάσισα να αγοράσω κάποια βιβλία, κυρίως τουριστικούς οδηγούς»
Οσο κάνουμε κουβέντα με τους πελάτες, ο κ. Κουρσούμης παραλαμβάνει νέες κούτες με δωρεές και προσπαθεί να τις ταξινομήσει. Αποχωρούμε παίρνοντας για δώρο ένα βιβλίο του Χρόνη Μίσσιου και δίνοντας την υπόσχεση να επιστρέψουμε και ως πελάτες ώστε να ψάξουμε καλύτερα για τους θησαυρούς που κρύβονται στην Πειραιώς.
Info: Βιβλιοπωλείο των αστέγων, Πειραιώς 132. Ανοιχτά όλες τις μέρες εκτός Δευτέρας μεταξύ 10.00 και 16.00. Επικοινωνήστε μέσω email στο [email protected] ή στο τηλέφωνο 6977239766.
