Οι συρμοί του θανάτου

«Δεν είναι μόνο για τους Εβραίους…». Με έξι λέξεις σε μια φράση, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Γιάννης Μπουτάρης τα είπε όλα χθες, στη συνέντευξη Τύπου για τις εκδηλώσεις μνήμης του Ολοκαυτώματος, 72 χρόνια μετά την αναχώρηση του πρώτου συρμού από τον τον παλαιό σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης ώς το στρατόπεδο Αουσβιτς – Μπίρκεναου. Μια φράση που περικλείει τόση μνήμη, τόσο πόνο, τόση μετάνοια…

Εκείνος ο μαύρος συρμός του θανάτου –μια ατμομηχανή με τέσσερα βαγόνια– θα είναι εκεί. Από την ερχόμενη Παρασκευή ώς τη Δευτέρα 16 Μαρτίου, που θα κρατήσουν οι εκδηλώσεις με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Ποτέ ξανά». Και μπορεί να είναι η τρίτη φορά που διοργανώνονται στη Θεσσαλονίκη, άλλα χρόνο με τον χρόνο γνωρίζουν μεγαλύτερη συμμετοχή και επιτυχία, δείχνοντας ότι είναι κάτι παραπάνω από εκδηλώσεις μνήμης. «Συνιστούν ένα κάλεσμα για να εμποδίσουμε την αναζωπύρωση του ναζισμού», όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Γιάννης Μπουτάρης.

Κορυφαία στιγμή των εκδηλώσεων, η σιωπηρή πορεία που θα πραγματοποιηθεί την ερχόμενη Κυριακή, με αφετηρία την Πλατεία Ελευθερίας και κατάληξη στον παλαιό σιδηροδρομικό σταθμό, εκεί όπου πρώτη φορά θα βρίσκεται ένα από τα τρένα με τα οποία μεταφέρθηκαν οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, σε ένα ταξίδι χωρίς επιστροφή για τους περισσότερους… Συνολικά 19 συρμοί θανάτου αναχώρησαν από την πόλη προς τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζί, στέλνοντας στην κόλαση 2.800 Εβραίους, μισοί από τους οποίους έφηβοι και παιδιά.

«Με τις εκδηλώσεις αυτές τιμούμε τους συμπολίτες μας. Η Θεσσαλονίκη έχει λόγο να φωνάζει “Δεν ξεχνώ”. Δεν είναι μόνο για τους Εβραίους. Η κίνηση αυτή ξεκλήρισε την πόλη», τόνισε ο δήμαρχος που ανακοίνωσε και τη δημιουργία Μουσείου Ολοκαυτώματος, ως «μια συνεχή παρουσία εναντίον του φασισμού», όπως χαρακτηριστικά είπε.

«Οι νέοι άνθρωποι οφείλουν να γνωρίζουν την ιστορία, τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και να τιμούμε τα θύματα», συμπλήρωσε ο πρύτανης του ΑΠΘ, Περικλής Μήτκας, που συμμετέχει ως συνδιοργανωτής στις εκδηλώσεις μαζί με τον δήμο και την Ισραηλιτική Κοινότητα.

«Οι Εβραίοι ήταν πλειοψηφία στην πρόοδο και ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης από τον 15ο αιώνα. Ηταν από τα πιο ενεργά και δυναμικά κομμάτια της πόλης. Στα χρόνια της Κατοχής έγιναν μάρτυρες ενός μελετημένου πλάνου. Το ταξίδι είχε ως τελικό προορισμό τους θαλάμους αερίων και τα κρεματόρια», πρόσθεσε ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, Δαυίδ Σαλτιέλ.

Στη συνέντευξη, το «παρών» έδωσε και ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Τριαντάφυλλος Μηταφίδης ως εκπρόσωπος του Δικτύου Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών 1940-1945, σημειώνοντας: «Εχει πολλές ενοχές για το παρελθόν της αυτή η πόλη, κυρίως λόγω της υγειονομικής ταφής της μνήμης…»