«Φοβερή εμπειρία, φοβερή σού λέω, ογδόντα άτομα αυτοί και δύο εμείς, ανταλλάξαμε εμπειρίες και συναισθήματα». Με εφηβική ένταση ο δικηγόρος Σπύρος Σακέτας αφηγείται στην «Εφ.Συν.» πώς «επέστρεψε» στη φυλακή σαράντα και βάλε χρόνια μετά, μαζί με τον Νώντα Οχονο, εκεί όπου ήταν κι οι δυο τους πολιτικοί κρατούμενοι την περίοδο της χούντας.
Βρέθηκαν χθες στις φυλακές Διαβατών και στο σχολείο δεύτερης ευκαιρίας στο πλαίσιο του ανοίγματος που επιχειρεί από πέρυσι ο Σύλλογος Φυλακισθέντων Εξορισθέντων 67-74 (ΣΦΕΑ) προκειμένου μέλη του να μεταφέρουν άμεσα τις εμπειρίες του αντιδικτατορικού αγώνα σε διάφορες κοινωνικές ομάδες.
Πέρυσι στα Διαβατά είχε πάει ο Δημήτρης Δεμουρτζίδης, φέτος οι Σακέτας και Οχονος, σε άμεση επικοινωνία με ποινικούς κρατούμενους.
«Οι νέες γενιές τα έχουν λίγο μπερδεμένα στο μυαλό τους σχετικά με τη χούντα, το Κυπριακό, το Πολυτεχνείο. Βάλαμε ένα χέρι να καταλάβουν» μας λέει ο κ. Οχονος.
«Χρυσαυγίτες δεν εκδηλώθηκαν», προσθέτει ο κ. Σακέτας, ωστόσο «ένας μόνο αναφέρθηκε στη διαγραφή χρεών από τη χούντα και στους δρόμους που έφτιαξε, αυτά που λένε συνήθως οι χουντικοί, αλλά φυσικά δεν είχε να πει τίποτα όταν τον ρώτησα αν αυτά συμψηφίζουν τη βία και τα βασανιστήρια».
Και φυσικά υπήρξε και η ανταλλαγή εμπειριών, εκεί που η γλώσσα επικοινωνίας είναι κοινή, η συνεννόηση εύκολη, κάποιες φορές γίνεται με τα μάτια, καθώς συναντιούνται οι αφηγήσεις των δυσκολιών:
«Τους αφηγήθηκα ένα περιστατικό με τη μεταφορά μας με το καράβι, μιας ομάδας κρατουμένων από τις φυλακές Αίγινας για τις φυλακές Αβέρωφ, μεσοπέλαγα και με 10 Μποφόρ, είχαμε δει τον χάρο με τα μάτια μας, αλλά μας είχαν μέσα στην κλούβα δεμένους, παρότι τους παρακαλούσαμε να μας λύσουν τουλάχιστον τα χέρια» θυμάται ο Νώντας Οχονος, που πέρασε τέσσερα χρόνια στις φυλακές.
Κάνει μάλιστα και τη σύγκριση, «δεν ξέρω, αλλά τότε νομίζω ότι οι ποινικοί ήταν διαφορετικοί. Τα εγκλήματα ήταν κυρίως εγκλήματα τιμής, τώρα κυριαρχούν τα ναρκωτικά… Για την κατάσταση στη φυλακή δεν γνωρίζω, εμείς μπήκαμε μέχρι το σχολείο, οι ακτίνες είναι άλλο πράγμα. Από αυτά που είδα πάντως τα Διαβατά δεν έχουν καμιά σχέση με το Επταπύργιο…».
Τότε και τώρα
Περισσότερο αλέγρος ο Σπύρος Σακέτας: «Τελικά κάναμε και πλάκα, τους είπαμε πότε και πώς μπήκαμε φυλακή, ότι πολιτικοί κρατούμενοι και ποινικοί ήταν σχεδόν αδέλφια από την περίοδο του Εμφυλίου, αλλά εγώ σαν δικηγόρος ήμουν πολύ… μαζεμένος. Ο Οχονος ήταν περισσότερο άμεσος και βιωματικός, συνεννοήθηκε μαζί τους με την πρώτη».
«Τους είπα πώς έγινα επιχειρηματίας» λέει ο κ. Οχονος «και ότι σ’ αυτό με βοήθησε η φυλακή, η εμπειρία με τους ανθρώπους και πάνω απ’ όλα η γνώση. Τρεις γλώσσες έμαθα με τα μαθήματα που μας έκαναν συγκρατούμενοι, τους είπα ότι πρέπει να διαβάζουν και να προσπαθήσουν να βελτιώσουν το άτομό τους, να ωριμάσουν».
Και ο Σπύρος Σακέτας καταλήγει: «Ενα έχω να πω μετά από αυτήν την εμπειρία: να ανοίξουν δέκα σχολειά σε κάθε φυλακή, να προσληφθούν έξτρα καθηγητές. Πάνω από το 80% όσων πηγαίνουν σε σχολείο δεύτερης ευκαιρίας δεν ξαναγυρνάν στο έγκλημα. Ανοίξτε σχολειά παντού…».
Και μοιάζει ο λόγος του σαν μακρινός αλλά ολοζώντανος απόηχος των συνθημάτων που φώναζε πριν από πενήντα χρόνια.
