Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εορτασμός με ποιήματα στη λίμνη

Πρωτομαγιάτικη εκδήλωση κατά τη δεκαετία του 1920 στο Πασαλιμάνι

Εορτασμός με ποιήματα στη λίμνη

  • A-
  • A+

Ενας ποιητής διαβάζει έναν άλλο ποιητή, όταν ακόμα η ποίηση μπορούσε να εμπνεύσει τους εργάτες και να στηρίξει τον αγώνα και τα όνειρά τους για μια καλύτερη ζωή.

Στα Ιωάννινα, την Πρωτομαγιά του 1923, την πρώτη για την οποία γνωρίζουμε κάποια ιστορικά στοιχεία, ο Γιαννιωτοεβραίος ποιητής Γιωσέφ Ελιγιά (Ιωσήφ Ηλίας) θα διαβάσει στους συγκεντρωθέντες εργάτες ένα δικό του ποίημα και κομμάτια από το «Φως που καίει» του Δ. Τανάλια (Κ. Βάρναλης) και το «Παραμύθι» του Κ. Χατζόπουλου.

Ηταν 8 το πρωί στο εξοχικό καφενείο Ζάππειο όταν άρχισε να συγκεντρώνεται ο κόσμος, «παρ’ όλη την κακοκαιρία και τις ύπουλες ενέργειες μερικών πολιτικάντηδων», για την εργατική Πρωτομαγιά.

Το πώς έγινε η γιορτή μάς το διηγείται η ανταπόκριση του «Ριζοσπάστη» στις 7 Μαΐου.

Ο γενικός γραμματέας του Εργατικού Κέντρου έδωσε το σύνθημα της έναρξης, ενώ ο ομιλητής που ακολούθησε «εξιστόρησε τα συμβάντα των εργατών της Αμερικής και τελείωσε λέγοντας πως η εργατιά της Ελλάδος, μαζί με το Διεθνές Προλεταριάτο δεν ξέχασε το αδικοχαμένο εργατικόν αίμα και ότι σήμερα πια έχοντας για παράδειγμα την αυτοθυσία των εργατών της Αμερικής και την πρωτοπορία της Κοινωνικής Επαναστάσεως στη Σοβιετική Ρωσία θα βαδίση όχι πια προς την επιτυχία του οκταώρου, αλλά προς την κατάκτησιν αυτής της πολιτικής εξουσίας από τα χέρια της αμαρτωλής αστικής τάξεως».

Δεν ήταν τυχαία αυτή η αισιοδοξία. Ο κομμουνιστικός όμιλος της πόλης φαίνεται ότι είχε αρχίσει να δυναμώνει μετά τη δημιουργία του το 1919.

Τον Μάρτιο του 1923 είχε γιορτάσει την επέτειο της Κομμούνας, ενώ τον Ιανουάριο του 1924 έγινε εκδήλωση ύστερα από κάλεσμα της ΟΚΝΕ στη μνήμη της Ρόζας Λούξεμπουργκ και του Καρλ Λίμπκνεχτ, και κατά κάποιες πηγές και… μνημόσυνο στη Μητρόπολη.

Σε επίπεδο εργατικών αγώνων, ήδη το Εργατικό Κέντρο Ιωαννίνων αριθμούσε περισσότερα από επτά σωματεία και εκατοντάδες συνδικαλισμένους εργάτες, ενώ οι δραστήριοι τσαγκαράδες θα βγάλουν και την εφημερίδα τους, τον «Ανθρωπο», με την οποία βάσιμα υποθέτουμε ότι είχε συνεργαστεί ο Ελιγιά.

Σίγουρα είχε συνεργαστεί όμως με την εφημερίδα «Νέος Αγών» που εξέδιδε η Πανηπειρωτική Ενωση Παλαιών Πολεμιστών και Θυμάτων Στρατού, η οποία ιδρύθηκε μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και η οποία θα μετάσχει και στο πανελλήνιο συνέδριο των Παλαιών Πολεμιστών τον Μάιο του 1924.

Στην πάνω αριστερή γωνία της εφημερίδας αυτής δημοσίευε ποιήματα ο Ιούλιος Συγκουλέριος, που ήταν το ψευδώνυμο του Ελιγιά και με αυτό συμμετείχε και στην Πρωτομαγιά έναν χρόνο πριν.

Η κομμουνιστική αυτή κινητικότητα σε συνδυασμό με την ένταση της κοινωνικής συνείδησης στα λαϊκά στρώματα της πόλης δεν θα περάσει απαρατήρητη από τις στρατιωτικές αρχές και τον Δεκέμβριο του 1924 θα προχωρήσουν σε μαζικές συλλήψεις της οργάνωσης των Παλαιών Πολεμιστών, ανάμεσα στις οποίες είναι και αυτή του Ελιγιά.

Οι βαριές ποινές θα μετατραπούν εκείνη την περίοδο σε σύντομες φυλακίσεις, αλλά θα στείλουν και τους τρεις πρώτους Γιαννιώτες εξορία στην Ανάφη, ενώ από εκείνη την πρώτη αριστερή ομάδα της πόλης θα ξεκινήσει μια κλωστή που πολλούς θα τους συνδέσει ώς τη δεκαετία του ’40 και τη μεταπολεμική ιστορία.

Ξαναγυρνώντας στην Πρωτομαγιά του ’23, το ψήφισμα δεν επετράπη να κατατεθεί στη Γενική Διοίκηση Ηπείρου «εν διαδηλώσει», η γιορτή όμως έκλεισε με τη Διεθνή κι αφού προηγουμένως είχε αρέσει η «μανδολινάτα».

Ολοι δε «συνεχάρησαν θερμά την οργανωτική επιτροπή για την τάξη και τη λαμπρήν εμφάνιση της γιορτής».

Στις μέρες μας, η πορεία της Πρωτομαγιάς ξεκινάει από το Εργατικό Κέντρο των Ιωαννίνων που βρίσκεται στην οδό Γιωσέφ Ελιγιά, έναν δρόμος του ιστορικού κέντρου που θυμίζει παράλληλα και την περιοχή όπου ζούσε η ακμάζουσα γιαννιωτοεβραϊκή κοινότητα πριν από τον διωγμό της από τους ναζί τον Μάρτιο του 1944 και τη Γενοκτονία.

Ο Γιωσέφ Ελιγιά γεννήθηκε το 1901 στα Ιωάννινα και πέθανε από τύφο στον «Ευαγγελισμό» στην Αθήνα το 1931, αφού έζησε το τελευταίο μέρος της ζωής του στο Κιλκίς.

Το έργο του σήμερα γίνεται όλο και πιο γνωστό και έχει πάρει τη θέση του στην ελληνική λογοτεχνία.

Την ανάδειξή του όμως στις μέρες μας ως μιας ολοκληρωμένης προσωπικότητας την οφείλουμε στην έρευνα των πανεπιστημιακών των Ιωαννίνων Παναγιώτη Νούτσου (μεταξύ άλλων στο «Γιωσέφ Ελιγιά, Τα ανοιχτά προβλήματα της έρευνας», 2002) και Ελένης Κουρμαντζή (Γιωσέφ Ελιγιά, «Αλλιανιστής και Πρωτοπόρος», 2001, κ.ά.).

Αυτή την περίοδο, το Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδος παρουσιάζει τις περιοδικές του εκθέσεις «Η Εβραϊκή Κοινότητα των Ιωαννίνων – Αντικειμένων Μνήμη» και «Γιοσέφ Ελιγιά, o Ποιητής της Λίμνης».

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Η ζώσα μνήμη μιας μακραίωνης παράδοσης
Η πόλη των Ιωαννίνων είναι μία από τις λίγες πόλεις της χώρας που τιμούν την Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος. Η εκδήλωση θα γίνει με διοργανωτές την Περιφέρεια Ηπείρου σε...
Η ζώσα μνήμη μιας μακραίωνης παράδοσης
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ανοιγμα στην Ιστορία με το βλέμμα στο σήμερα
Το χθες, το σήμερα και το αύριο των εβραϊκών κοινοτήτων θα συζητηθούν στο διεθνές επιστημονικό συνέδριο, που ξεκινάει στα Ιωάννινα σήμερα και θα διαρκέσει τρεις μέρες. Ιστορικοί, ερευνητές και συγγραφείς θα...
Ανοιγμα στην Ιστορία με το βλέμμα στο σήμερα
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Το ίδιο λουκέτο θα κλείσει και τα σπίτια μας...
Συνεχίζουν τις κινητοποιήσεις οι 91 εργαζόμενοι του εργοστασίου στην Κάτω Αχαγιά ενάντια στις αποφάσεις του ομίλου οι οποίες τους οδηγούν στην ανεργία και την απεμπόληση των εργασιακών τους δικαιωμάτων.
Το ίδιο λουκέτο θα κλείσει και τα σπίτια μας...
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Προτεραιότητά μου, η ανάδειξη της ταυτότητας των Ιωαννίνων»
Μπορεί τα Γιάννενα να αποφάσισαν ποιον δήμαρχο θέλουν για την επόμενη τετραετία, η εκλογή του Μωυσή Ελισάφ, όμως, αποτελεί είδηση με διεθνή αντίκτυπο, αφού για πρώτη φορά εκλέγεται Ελληνας Εβραίος δήμαρχος.
«Προτεραιότητά μου, η ανάδειξη της ταυτότητας των Ιωαννίνων»
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Καταγγελίες από την ΠΕΝΕΝ για το εργατικό δυστύχημα στο Πέραμα
Το νέο εργατικό «έγκλημα» που σημειώθηκε με θύμα έναν 45χρονο εργαζόμενο στο Πέραμα καταγγέλλει με ανακοίνωσή της η διοίκηση του ναυτεργατικού σωματείου ΠΕΝΕΝ
Καταγγελίες από την ΠΕΝΕΝ για το εργατικό δυστύχημα στο Πέραμα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας