Αύριο Τρίτη, εκτός απροόπτου, σύμφωνα με πληροφορίες της «Εφ.Συν.», αρχίζει η υποβολή των μηχανογραφικών των υποψηφίων των πανελλαδικών εξετάσεων. Είναι φανερό ότι η αγωνία της επαγγελματικής αποκατάστασης μέσα σ’ ένα περιβάλλον ολοένα αυξανόμενης ανεργίας πρωτοστατεί στις επιλογές σπουδών των νέων. Ονειρα, επιθυμίες, κλίσεις δίνουν γρήγορα τη θέση τους σε μια ρεαλιστική προσαρμογή, στην οποία μηχανοδηγός είναι η κατάσταση στην αγορά εργασίας, δηλαδή η επαγγελματική προοπτική των σπουδών.
Στο πλαίσιο αυτό θα μπορούσαμε να βάλουμε το παρακάτω στοίχημα για φέτος: πρωτευόντως τα Παιδαγωγικά Τμήματα που οδηγούν στο επάγγελμα του δασκάλου και δευτερευόντως οι καθηγητικές σχολές (φιλολόγων, μαθηματικών, φυσικών, χημικών κ.ά.) θα καταλάβουν το μεγαλύτερο τμήμα των πτυχιούχων με υψηλές βαθμολογίες και ιδιαίτερα τα πρώτα θα απολαύσουν την αφρόκρεμα των πρώτων προτιμήσεων χιλιάδων υποψηφίων.
Η μπαταρία που θα φορτίσει τη διαμόρφωση στάσεων στις επιλογές αυτές είναι οι περίπου 40.000 μόνιμοι διορισμοί εκπαιδευτικών των τελευταίων 4 ετών.
Επιλογές με αιτία
Αν εξετάσει κανείς τις προτιμήσεις-επιλογές των υποψηφίων στον ορίζοντα των τελευταίων περίπου 70 χρόνων, θα διαπιστώσει οβιδιακές μεταμορφώσεις, καθώς πανεπιστημιακά τμήματα που λίγα χρόνια πριν έκαιγαν τις καρδιές των υποψηφίων σήμερα βρίσκονται στα αζήτητα των επιλογών τους.
Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και μέχρι τη δεκαετία του ‘70, οι πολυτεχνικές σπουδές με επίκεντρο τις Σχολές των Πολιτικών Μηχανικών, των Αρχιτεκτόνων, των Μηχανολόγων-Ηλεκτρολόγων συγκέντρωναν τις περισσότερες πρώτες προτιμήσεις των υποψηφίων.
Το υψηλό εισόδημα, καθώς και το κύρος και το γόητρο που εξασφάλιζαν την εποχή εκείνη τα αντίστοιχα επαγγέλματα ήταν ο μαγνήτης για την επιλογή των σπουδών που οδηγούσαν σ’ αυτά.
Σαν κομήτης εκεί στα μέσα της δεκαετίας του ‘80 εμφανίζεται το Τμήμα Κοινωνιολογίας, το οποίο για λίγα μόνο χρόνια αποσπά τις πρώτες επιλογές των υποψηφίων.
Αιτία, η εισαγωγή της Κοινωνιολογίας ως μαθήματος στη Μέση Εκπαίδευση και οι διορισμοί πτυχιούχων κοινωνιολόγων στα σχολεία. Σταμάτησαν οι διορισμοί και το τμήμα έπεσε στην αφάνεια.
Στη δεκαετία του ‘90 αλλάζουν πολύ γρήγορα οι προτιμήσεις των υποψηφίων, καθώς αλλάζουν ταχύτατα οι προσανατολισμοί στην αγορά εργασίας. Παράδειγμα, η ανάπτυξη των ΜΜΕ επηρεάζει και την απογείωση των σχολών δημοσιογραφίας (Αθήνας-Θεσσαλονίκης-Παντείου).
Την περίοδο 1994-1996 τα τμήματα ΜΜΕ ήταν τα τμήματα με τις περισσότερες πρώτες προτιμήσεις και είχαν πολύ υψηλές βάσεις. Πίσω από αυτή την αγάπη των υποψηφίων βρισκόταν το άνοιγμα των ιδιωτικών ΜΜΕ που στρατολογούσαν πλήθος πτυχιούχων.
Ο ίδιος ακριβώς λόγος αλλά από την ανάποδη, δηλαδή το κλείσιμο των ΜΜΕ λίγο αργότερα και η αυξημένη ανεργία των πτυχιούχων των πιο πάνω τμημάτων, κατέβασε στο ελάχιστο τις πρώτες προτιμήσεις των υποψηφίων και τις βάσεις των παραπάνω τμημάτων.
Στο β’ μισό της δεκαετίας του ‘90 οι επιλογές των υποψηφίων συγκεντρώνονται στα Τμήματα Πληροφορικής, τα οποία ανεβάζουν στα ύψη τις βάσεις εισαγωγής τους, για να αρχίσουν να τις ρίχνουν 10 χρόνια αργότερα. Στα τέλη της δεκαετίας του ‘90 πήραν κεφάλι τα χρηματοοικονομικά εκείνα τμήματα που φαινόταν ότι συνδέονταν επαγγελματικά με τη «χρηματιστηριακή άνθηση». Λίγο αργότερα το χρηματιστηριακό «μπαμ» και μαζί του η αβεβαιότητα στις επαγγελματικές προοπτικές απομάκρυνε το μεγαλύτερο μέρος των φανατικών οπαδών τους.
Από τα τέλη της δεκαετίας του ‘90 υπάρχει έντονη στροφή στις Στρατιωτικές και Αστυνομικές Σχολές, ενώ λίγα χρόνια αργότερα (από το 2004 μέχρι και το 2010) τα τμήματα δασκάλων άρχισαν να συγκεντρώνουν μεγάλο αριθμό πρώτων προτιμήσεων και από το 2007 βρέθηκαν στην κορυφή της κούρσας της ζήτησης των υποψηφίων όλων των Επιστημονικών Πεδίων (τα Παιδαγωγικά Τμήματα Δημοτικής Εκπαίδευσης, τόσο της Θεσσαλονίκης όσο και της Αθήνας, από το 2007 έως και το 2009 είχαν τις περισσότερες πρώτες προτιμήσεις).
Η στροφή αυτή έχει να κάνει και πάλι με τις επαγγελματικές προοπτικές καθώς τόσο οι Στρατιωτικές και Αστυνομικές Σχολές όσο και τα Παιδαγωγικά Τμήματα Δασκάλων υπόσχονται σίγουρη απασχόληση στο Δημόσιο. Οι μηδενικοί μόνιμοι διορισμοί εκπαιδευτικών στα σχολεία μετά το 2010 πριμοδότησαν και την υποχώρηση των προτιμήσεων των υποψηφίων στα Παιδαγωγικά Τμήματα. Από το 2011 το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Θεσσαλονίκης πέφτει από την πρώτη στην τέταρτη θέση «τρώγοντας» τη σκόνη από τη Νομική και την Ιατρική Αθήνας και τα επόμενα χρόνια συνεχίστηκε η κατρακύλα.
Το Παιδαγωγικό Θεσσαλονίκης, η Ιατρική Αθήνας, η Νομική Αθήνας, η Ψυχολογία Αθήνας, η Αξιωματικών Ελληνικής Αστυνομίας και η Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Η/Υ του ΕΜΠ μάζεψαν τις περισσότερες πρώτες προτιμήσεις των νέων στις προτελευταίες πανελλαδικές εξετάσεις (2023).
Ωστόσο, μια ματιά στις επιλογές των περυσινών επιτυχόντων αποκαλύπτει και νέες τάσεις. Τμήματα Ψυχολογίας, Πληροφορικής και Χημείας βρέθηκαν στην κορυφή των επιλογών τους.
Οι διορισμοί στα σχολεία (28.000 νέοι διορισμοί στην Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση την περίοδο 2020-2023) φαίνεται ότι συγκίνησαν τους υποψήφιους αφού περίπου 1 στους 5 δήλωσε στο μηχανογραφικό του το τμήμα των Παιδαγωγικών Δημοτικής Εκπαίδευσης Θεσσαλονίκης, το αντίστοιχο τμήμα του Βόλου, αλλά και όλες τις σχολές που σχετίζονται με την εκπαίδευση. Στις νέες τάσεις, συγκαταλέγονται οι επιλογές για τα Τμήματα Ψυχολογίας, Πληροφορικής και Χημείας, που βρέθηκαν στην κορυφή των επιλογών, ενώ αντίθετα τα τμήματα Μαθηματικών και Φυσικής έμειναν εκτός της κούρσας των πιο δημοφιλών.
