Ηχηρό «όχι» στην αμετακίνητη υπουργό Παιδείας έστειλαν οι πρυτάνεις σχετικά με τον νέο-νόμο πλαίσιο για τα ΑΕΙ. Η χθεσινή πεντάωρη έκτακτη Σύνοδος Πρυτάνεων, στην οποία δεν είχε προσκληθεί η Νίκη Κεραμέως, ύστερα από πολλές ζυμώσεις κατέληξε σε ένα κοινό ψήφισμα, απορριπτικό ως προς τις αλλαγές που εισάγει το νομοσχέδιο με τον «αντιδημοκρατικό» τρόπο εκλογής των οργάνων.
Εκλογή του πρύτανη των ΑΕΙ από μια ισχυρή και διευρυμένη εκλογική βάση και Συμβούλια Διοίκησης μόνο με «στρατηγικό και συμβουλευτικό χαρακτήρα τα οποία να συμβάλλουν στην αναζήτηση πόρων και στη διεθνοποίηση των πανεπιστημίων» ζητάει η Σύνοδος από το υπουργείο Παιδείας.
Στην αρχή της χθεσινής διαδικασίας υπήρξε ειδική αναφορά στο χθεσινό πρωτοσέλιδο της «Εφ.Συν.» και την ανοιχτή επιστολή προς Κεραμέως και Μητσοτάκη 740 πανεπιστημιακών και ερευνητών από 50 χώρες σχετικά με το νομοσχέδιο αλλά και την πανεπιστημιακή αστυνομία.
Κατά τη διάρκεια της Συνόδου, καταγράφηκαν αρχικά τρεις τάσεις: εκείνων που ζητούσαν την απόσυρση του νομοσχεδίου στο σύνολό τους (5-7 πρυτάνεις), των «ενδιάμεσων» που ήταν κατά των Συμβουλίων και του νέου συστήματος διοίκησης (ΕΜΠ, ΟΠΑ, Δημοκρίτειο, Πανεπιστήμιο Κρήτης) και όσων ήταν υπέρ του νομοσχεδίου Κεραμέως (ΑΠΘ, ΕΚΠΑ, Παν. Αιγαίου, Χαροκόπειο). Τελικά, για να μη βγουν τρεις διαφορετικές θέσεις, η Σύνοδος με πλειοψηφία 17-4 κατάφερε να εγκρίνει ψήφισμα στο οποίο αναφέρονται συνοπτικά τα εξής:
1. Συμβούλια Διοίκησης (Σ.Δ.)
Οι αρμοδιότητές τους δεν συνάδουν με τον μέχρι τώρα τρόπο διοίκησης των πανεπιστημίων, συσσωρεύουν μεγάλη δύναμη στη λήψη αποφάσεων, ενώ δεν διαχέεται η εξουσία σε ευρύτερα συλλογικά όργανα (Πρυτανικό Συμβούλιο, Σύγκλητος), χωρίς να υπάρχει πρόνοια για θεσμικά αντίβαρα.
2. Πρύτανης
Το κύρος και η ισχύς του Πρύτανη πρέπει να προέλθει από την εντολή μιας ισχυρής και διευρυμένης εκλογικής βάσης, όπως έχει ήδη αποφασιστεί νομοθετικά με τον σχετικό νόμο 4692/2020 (της ίδιας κυβέρνησης). Αντίθετα, ένας Πρύτανης που θα επιλέγεται από ένα 11μελές σώμα, στο οποίο μάλιστα θα είναι μέλος του, δεν θα διαθέτει τη νομιμοποίηση και κύρος μέσα στην ακαδημαϊκή κοινότητα. Η δυνατότητα διαπλοκής για τον έλεγχο της εκλογής πρύτανη αυξάνει, καθώς στην πράξη τα τέσσερα εσωτερικά μέλη μπορούν να διαμορφώσουν σχετικά εύκολα τις συνθήκες για την εκλογή στο αξίωμα του Πρύτανη ενός εξ αυτών.
Υπάρχει η πιθανότητα να επιλεγεί ως πρύτανης εσωτερικό μέλος του Σ.Δ. που στην ψηφοφορία για εκλογή μελών του Σ.Δ. συγκέντρωσε έναν πολύ μικρό αριθμό ψήφων. Ο Πρύτανης συγκεντρώνει υπερεξουσίες, καθώς εκτός από Πρύτανης με αυξημένες αρμοδιότητες και εξουσία είναι ακόμη προεδρεύων της Συγκλήτου, Πρόεδρος του Σ.Δ., Πρόεδρος της Επιτροπής Ερευνών, Πρόεδρος του ΚΕΔΙΒΙΜ και Πρόεδρος της Εταιρείας Αξιοποίησης της Περιουσίας. Η σημαντικότερη, όμως, αντίφαση είναι ότι ο Πρύτανης, ως Πρόεδρος του Σ.Δ., καθίσταται ταυτόχρονα ελέγχων και ελεγχόμενος.
3. Σύγκλητος
Απονευρώνεται τελείως ο ρόλος της καθώς θα ασχολείται αποκλειστικά με ακαδημαϊκά ζητήματα, αλλά και ακόμη σε πολλά από αυτά το Συμβούλιο Διοίκησης θα είναι αυτό που θα έχει τον αποφασιστικό λόγο.
4. Αντιπρυτάνεις
Οι Αντιπρυτάνεις υποβαθμίζονται σε απλά εκτελεστικά όργανα, καθώς ούτε εκλέγονται ούτε αποτελούν μέλη συλλογικών οργάνων, όπως με το υφιστάμενο καθεστώς (Σύγκλητος, Πρυτανικό Συμβούλιο).
5. Κοσμήτορες
Ο θεσμός του Κοσμήτορα λειτουργεί πολύ καλά κάτω από το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο και δεν υπάρχει λόγος για να διορίζονται/επιλέγονται οι Κοσμήτορες από τα Σ.Δ. Θα πρέπει να παραμείνει η εκλογή των Κοσμητόρων από τη βάση. [..] Επιπλέον ο διορισμός των Κοσμητόρων σημαίνει ότι το 1/3 περίπου των μελών της Συγκλήτου θα είναι διορισμένα.
Στα θετικά σημεία του νομοσχεδίου συμπεριλαμβάνονται –σύμφωνα με τη Σύνοδο– η δυνατότητα των πανεπιστημίων να σχεδιάζουν και να ιδρύουν νέα ή/και ξενόγλωσσα προγράμματα σπουδών χωρίς τον έλεγχο του υπουργείου, η δυνατότητα για εξωστρέφεια και διεθνοποίηση των σπουδών, η εσωτερική κινητικότητα φοιτητών (εθνικό Erasmus), οι ευέλικτες και διεπιστημονικές σπουδές, η σύνδεση εκπαίδευσης και έρευνας με τον παραγωγικό κόσμο, η βελτίωση διαδικασιών για πιο γρήγορη και αποτελεσματική διαχείριση των ερευνητικών κονδυλίων.
Η Σύνοδος Πρυτάνεων προτείνει, κατά πλειοψηφία, να δοθεί εύλογος χρόνος για ουσιαστική διαβούλευση (που λήγει στις 19 Ιουνίου) με την ακαδημαϊκή κοινότητα, ώστε να υπάρξει αναδιαμόρφωση του νομοσχεδίου, ενώ «ζητά την εξασφάλιση των απαραίτητων πόρων για την υλοποίηση των θετικών στοιχείων του νομοσχεδίου».
Σημειώνεται πως μέχρι στιγμής μόλις 7 από τις συνολικά 23 Συγκλήτους έχουν συνεδριάσει για ένα τόσο κρίσιμο νομοσχέδιο, ενώ ήδη 5 Σύγκλητοι, όπως και η ΠΟΣΔΕΠ, έχουν ζητήσει την απόσυρσή του.
