Ψηφιακή στρατηγική για την Παιδεία, εκπόνηση νέων Προγραμμάτων Σπουδών και στο βάθος κατάργηση του δωρεάν σχολικού βιβλίου

Οι «μεταρρυθμίσεις» στην εκπαίδευση ήταν στο επίκεντρο διαδικτυακής συνάντησης εργασίας της υπουργού Παιδείας Νίκης Κεραμέως, της υφυπουργού Ζέττας Μακρή και του γενικού γραμματέα Αλέξανδρου Κόπτση, με τον πρόεδρο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) και μέλη του διοικητικού συμβουλίου του. Ενα από τα βασικά θέματα που συζητήθηκαν ήταν η ολοκλήρωση των νέων Προγραμμάτων Σπουδών.

Σύμφωνα με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου, η εκπόνηση νέων Προγραμμάτων Σπουδών (Π.Σ.) «αποτελεί αφετηρία και θεμέλιο λίθο του ευρύτερου μεταρρυθμιστικού έργου για την αναβάθμιση του σχολείου» καθώς «τα αναλυτικά προγράμματα σπουδών δεν έχουν αναμορφωθεί σε πολλές περιπτώσεις εδώ και δύο δεκαετίες, με αποτέλεσμα να είναι επιτακτική η ανάγκη επικαιροποίησης και εκσυγχρονισμού, τόσο του περιεχομένου όσο και της φιλοσοφίας και της προσέγγισής τους».

Τα Προγράμματα Σπουδών γενικής εκπαίδευσης που, όπως σημειώνει το υπουργείο, «έχουν ως αφετηρία τα μαθησιακά αποτελέσματα», αναμένεται να ολοκληρωθούν εντός του 2021 και θα παραδοθούν στην εκπαιδευτική κοινότητα μέσω διαδραστικού, ψηφιακού συστήματος.

Η αναμόρφωση των αναλυτικών προγραμμάτων στη γενική και την επαγγελματική εκπαίδευση όπως και η επιμόρφωση επί αυτών είναι ακόμη μια «πληρωμένη οδηγία» της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Την ίδια ώρα, δρομολογείται η εισαγωγή του «πολλαπλού βιβλίου». Σύμφωνα με τη Νίκη Κεραμέως, «η κατάργηση του μονοπωλίου τού ενός και μοναδικού σχολικού εγχειριδίου συνάδει πλήρως με τη φιλοσοφία των νέων Προγραμμάτων Σπουδών, ώστε ο εκπαιδευτικός/μαθητής να μπορεί με κριτική σκέψη να συνδυάσει πληροφορία από πολλές πηγές». Ολα τα βιβλία θα είναι διαθέσιμα σε ψηφιακή μορφή, ενώ θα δοθούν επιπλέον κονδύλια από το Ταμείο Ανάκαμψης για την ανάπτυξη επιπρόσθετου ψηφιακού υλικού και εφαρμογών.

Οσα συζητήθηκαν στην παραπάνω συνάντηση θυμίζουν έντονα ανάλογες προσπάθειες «μεταρρύθμισης» της πρώην υπουργού Παιδείας Αννας Διαμαντοπούλου, την περίοδο 2010-2011.

Τότε, η κυβέρνηση Παπανδρέου κατάργησε τον Οργανισμό Εκδόσεων Διδακτικών Βιβλίων (ΟΕΔΒ) και τον αντικατέστησε από τον φορέα ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών & Εκδόσεων (ΙΤΥΕ)-Διόφαντος, μία από τις κυριότερες αρμοδιότητες του οποίου ήταν η διαμόρφωση του λεγόμενου «ψηφιακού σχολείου».

Στόχος ήταν η κατάργηση της διανομής βιβλίων και η χρήση του ηλεκτρονικού βιβλίου, ωστόσο οι πολιτικές ανακατατάξεις και οι αντιδράσεις που σημειώθηκαν έβαλαν τα σχέδια αυτά στο συρτάρι.

Να θυμίσουμε ότι στις αρχές του περασμένου Μαρτίου ανακοινώθηκε η παραίτηση του προέδρου του ΙΤΥΕ- Διόφαντος, καθηγητή Χρήστου Κακλαμάνη, με τα υπόλοιπα μέλη τού Δ.Σ. να ακολουθούν λίγες μέρες μετά.

Οι προϊστάμενοι των Διευθύνσεων του Ινστιτούτου, σε επιστολή τους προς την υπουργό Παιδείας, τόνιζαν μεταξύ άλλων: «Θεωρούμε υποχρέωσή μας να σας ενημερώσουμε ότι χωρίς Διοίκηση και νόμιμη εκπροσώπηση, έστω και για μικρό χρονικό διάστημα, ο οργανισμός θα αντιμετωπίσει άμεσα σημαντικά προβλήματα, που θα θέσουν σε κίνδυνο την επιχειρησιακή του λειτουργία με αρνητικές συνέπειες για πολλούς τομείς της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (παραγωγή και διανομή σχολικών βιβλίων, υποστήριξη τηλεκπαίδευσης, MySchool, Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο, μισθοδοσία εκπαιδευτικών κ.ά.)».

Η υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως και η κυβέρνηση της Ν.Δ. επιδιώκουν να δώσουν «σάρκα και οστά» στο ανεκπλήρωτο σχέδιο της Αννας Διαμαντοπούλου που, για να είμαστε δίκαιοι, ήταν πιο μπροστά από την εποχή της στην προώθηση των πιο νεοφιλελεύθερων σχεδίων στην εκπαίδευση.

Το υπουργείο, βεβαίως, δεν ομολογεί ακόμα ανοιχτά την κατάργηση της δωρεάν διανομής των σχολικών βιβλίων, αλλά εύκολα μπορεί κάποιος να αναρωτηθεί πώς θα εφαρμοστούν από τη νέα σχολική χρονιά δεκάδες νέα Προγράμματα Σπουδών χωρίς νέα -έντυπα- βιβλία;

Προφανώς, ο σχεδιασμός του υπουργείου είναι τη νέα σχολική χρονιά 2021-22 να υπάρξει ένα μικτό σύστημα έντυπου και ηλεκτρονικού σχολικού βιβλίου, με έμφαση στο ηλεκτρονικό, το οποίο θα πριμοδοτείται από τα νέα Προγράμματα Σπουδών (που έχουν χρηματοδοτηθεί μέσω ΕΣΠΑ με 22 εκατ. ευρώ) και, σταδιακά, το έντυπο να εξαφανιστεί.

Πέρα από τους πλείστους άλλους κινδύνους, κυρίως ενεδρεύει αυτός της πλήρους εξάρτησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας από ψηφιακό υλικό. Το χειρότερο, βέβαια, είναι ότι διασπάται ο ενιαίος χαρακτήρας των Προγραμμάτων Σπουδών, που δεν προβλέπουν τη διανομή των σχολικών βιβλίων, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα διαφοροποιημένο, κατακερματισμένο σχολείο πολλών ταχυτήτων.

Σ’ αυτό το σχολείο οι νέες τεχνολογίες εμφανίζονται ως πανάκεια, σαν το μαγικό ραβδί που λύνει όλα τα προβλήματα, και αυτό γίνεται φανερό από την εφαρμογή της τηλεκπαίδευσης! Στον πυρήνα της ψηφιακής στρατηγικής για την Παιδεία (Βίβλος Ψηφιακού Μετασχηματισμού) βρίσκεται η ανάπτυξη της ψηφιακής κουλτούρας στην εκπαιδευτική κοινότητα αλλά και η μετάβαση από τις document-centric στις data-centric λύσεις.

Σύμφωνα με τη Βίβλο Ψηφιακού Μετασχηματισμού, η στρατηγική ενίσχυσης των υπηρεσιών ηλεκτρονικής μάθησης θα υποστηρίζεται από δύο πυλώνες δράσεων. Ο πρώτος εστιάζει στην ανάπτυξη ψηφιακού περιεχομένου, ενώ ο δεύτερος στον εκσυγχρονισμό των οριζόντιων πλατφορμών και υπηρεσιών για την ανάδειξη και αξιοποίηση του περιεχομένου. Αυτό σημαίνει ότι τα σχολεία εξοπλίζονται με νέα τεχνολογικά μέσα, αναπτύσσονται περαιτέρω οι πλατφόρμες και τα εργαλεία σύγχρονης και ασύγχρονης εκπαίδευσης, ενώ δίνεται έμφαση και στο ψηφιακό περιεχόμενο.

Ηδη, με αφορμή το κλείσιμο των σχολείων 5 μήνες τώρα, έχουμε, σύμφωνα με το υπουργείο, «αναβάθμιση» των ψηφιακών υπηρεσιών για το σχολείο και αντικατάσταση των «υπηρεσιακών εντύπων», όπως το απουσιολόγιο και το βιβλίο ύλης, με ψηφιακά ισοδύναμες λύσεις. Στη Βίβλο Ψηφιακού Μετασχηματισμού περιλαμβάνεται, επίσης, η προώθηση της χρήσης ψηφιακών συγγραμμάτων, το Ψηφιακό Εκπαιδευτικό Περιεχόμενο και οι Υπηρεσίες e-Μάθησης.