Αρνητικός αντίκτυπος από τη… φαεινή ρύθμιση Κεραμέως

Εν αναμονή της έκδοσης της υπουργικής απόφασης που θα καθορίζει τις επιμέρους λεπτομέρειες της ρύθμισης για τη ζωντανή μετάδοση των μαθημάτων, η Ομοσπονδία Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Λειτουργών Ελλάδας (ΟΙΕΛΕ) κατέθεσε χθες αναφορά στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ).

Κλειδί στην όλη υπόθεση παραμένει η εκτίμηση αντικτύπου, η οποία θα καθορίσει τους κινδύνους που ενέχει η εφαρμογή του μέτρου και την οποία το υπουργείο όφειλε να έχει εκπονήσει κατόπιν διαβούλευσης με τους άμεσα ενδιαφερόμενους (εκπαιδευτικές ομοσπονδίες και γονείς), αλλά και με ειδικούς επί των ζητημάτων προστασίας προσωπικών δεδομένων, πριν από την έκδοση της σχετικής υπουργικής απόφασης.

Ομως ούτε οι εκπρόσωποι του εκπαιδευτικού κόσμου κλήθηκαν να γνωμοδοτήσουν επί του θέματος, ούτε η εκτίμηση αντικτύπου έχει δημοσιοποιηθεί, παρά το γεγονός ότι ήδη διέρρευσαν οι βασικοί άξονες της υπουργικής απόφασης.

Παιδαγωγικά ζητήματα

Η ΟΙΕΛΕ με την αναφορά της ζητά μεταξύ άλλων από την Αρχή να παρέμβει γνωμοδοτώντας ως προς τη νομιμότητα της ψηφισθείσας διάταξης καθώς, όπως τονίζει, «πρόκειται για τη μεγαλύτερης έκτασης και σημασίας παραβίαση προσωπικών δεδομένων που έχει καταγραφεί στην Ελλάδα και αφορά εκατομμύρια φυσικών προσώπων».

Πέραν των αυτονόητων παιδαγωγικών ζητημάτων που τίθενται με την εφαρμογή τού εν λόγω μέτρου, η Ομοσπονδία θέτει επιμέρους ζητήματα που εκθέτουν πλήρως το υπουργείο Παιδείας. Αποδομεί πλήρως το αφήγημα του υπουργείου σχετικά με τον σκοπό της ρύθμισης -η υποχρέωση παροχής εκπαίδευσης για όλους- τονίζοντας ότι ο σκοπός αυτός δεν πληροί τις προϋποθέσεις και τις αρχές επεξεργασίας όπως ορίζονται από τον ευρωπαϊκό Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (ΓΚΠΔ), ενώ παραβιάζει διατάξεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου αλλά και της σύμβασης 108 του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

«Είναι χαρακτηριστικό ότι η ψηφισθείσα διάταξη δεν έχει λάβει υπόψη της ότι κατά τη διάρκεια του μαθήματος στη σχολική ζωή ανακοινώνονται στοιχεία της οικογενειακής ζωής των μαθητών ή και των εκπαιδευτικών. Το αντικειμενικό αυτό γεγονός είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ίδιας της εκπαιδευτικής διαδικασίας […] Εάν αυτή η κατηγορία ευαίσθητων δεδομένων καταστούν αντικείμενο επεξεργασίας, τίθενται αυτομάτως σε κίνδυνο τα υποκείμενα των δεδομένων, ανεξαρτήτως των τυχόν τεχνικών μέσων που θα χρησιμοποιηθούν (π.χ. αλλοίωση φωνής). Ο βαθμός ταυτοποίησης σε μια συγκεκριμένη σχολική αίθουσα είναι ιδιαίτερα υψηλός. Η δε δυνατότητα καταγραφής εικόνας και ήχου στα τερματικά των μαθητών ή των εκπαιδευτικών είναι εύκολη και με τον τρόπο αυτό καθιστά άνευ αντικειμένου την πρόβλεψη περί μη καταγραφής δεδομένων. Εάν, αντιθέτως, γίνει «σύσταση» οι μαθητές ή οι εκπαιδευτικοί να γίνουν «προσεκτικοί» στα λεγόμενά τους στη διάρκεια του μαθήματος, τότε η εκπαιδευτική διαδικασία έχει στην ουσία της καταργηθεί […]. Οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί, στο πλαίσιο μιας σύγχρονης εκπαίδευσης, έχουν δικαίωμα να συζητούν κάθε θέμα που τους απασχολεί, αξιώνοντας από τη μια υποστήριξη από το εκπαιδευτικό περιβάλλον και από την άλλη εγγυήσεις ιδιωτικότητας» αναφέρει χαρακτηριστικά η ΟΙΕΛΕ.

Η Ομοσπονδία επισημαίνει παράλληλα τη μη συμμόρφωση του υπουργείου Παιδείας με τη νομοθεσία προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, διερωτώμενη κατά πόσο ο υπεύθυνος προσωπικών δεδομένων (ΥΠΔ) του υπουργείου δύναται να υποστηρίξει τελικά την επεξεργασία δεδομένων υψηλού κινδύνου, ενώ ειδική μνεία γίνεται και στη fast track τοποθέτηση ΥΠΔ η οποία προηγήθηκε κατά μόλις μία ημέρα της κατάθεσης της τροπολογίας και μόνο μετά από σύσταση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Η ΟΙΕΛΕ θέτει επίσης ζήτημα παραβίασης προσωπικών δεδομένων κατά τη διάρκεια του διμήνου Μάρτιος-Μάιος, όταν και εφαρμόστηκε η εξ αποστάσεως εκπαίδευση μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας της ιδιωτικής εταιρείας CISCO. «Ουδέποτε ενημερωθήκαμε ούτε εμείς ούτε οι μαθητές για το είδος των πράξεων επεξεργασίας που συνέβησαν στο πλαίσιο της τηλεδιδασκαλίας για το διάστημα αυτό. Εκτιμούμε εύλογα ότι λόγω της φύσης της επεξεργασίας, έπρεπε να γίνει εκτίμηση αντικτύπου προ της έναρξής της» σχολιάζει η ΟΙΕΛΕ σχετικά με τη μέχρι στιγμής άφαντη, υποχρεωτική μολαταύτα, εκτίμηση αντικτύπου.

Και ο πρόεδρος της ΑΠΔΠΧ, Κωνσταντίνος Μενουδάκος, σε τηλεοπτική του εμφάνιση ήταν επιφυλακτικός ως προς την εφαρμογή του μέτρου της απευθείας μετάδοσης μαθημάτων, συμμεριζόμενος τις ενστάσεις της εκπαιδευτικής κοινότητας και τονίζοντας ότι η ρύθμιση βρίσκεται επί της ουσίας σε νομικό κενό, αφού ακόμα δεν έχουν οριστεί οι όροι της ταυτόχρονης τηλεδιδασκαλίας με υπουργική απόφαση, η οποία οφείλει να περιλαμβάνει επιστημονική μελέτη αντικτύπου.

Τεχνικές λεπτομέρειες

Παρ’ όλ’ αυτά στο alfavita.gr δημοσιεύτηκαν οι βασικοί άξονες της απόφασης, η δημοσιοποίηση της οποίας αναμένεται σύντομα. Οι πληροφορίες επικεντρώνονται κυρίως σε τεχνικές λεπτομέρειες, όπως στον τρόπο πρόσβασης στην πλατφόρμα -πάλι της εταιρείας CISCO-, στο περιεχόμενο της καταγραφής και στον ορισμό υπευθύνου επεξεργασίας δεδομένων διαφορετικού για τα δημόσια και τα ιδιωτικά σχολεία.

Τέλος, η ΟΙΕΛΕ στην αναφορά της υπογραμμίζει τις επιπτώσεις που θα έχει η εφαρμογή του μέτρου της ζωντανής μετάδοσης του μαθήματος και ζητά από την ηγεσία του υπουργείου Παιδείας να καταργήσει την τροπολογία και να διενεργήσει ανοιχτό επιστημονικό διάλογο τόσο για την ουσία της ρύθμισης όσο και για την εκτίμηση αντικτύπου προστασίας δεδομένων με τους φορείς της εκπαιδευτικής κοινότητας. Επιπλέον ζητά την παρέμβαση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα με γνωμοδότηση ως προς τη νομιμότητα της ψηφισθείσας διάταξης, ενώ προειδοποιεί με προσφυγή στη Δικαιοσύνη όσα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια δεν συμμορφωθούν με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο ως προς την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Ν. Φίλης: Ο πρωθυπουργός πρέπει να παρέμβει και να την ανακαλέσει στην τάξη. Μέσω βιντεοκλήσης έστω!

Ο τομεάρχης Παιδείας του ΣΥΡΙΖΑ και πρώην υπουργός Παιδείας Νίκος Φίλης, σε συνέντευξη που παραχώρησε στο CNN Greece, υποστήριξε ότι η υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως θα έπρεπε να αποσύρει την επίμαχη ρύθμιση, κατηγορώντας την ότι επιχειρεί να νομιμοποιήσει εκ των υστέρων τις επιλογές της παρά τη σωρεία παραβιάσεων του ευρωπαϊκού κανονισμού προστασίας δεδομένων που τη βαρύνουν.

«Αντί να αναστείλει την απόφασή της, προτίμησε με περίσσιο θράσος να ανέβει στο βήμα της Βουλής και να επιδοθεί αμετανόητη σε λεονταρισμούς ότι δεν θα κάνει πίσω και άλλες γραφικότητες. Δηλαδή, τι ακριβώς εννοεί; Μήπως ότι χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της Αρχής επί μελέτης αντικτύπου, θα υποχρεώσει παρανόμως εκπαιδευτικούς και μαθητές να εκτεθούν σε κοινή θέα στη σχολική αίθουσα; Λυπάμαι, αλλά, αν μέσα στον πανικό και στην αποδόμησή της, όχι μόνο ως υπουργός αλλά και ως νομικός, η κ. Κεραμέως εννοεί κάτι τέτοιο και πυροδοτήσει έτσι αχρείαστες εντάσεις και αντιπαραθέσεις στα σχολεία, τότε ο πρωθυπουργός πρέπει να παρέμβει και να την ανακαλέσει στην τάξη. Μέσω βιντεοκλήσης έστω!» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ν. Φίλης.