Ευεργετική απόδραση από φυλακές ανηλίκων

Και όμως μερικά πράγματα αποδίδουν: μπορεί αρκετοί να κινδυνολογούσαν όταν το υπουργείο Δικαιοσύνης με τον Ν. 4322/27-4-20015 περιόρισε δραστικά τις προϋποθέσεις που επιτρέπουν τον εγκλεισμό ανήλικου παραβάτη σε φυλακή ανηλίκων, ωστόσο δεν αυξήθηκαν τα εγκλήματα που διαπράττουν οι ανήλικοι.

Χώρια που η κινδυνολογία είναι και αντιεπιστημονική, καθώς οι σχετικές έρευνες έχουν καταδείξει ότι συχνά οι ενήλικοι κρατούμενοι ακολουθούν προδιαγεγραμμένη πορεία, αφού προέρχονται από φυλακές ανηλίκων.

Η υποτροπή αποδεικνύει ότι οι φυλακές είναι ακατάλληλες για τα παιδιά και αποτελούν εκκολαπτήρια παραβατών, ενώ χρειάζονται άλλου είδους μέτρα μέριμνας, τα οποία και βρίσκονται υπό επεξεργασία από το υπουργείο Δικαιοσύνης.

Αυτό είναι το κυριότερο συμπέρασμα από την ομιλία της προϊσταμένης στην Υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων Αθήνας, νομικού Εύας Κογιαννάκη, με θέμα την παραβατικότητα των ανηλίκων, σε εκδήλωση που πραγματοποίησε το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού.

Αφού ενημέρωσε για την πρόσφατη θεσμική αναθεώρηση του Ποινικού Δικαίου Ανηλίκων, που έγινε για να εναρμονιστεί περαιτέρω με τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού και άλλα διεθνή κείμενα, η κ. Κογιαννάκη έδωσε στοιχεία που αποδεικνύουν ότι όχι απλώς δεν εμφανίζεται αύξηση στα μεσαίας βαρύτητας αδικήματα που διαπράττουν οι ανήλικοι, αλλά έχουν σταθεροποιηθεί και τα βαριά αδικήματα.

Ρίχνοντας το βάρος στα μέτρα αρωγής και προστασίας που απαιτούνται για τους ανήλικους παραβάτες, αναφέρθηκε στη σύσταση από το υπουργείο Δικαιοσύνης Ειδικής Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής, με αντικείμενο την επεξεργασία νομοσχεδίου για τη δημιουργία Μονάδων Μέριμνας Νέων, καθώς «ο εγκλεισμός όχι μόνο δεν βοηθά στην κοινωνική επανένταξη του ανήλικου παραβάτη, αλλά, αντίθετα, όπως τεκμηριωμένες έρευνες έχουν αποδείξει, αναπαράγει το έγκλημα, ευνοεί την υποτροπή. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι τα παιδιά που δεν εγκλείονται δεν χρειάζονται άλλης μορφής φροντίδα και πλαισίωση και αυτό ακριβώς αποτελεί αντικείμενο της παραπάνω Επιτροπής», λέει στην «Εφ.Συν.».

Διευκρίνισε ακόμη ότι σχετικά με την ποινικοποίηση του εκφοβισμού, το πνεύμα του νομοθέτη δεν είναι η ποινικοποίηση όλων των περιπτώσεων εκφοβισμού, αλλά η αντιμετώπισή του πρωτίστως με μέτρα παιδαγωγικού χαρακτήρα. Οσο για τις σημαντικές καινοτομίες της πρόσφατης νομοθεσίας;

Η κατάργηση

Η επιμελήτρια ανηλίκων μίλησε για την πρόβλεψη ότι το αναμορφωτικό μέτρο της τοποθέτησης ανηλίκου παραβάτη στο Ιδρυμα Αγωγής Ανηλίκων Βόλου επιβάλλεται μόνο εφόσον έχουν αποβεί αναποτελεσματικά όλα τα προηγούμενα αναμορφωτικά μέτρα, στην κατεύθυνση του δραστικού περιορισμού της ιδρυματικής μεταχείρισης.

Επίσης αναφέρθηκε στην κατάργηση της διάταξης που επέτρεπε την τοποθέτηση στο Ιδρυμα Βόλου, εκτός των παραβατών, και ανηλίκων που διαβιούσαν σε κακοποιητικό οικογενειακό περιβάλλον, με ό,τι συνεπάγετο ο συγχρωτισμός.

Κι ακόμη επεσήμανε την κατάργηση της διάταξης που επέβαλε την αναγραφή, στο ποινικό μητρώο των ανηλίκων, των αποφάσεων που επέβαλαν αναμορφωτικά μέτρα, γεγονός που επέτεινε τον στιγματισμό τους.

Και μπορεί, όπως μας είπε, να μην έχουν επεξεργαστεί τα στοιχεία σε σχέση με το πώς επηρεάζει η κρίση την παραβατικότητα των ανηλίκων, ωστόσο εμπειρικά, από τα μέχρι τώρα στοιχεία, φαίνεται πως η βαριά εγκληματικότητα, όπως οι ληστείες κ.λπ., διατηρείται στα ίδια επίπεδα, ενώ η μεσαία εγκληματικότητα, όπως η χρήση ήπιων ναρκωτικών, εμφανίζεται μειωμένη, κάτι που αποδίδει ίσως και στη χαλάρωση των διωκτικών μηχανισμών.

Μειωμένα εμφανίζονται και τα κατ’ έγκληση διωκόμενα αδικήματα (εξύβριση, ελαφρά σωματική βλάβη κ.ά.), κάτι που αποδίδει και στο γεγονός ότι για να υποβληθούν οι σχετικές μηνύσεις απαιτείται η έκδοση παραβόλου, οπότε κάποιος το σκέφτεται περισσότερο.

«Σε κάθε περίπτωση, παρότι μειώθηκε δραστικά η δυνατότητα εγκλεισμού ανηλίκων και σιγά σιγά οι φυλακές ανηλίκων αδειάζουν, δεν έχει αυξηθεί η παραβατικότητα των ανηλίκων», μας λέει συμπερασματικά η κ. Κογιαννάκη, εξηγώντας ότι ο εγκλεισμός ανηλίκων διατηρείται για πολύ βαριά εγκλήματα, που αν τελούνταν από ενήλικο θα επέσυραν ποινή ισόβιας κάθειρξης.